واکنش‌ها به گزارش جام‌جم درباره مرتضی سرهنگی

هوندای مرتضی و ما

یکشنبه، دوم دی‌ماه، به بهانه شصت‌وپنجمین سالروز تولد مرتضی سرهنگی، نویسنده و پژوهشگر خاطره‌نگاری‌های جنگ، گزارشی نوشتیم و منتشر کردیم که مبتنی بود بر چند روایت پراکنده از پستوهای کمتر تسخیرشده زندگی و کار این نویسنده. یکی از میان‌تیترهای گزارش ما که برگرفته از عین سخنان سرهنگی در مراسم بزرگداشتش بود، مورد انتقاد شهاب اسفندیاری، رئیس دانشگاه صداوسیما واقع شد.

کد خبر: ۱۱۸۰۸۰۷

میان‌تیتر ما بود: «دوگانه مرسوم دوگانه عصر سرهنگی؛ زن بگیرم یا هوندای باک‌گوجه‌ای؟» و اسفندیاری طی توییتی که با عکس صفحه گزارش ما همراه بود، اشاره به این دوگانه را ناظر بر محتوایی جنسیت‌گرایانه دانسته و نوشته بود ما باید از این بابت عذرخواهی کنیم. واقعیت این‌که ما ناقل دوگانه‌ای بودیم که خود سرهنگی به آن اشاره کرده بود، بی‌کم و کاست و صرفا آن را گزارش کردیم هرچند در انتهای این بخش از گزارش، آوردیم که سرهنگی با قدردانی همیشگی‌اش از همسرش، از کسانی است که از انتخاب گزینه اولِ این دو گانه (یعنی همسر به جای هوندا) ابراز رضایت کرده است. البته این را هم بگوییم که ما شهاب اسفندیاری را جزو خانواده جام‌جم می‌دانیم و نقد و واکنش به آن را در همین راستا منتشر می‌کنیم.

فاطمه ترکاشوند:

به نظرم عبارت «دوگانه مرسوم عصر سرهنگی» اشاره به یک ویژگی جامعه‌شناختی داره وحساسیت‌ها نباید باعث بشه شاخصه‌های کلامی یا پوششی و... هردوره فراموش بشن چون اون‌طوری ارتباط‌مون رو [با] تاریخ از دست می‌دیم. اون جمله نسبتا حساس بعدی هم از متن اخذ شده و در بافتش قابل فهمه. البته اینم شماره دیروزه.

محمدصادق علیزاده:

ممنون از خواندن گزارش و حساسیت‌تان آقای دکتر. حرف‌های کامل‌تر رو خانم ترکاشوند گفتند. نه فقط من که سردبیر و مدیرمسؤول هم چنین برداشتی نداشتند. شخصا هم در مراسمی که آقای سرهنگی اون حرف رو زدند حضور داشتم و واکنش حضار رو هم دیده بودم. اونجا هم کسی این برداشت رو نکرد.

شهاب اسفندیاری:

اگر یک نفر خاطره‌ای درباره دوران آپارتاید بگوید که «نمی‌دانستم یک سگ بخرم یا یک سیاه‌پوست؟» و ما بخواهیم آن را نقل کنیم آیا می‌توانیم تیتر بزنیم: سگ یا سیاهپوست: انتخاب دشوار دهه۵۰؟! این‌که این جمله در جمعی نقل شده و واکنشی نداشته آیا دلیل می‌شود؟

سیدمیلاد ناظمی:

ببخشید دخالت می‌کنم، اما وقتی می‌گید دوران آپارتاید یعنی کلی پیش‌فرض که اساسش نژاد پرستیه. آیا مشابه چنین پیش‌فرضی برای زمانی که این خاطره رخ داده وجود داره؟ مثلا پیش‌فرض مخاطب اینه که در اون دوران زن بی‌ارزش بوده؟ یا...

شهاب اسفندیاری:

همان‌طور که جمله «سگ/سیاهپوست» اساسش نژادگرایی (Racism) است، جمله «زن/هوندا باک گوجه‌ای» هم اساسش جنس‌گرایی (Sexism) است. رایج‌بودن آن گزاره‌ها در یک دوره تاریخی از قبح آنها نمی‌کاهد.

حسین وطنی:

نقل قولی است مؤکد درباره «دوره‌ای‌خاص» و «شخصی‌خاص». این امانت‌داری گزارشگر است و سلیقه او در جذب مخاطب.