نتانیاهو در عمان چه می‌کند؟

این یادداشت می‌کوشد دو پاسخ محتمل برای مهم‌ترین سوالی که در خصوص این سفر وجود دارد یعنی اهداف نتانیاهو از دیدار با سلطان عمان را ارائه کند.

عمان در سال‌های اخیر تلاش کرده تا نقش میانجی را در گفت‌وگوهای هسته‌ای ایران و آمریکا ایفا کند و در یک مقطع نیز میزبانی مذاکرات اعلام نشده کارشناسان وزارت خارجه ایران و آمریکا را بر عهده گرفت. همین سابقه عمان باعث می‌شود تا ناظران موضوع ایران به عنوان بخش مهمی از دستورکار نتانیاهو در سفرش به عمان بدانند؛ سفری که بر اساس بیانیه رسمی وزارت خارجه عمان، «پس از تماس‌های متعدد میان مقام‌های دو کشور» صورت گرفته است.

بررسی تحرکات دیپلماتیک یک سال گذشته آمریکا و متحدان منطقه‌ای آن نشان می‌دهد که آنها به شدت برای مسدود کردن مسیرهای سنتی دور زدن تحریم‌های آمریکا از سوی ایران هستند. ایران در اوج تحریم‌های آمریکا علیه خود با بهره‌گیری از فضای موجود در عراق، ترکیه، عمان و در برخی مقاطع اردن، توانست با موفقیت تحریم‌های غیرقانونی آمریکا را دور زده و آنها را بی‌اثر کند.

در چنین شرایطی شاهد حملات و فشارهای مستمر سیاسی و اقتصادی آمریکا و متحدانش به این کشورها هستیم. ترکیه و اردن در ماه‌های اخیر دچار بحران‌ اقتصادی شده‌اند که در مورد ترکیه، تحریم‌های آمریکا و در مورد اردن، فشار سعودی عامل آن بوده است. همزمان با این تحولات، فشار سیاسی آمریکا به عراق با تلاش‌های سعودی و دلارهای نفتی‌اش برای گسترش نفوذ و اثرگذاری خود در این کشور همراه شد و بازوی رسانه‌های فارسی و عرب زبان آنها نیز دستور کار اختلاف‌افکنی و تخریب روابط دوستانه دو کشور را پی گرفت که البته تمامی این راهکارها به دلیل روابط عمیق و مستحکم دو ملت با شکست مواجه شد.

سفر نتانیاهو به عمان می‌تواند نشانه‌ای از تلاش‌های شدید و گسترده آمریکا و اسرائیل برای تحت فشار قرار دادن عمان و بستن این راه در دوران تحریم‌ها باشد. امری که ابعاد آن در روزهای آتی و با انتشار اطلاعات بیشتری از جزییات دیدار و همچنین نظاره نوع تحرکات دستگاه دیپلماسی کشورمان روشن‌تر خواهد شد.

اما پاسخ دوم به چرایی سفر نتانیاهو به عمان را باید در تلاش‌های رژیم صهیونیستی و متحدان منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای آن برای احیای روند عادی‌سازی روابط کشورهای عربی و اسرائیل جستجو کرد. بخصوص با توجه به این نکته که عمان تنها کشور عربی بود که هیچ‌گاه وارد تقابل نظامی با اسرائیل نشد، اولین کشوری بود که ارتباطات سیاسی محدود با صهونیست‌ها را آغاز، و آخرین کشوری بود که برای حمایت از فلسطین این ارتباطات را قطع کرد.

انجام این سفر در کمتر از یک هفته بعد از سفر محمود عباس به عمان نیز این ظن را تقویت می‌کند که موضوع اصلی دیدار نتانیاهو و سلطان قابوس، نه ایران، بلکه مسئله فلسطین و تلاش‌ اسرائیل برای خاموش کردن مبارزات فلسطینی‌ها همزمان با عادی‌سازی روابطش با کشورهای عربی بوده است.

با تمام اینها، توجه به این نکته مهم که در این سفر علاوه بر مدیرکل وزارت‌ خارجه و مشاور امنیت ملی رژیم صهیونیستی رئیس موساد نیز نتانیاهو را همراهی کرده است، باید مقام‌های امنیتی و سیاسی کشورمان را نسبت به پیامدهای توافق‌های احتمالی تل‌آویو و مسقط در حوزه اطلاعاتی هوشیار سازد.

سید مجتبی موسوی

عضو شورای سردبیری