سرطان شهرنشینی!

همچنین اگر میانه خوبی با سبزیجات ندارید، ورزش نمی‌کنید، چاق هستید، باز هم باید منتظر ابتلا به بیماری باشید؛ آن هم نه بیماری‌های ساده بلکه با جدی‌نگرفتن تمام این موارد، احتمال ابتلا به سرطان روده را افزایش می‌دهید. البته اینها تنها علت ابتلا به سرطان روده بزرگ نیست و دلایل دیگری هم برای ابتلا وجود دارند که «دکتر محمدجعفر فره‌وش» فوق‌تخصص گوارش و استادیار دانشگاه علوم پزشکی تهران آنها را بررسی می‌کند.

سومین سرطان شایع

سرطان روده بزرگ، در واقع سومین سرطان شایع دستگاه گوارش در دنیا به حساب می‌آید و عوامل بسیاری سبب به‌وجود آمدن آن می‌شود. برای مثال افزایش سن، یکی از عواملی است که در ابتلا به این نوع سرطان می‌تواند نقش داشته باشد. به طور معمول، این سرطان در افراد بالای 50 سال، بیشتر از سایر افراد دیده می‌شود. سبک زندگی و تغذیه، برخی دیگر از عواملی است که در ابتلا به این نوع سرطان، نقش دارد. به‌طور واضح‌تر، چاقی، تحرک کم، استفاده از گوشت قرمز فرآوری شده مانند سوسیس و کالباس و مصرف الکل، برخی از عواملی هستند که می‌تواند سبب ابتلا به سرطان روده بزرگ شود. از آنجا که ابتلا به این نوع سرطان، حدود 10 درصد به بی‌تحرکی برمی‌گردد، در نتیجه شیوع آن بین افراد شهرنشین بیشتر است و در ساکنان روستا، کمتر دیده می‌شود. آن دسته از افرادی که از سیگار و دخانیات استفاده می‌کنند نیز در معرض ابتلا به سرطان روده می‌توانند قرار بگیرند. مصرف چربی حیوانی احتمال ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش می‌دهد. البته در 75 تا 95 درصد بیماران هیچ زمینه مساعدکننده یا ژنتیک وجود ندارد.

پای ژنتیک در میان است؟

چنانچه افراد درجه یک خانواده مثل پدر، مادر، برادر یا خواهر به سرطان روده بزرگ مبتلا باشند، حدود دو تا سه برابر احتمال ابتلای فرد به این نوع سرطان بیشتر می‌شود؛ به همین دلیل این دسته از افراد ده سال زودتر از سن ابتلای یکی از اعضای خانواده خود که به سرطان مبتلا شده، باید مورد بررسی و غربالگری قرار بگیرند. مثلا اگر فردی پدرش در 60 سالگی به این نوع سرطان مبتلا شده باشد، فرزند او باید در 50 سالگی توسط پزشک متخصص گوارش، بررسی شود. علاوه بر این، برخی سندرم‌های نادر نیز می‌تواند خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش دهد. غیر از موارد یاد شده، برخی پولیپ‌های روده نیز می‌تواند عاملی برای ابتلا به سرطان روده بزرگ باشد.

انتظار چه علائمی را باید داشت؟

علائم سرطان روده بزرگ، با توجه به محلی که درگیر می‌شود، می‌تواند متفاوت باشد، ولی به طور کلی تغییر در اجابت مزاج (شل شدن مدفوع، اسهال، تشدید یبوست و...)، تهوع، استفراغ، دل‌درد، کاهش وزن، و خونریزی از مقعد یا کم‌خونی از علائم ابتلا به سرطان روده بزرگ است. همه افراد با داشتن این علائم باید مورد بررسی قرار بگیرند ولی در سنین حدود 50 سال به بالا، بررسی علائم، از اهمیت بیشتری برخوردار است.

