گل‌های خندان ایران

دانش‌آموزان مدرسه آموزشی و فرهنگی ولایت با چهره‌هایی متفاوت از سال‌های تحصیلی قبل پشت میز و نیمکت‌ها نشستند و درس خواندند تا لباسی را که بخش مهمی از فرهنگ و هویت آنها را در خود دارد، به محیط آموزشی ببرند. جایی که قرار است در آن درس بخوانند و آماده زندگی برای روزهای بزرگسالی‌شان شوند. روزهایی که احتمالا اغلبشان خود را در آن انسانی مفید می‌بینند که توانسته‌اند گامی برای زندگی بهتر در زادگاهشان بردارند.

ناصر بهرامی، مدیر این مدرسه است. او به جام‌جم می‌گوید: از سال 1393 مدیر این مدرسه هستم و به این فکر می‌کردم که چه لباسی می‌تواند با توجه به اقلیم خاص منطقه زندگی‌مان برای مدرسه آمدن بچه‌ها مفید باشد و به آنها حس راحتی را القا کند.

در پایان به این نتیجه رسیدم که لباس بومی منطقه بهترین گزینه است. البته دانش‌آموزانی که بومی منطقه نیستند، در انتخاب پوشش خود آزاد هستند، اما بومیان منطقه در هوای گرم چابهار با این لباس‌ها بیش از هر چیزی احساس راحتی خواهند کرد.

او ادامه می‌دهد: بعد از اعلام این تصمیم هم بازخوردها بسیار خوب بود و هم بچه‌ها و هم خانواده‌ها نسبت به این تصمیم واکنش خوبی داشتند. جا دارد این را هم بگویم که در منطقه چابهار بسیاری از افراد غیربومی هم پوشیدن لباس بومی را ترجیح می‌دهند، چون مناسب با این آب و هواست و موضوع مهم آب و هوای منطقه در شکل‌گیری‌اش نقش داشته است.

اما آیا آموزش و پرورش نسبت به تصمیم این مدیر خوش‌ذوق واکنشی نشان نداده است. وقتی این سوال را مطرح می‌کنم، بهرامی پاسخ می‌دهد: نه. به هیچ‌وجه. ضمن این‌که ما بچه‌ها را مجبور به پوشیدن لباس خاصی هم نکرده‌ایم و آنها را در انتخاب پوشش آزاد گذاشتیم. فقط اعلام کردیم فرم ظاهری و رنگ و جنس پارچه‌ها شبیه به هم باشد.

اجبار در کار نیست

مدیر مدرسه ولایت می‌افزاید: من همیشه گفته و می‌گویم که ما انسان‌ها باید فکر بازی داشته باشیم و هر انسانی را با شرایط و پوششی که دارد، بپذیریم. به همین خاطر هم نه ما اجباری کردیم و نه آموزش و پرورش واکنش منفی داشت. ضمن این‌که بچه‌ها خودشان هم با این لباس‌ها در هوای گرم و شرجی منطقه راحت‌تر هستند و از پوشیدنش لذت می‌برند.

لباس اما تنها پوشش نیست، یک مقوله فرهنگی مهم و تاثیرگذار است که نه‌تنها از آب و هوا و شرایط جغرافیایی منطقه، بلکه از نگرش و افکار مردمان هم خبر می‌دهد. به همین دلیل هم به‌عنوان یک پدیده زنده و مهم مورد توجه است و در پژوهش‌های آکادمیک و مد و... تاثیرگذار است. انتخاب بهرامی می‌تواند جنبه‌های فرهنگی مهمی هم داشته باشد، همان جنبه‌هایی که هر مخاطب حساسی را نسبت به تصمیم او علاقه‌مند کرده و جذبش می‌کند.

او در این‌باره می‌گوید: اگر قرار است آداب و رسوم و سنت‌های خوب پدرانمان را حفظ کنیم، باید حواسمان به این نکته مهم باشد که لباسمان را فراموش نکنیم. لباسی که بخشی از هویت و تفکر ماست. حالا چه جایی بهتر از مدرسه برای این فرهنگسازی وجود دارد؟ همیشه بچه‌ها در مدرسه می‌آموزند و این آموزه‌ها برای تمام عمر جایی در گوشه ذهنشان می‌ماند.

بهرامی اما باز هم تاکید می‌کند اجباری در کار نیست: من روی موضوع حقوق بشر بسیار مطالعه و کار کرده‌ام. برای همین هم اجباری در این کار نگذاشته‌ایم، اما تمام تلاشمان را برای یک فرهنگسازی مناسب انجام می‌دهیم.

سواد، فرهنگ نمی‌آورد

او می‌افزاید: در مدارس ما که عنوانش مدرسه آموزشی و فرهنگی ولایت است، عنوان فرهنگ گنجانده شده است. چون ما بدون فرهنگ هیچ خواهیم بود. اگر فرهنگ کنار آموزش قرار بگیرد، می‌توان به این امیدوار بود که مسیر بهتر طی شود و اتفاقات خوبی رخ دهد. در غیر این ‌صورت ممکن است افراد باسواد یک جامعه زیاد شوند، اما سواد فرهنگ نمی‌آورد.

تربیت ایرانی بلوچ مسلمان

در مدرسه‌ای که عنوان فرهنگ را در نام خود دارد، چه اقدامات فرهنگی دیگری انجام می‌شود؟ بهرامی می‌گوید: دوره‌های حفظ قرآن از موضوعاتی است که به آن توجه داریم و به‌طور مستمر با بچه‌ها درباره‌اش کار می‌شود. قرآن می‌تواند آنها را در پیدا کردن مسیر درست همراهی کند و دعا می‌کنیم که این اتفاق بیفتد. از طرف دیگر فراموش نکرده‌ایم که بچه‌ها باید مسلمان باشند و در کنارش ارتباط با دنیای امروز را هم خوب بلد باشند. برای همین از ابتدا با آنها زبان انگلیسی را هم کار می‌کنیم.

او می‌افزاید: در کنار این موارد، آموزش رایانه هم دنبال می‌شود تا آنها هم امروزی باشند و هم مسلمان. تمام این برنامه‌ها از دوران پیش‌دبستان شروع شده و ادامه پیدا می‌کند تا در دانش‌آموزان این مدرسه نهادینه شود. این مدیر مدرسه با بیان این‌که تصمیم داریم این کار را برای سال‌های آینده هم تکرار کنیم، بیان می‌کند: خانواده‌ها و دانش‌آموزان از این ایده استقبال خوبی کرده‌اند و این حرکت حتی در دنیای مجازی هم مورد استقبال قرار گرفت.

اما آیا فکرش را می‌کرده تصمیمش اینقدر مورد توجه رسانه‌ها قرار بگیرد و در فضای مجازی هم به آن پرداخته شود؟ بهرامی می‌گوید: فکرش را نمی‌کردم موضوع تا این حد مورد توجه رسانه‌ها قرار بگیرد. امیدوارم این استقبال‌ها موجب شود در سراسر ایران چنین کارهایی انجام شود و لباس که بخشی از فرهنگ هر خطه است، حفظ شود.

زینب مرتضایی فرد

فرهنگ و هنر