بازی اردوغان در قضیه خاشقجی

مقامات ترک از ابتدای ناپدید شدن خاشقجی با انتشار قطره چکانی اطلاعات از طریق روزنامه‌هایی چون ینی شفق و صباح به‌دنبال اجرای سناریویی بودند که به‌صورت فرآیندی به اهداف موردنظر دست پیدا کند.

انگیزه‌های ترکیه از طراحی و پیگیری این سناریو را می‌توان به این شرح برشمرد: انتقام از بن‌سلمان به‌خاطر نقش وی در کودتا، انتقام از اقدامات ضداخوانی عربستان در قطر، مصر و دیگر کشورهای منطقه، پیروزی در رقابت جریان اخوانی به رهبری ترکیه و جریان وهابی به رهبری عربستان برای در دست گرفتن کنترل جهان اهل سنت، کاهش فشار عربستان به قطر، ترمیم وجهه دستگاه امنیتی ترکیه، بهبود وجهه اردوغان که متهم به سرکوب رسانه‌هاست، ایجاد چالش برای آمریکا که در موضوع سوریه، کردها، و خرید سامانه اس 400از روسیه اختلافات زیادی با ترکیه دارد.

تا قبل از سخنرانی اردوغان به‌طور کلی دو دیدگاه در مورد هدف نهایی این سناریو وجود داشت: یا هدف ترکیه امتیازگیری صرف است یا ابعاد قضیه از این فراتر است و آنکارا به‌دنبال گرفتن انتقام کودتای سال 2016 است که گفته می‌شود با همکاری محمد بن سلمان انجام شد. طرفداران دیدگاه دوم معتقد بودند ترکیه امیدوار است شرایط را به سمتی سوق بدهد که منجر به برکناری محمد بن سلمان تحت فشار داخلی یا بین‌المللی از ولیعهدی شود.

به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها و سعودی‌ها به‌دنبال راضی کردن ترکیه به پایان دادن به ماجرا از طریق دادن امتیازات هستند تا خطری متوجه محمد بن سلمان نشود و نزدیکان وی مقصر ماجرا قلمداد شوند. اما به نظر می‌رسد سخنان اردوغان به نوعی زمینه‌سازی برای طولانی کردن ماجرا و به اصطلاح خریدن وقت باشد.

ترکیه تحولات بین‌المللی و واکنش جامعه عربستان و بازیگران مهم چون اتحادیه اروپا را رصد می‌کند تا ببیند تا چه حد شرایط برای فشار به بن سلمان برای کناره‌گیری وی آماده است.

اگر احساس شود شرایط برای کنار زدن بن‌سلمان آماده است، باید منتظر باشیم در روزهای آینده ترکیه به انتشار اطلاعات محرمانه و هزینه تراشی برای بن سلمان ادامه دهد. در غیر این صورت ترکیه به معامله‌ای بزرگ با سعودی‌ها دست خواهد زد که البته تبعاتی برای این کشور خواهد داشت، از جمله از دست دادن بخشی از افکار عمومی.

احمد کاظمی

مدیر واحد پژوهش‌های کاربردی معاونت برون مرزی صدا و سیما