برخی از افراد خونریزی از مقعد را به بواسیر، شقاق، فیستول و... ربط می‌دهند و برای معاینه و بررسی به پزشک متخصص گوارش مراجعه نمی‌کنند که انجام چنین کاری نادرست است و هیچ فردی جز پزشک، نمی‌تواند دلیل اصلی خونریزی را تشخیص بدهد.

انجام چنین کاری باعث می‌شود در صورت ابتلا به سرطان، تشخیص دیر صورت بگیرد و سرطان از روده بزرگ، به قسمت‌های دیگر بدن متاستاز کند.

علاوه بر این هر دردی که بیش از دو تا سه هفته بهبود پیدا نکند، حتی با درمان‌های پزشک عمومی نیز ثابت باقی بماند، باید برای بررسی دقیق علت درد، به پزشک متخصص گوارش مراجعه کرد.

اگر سرطان مطرح باشد!

میزان موفقیت در درمان سرطان روده بزرگ، کاملا به زمان تشخیص آن بستگی دارد و هر چه این نوع سرطان سریع‌تر تشخیص داده شود، درمان آن نیز موفقیت‌آمیزتر خواهد بود.

در شرایطی که تومور از دیواره روده بزرگ عبور کرده یا متاستاز ایجاد شود، درمان سخت‌تر خواهد شد؛ بویژه در شرایطی که کبد بر اثر ابتلا به سرطان روده، درگیر شود.

درمان‌هایی که برای فرد مبتلا به سرطان روده بزرگ در نظر گرفته می‌شوند، از هر فرد به فرد دیگر متفاوت است ولی به‌طور کلی، شامل رادیوتراپی، شیمی‌درمانی و جراحی می‌شود.

کولونوسکوپی را جدی بگیرید

کولونوسکوپی، یک روش تشخیصی دقیق است که از آن برای تشخیص سرطان روده بزرگ، کمک گرفته می‌شود، ضمن این‌که از این روش گاهی برای برداشتن پولیپ‌ها و توده‌های مشکوک نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

برخلاف تصور بسیاری از افراد که فکر می‌کنند کولونوسکوپی فقط برای افراد بیمار استفاده می‌شود، برای افرادی که به بیماری مبتلا نیستند نیز کاربرد دارد و برای غربالگری سرطان روده بزرگ در افراد بالای 50سال، از آن بهره گرفته می‌شود. همه افراد بالای 50 سال، باید برای بررسی وضعیت خود به پزشک متخصص گوارش مراجعه کرده و کولونوسکوپی انجام بدهند البته در افرادی که سابقه خانوادگی سرطان دارند یا دارای بیماری‌های خاص روده هستند، ممکن است سن انجام کولونوسکوپی، کمی زودتر در نظر گرفته شود.

کولونوسکوپ، در واقع یک دستگاه آندوسکوپ است که با آن روده بزرگ مورد بررسی قرار می‌گیرد و برای این منظور باید روده کاملا تمیز و تخلیه شود. افرادی که دارای بیماری‌های قلب، ریه، فشار خون بالا و دیابت هستند، باید قبل از کولونوسکوپی، با پزشک خود مشورت کنند و این مساله را با پزشک متخصص گوارش که قرار است کولونوسکوپی را انجام بدهد، نیز در میان بگذارند.

برخلاف تصور بسیاری از افراد که فکر می‌کنند کولونوسکوپی روشی خطرناک یا دردناک است، انجام آن توسط پزشک متخصص گوارش، درد یا خطر چندانی ندارد و نفع انجام آن برای افراد، بویژه افراد بالای 50سال، بسیار زیاد است و منجر به تشخیص زودهنگام سرطان روده بزرگ می‌شود. پزشک متخصص گوارش، بنا بر شرایط افراد، ممکن است از یک ماده بیهوشی سبک نیز استفاده کند که معمولا این کار برای افرادی که اضطراب زیادی دارند، انجام خواهد شد.

اگر فردی مشکوک به سرطان روده بزرگ باشد، برای تشخیص قطعی این مساله، یک نمونه‌برداری، سی.تی.اسکن و ام.آر.آی نیز انجام خواهد شد.

کاملیا تجریشی