گروکشی دارویی

وزارت بهداشت و درمان هفته گذشته چند بار از قرارگرفتن داروی بیماران خاص در فهرست کالاهای گروه اول سلامت خبر داد و ابراز امیدواری کرد با تحریم‌هایی که در کشور شروع شده، بیماران با کمبود دارو رو به رو نخواهند شد؛ اما خبرهای رسیده از کانون هموفیلی ایران حاکی از آن است که داروهای این گروه از بیماران در استان‌های سیستان و بلوچستان، کردستان، لرستان، آذربایجان غربی، یزد و چند شهردیگر با کمبود در داروخانه‌ها مواجه شده است.

احمد قویدل، مدیرعامل کانون هموفیلی ایران از نرسیدن دارو به دست بیماران در بسیاری از استان‌ها خبر می‌دهد و به جام‌جم می‌گوید: حدود دو هفته است دارو در این استان‌ها به دست بیماران نمی‌رسد، در حالی که دارو به اندازه کافی در شهر‌های دیگر مثل تهران وجود دارد. اما در این استان‌ها شرکت‌های پخش به بهانه داشتن طلب از داروخانه‌ها سهمیه‌های دارو را کامل به آنها تحویل نمی‌دهند.

کمبود داروهای این گروه از بیماران خاص ناشی از تحریم‌های خارجی نیست و دلیل آن اختلافات و عوامل داخلی در پخش و توزیع داروست.

قویدل با بیان این‌که بسیاری از داروخانه‌هایی که با کمبود دارو روبه رو هستند، داروخانه‌های بزرگ دولتی‌اند، ادامه می‌دهد: مسئولان این داروخانه‌ها چون تحت نظارت دانشگاه‌های علوم پزشکی و وابسته به دولت‌ هستند، کمبود دارو و این وضعیت پیش آمده را به بهانه دولتی بودن اعلام و رسانه‌ای نمی‌کنند. از این رو بیشترین آسیب را بیمار ببیند، داروخانه‌ها هنگام مراجعه بیمار برای گرفتن دارو به آنها می‌گویند بدهکارند و هنوز دارو به دستشان نرسیده است.

زنگ خطر، چرخه تامین دارو

بسیاری از بیماران هموفیلی برای تهیه داروهای خود به شهرهای بزرگ مانند تهران مراجعه می‌کنند، در واقع کیلومترها پشت سر می‌گذارند تا بتوانند داروی خود را تهیه کنند. هرچند طبق اعلام کانون هموفیلی ایران، کمبود دارو‌های هموفیلی به استان البرز هم کشیده شده است. قویدل درباره نظارت‌های وزارت بهداشت و درمان بر توزیع دارو می‌گوید: در چند روز اخیر تماس‌هایی از شهر‌های اطراف تهران مبنی بر کمبود دارو با کانون داشتیم، این کمبود‌ها و توزیع نشدن‌ها را به اداره بیماری‌های وزارت بهداشت و درمان اعلام کردیم، کارشناسان وزارتخانه بعد از پیگیری‌های انجام شده اعلام کردند، برای تمام استان‌های گفته شده حواله صادر و به استان برای تحویل گرفتن دارو اعلام شده است. پس می‌توان براحتی متوجه شد این داروها در شرکت پخش انبار شده است.

مدیر کانون هموفیلی ادامه می‌دهد: بارها از شرکت‌های پخش دارو درخواست کرده ایم در صورتی که نمی‌توانند داروها رابه علت بدهی تحویل بدهند، سهمیه دارویی، داروخانه‌های بدهکار را تحویل نگیرند از آنها خواسته ایم اعلام کنند تا این سهمیه‌ها در اختیار شرکت‌های پخش دیگری قرار بگیرد. اما متاسفانه این شرکت‌ها نه‌تنها اعلام نمی‌کنند بلکه از طریق فشار‌هایی که به داروخانه‌ها می‌آورند به‌دنبال سودجویی خود هستند؛ سودجویی‌ای که به ضرر بیمار تمام می‌شود.

در این بین سازمان غذا و دارو نیز خود را بی‌گناه می‌داند‌. کیانوش جهانپور، سخنگوی سازمان غذا و دارو در گفت‌وگو با جام‌جم تاکید می‌کند این سازمان برای تامین دارو کم کاری نکرده است.

او از برخورد تند سازمان غذا و دارو با شرکت‌های توزیع‌کننده دارو که از تحویل دارو امتناع می‌کنند، خبر می‌دهد و می‌گوید: تحویل ندادن دارو به داروخانه‌ها در حالی رخ می‌دهد که طبق قانون خلاف است. شرکت‌هایی که چنین کاری می‌کنند، امتیاز پخش دارو‌ از آنها گرفته می‌شود و به شرکت‌های دیگر واگذار خواهد شد.

یکی از اعضای انجمنی فعال در زمینه پخش دارو نیز که تمایلی به مطرح شدن نامش ندارد عرضه نکردن دارو به داروخانه‌ها را حق طبیعی این شرکت‌ها می‌داند و به جام‌جم می‌گوید: این‌طور نیست که این شرکت‌ها نخواهند داروی بیماران خاص را تحویل دهند، مطرح شدن این‌گونه بحث‌ها از طرف مسئولان، رو به روی هم قرار دادن بیماران و شرکت‌های پخش دارو است. او به تحت فشار قرار دادن شرکت‌های پخش دارو از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اشاره می‌کند و می‌گوید: داروخانه‌ها حتی حاضر نیستند هزینه داروهای معمولی را پرداخت کنند. در حال حاضر این بدهی به حدود 2000 میلیارد رسیده است. شرکت‌های پخش دارو نوعی بنگاه اقتصادی هستند و با این حجم بدهی‌ها رو به ورشکستگی می‌روند، پس باید این حق را هم به آنها داد که پولشان را از داروخانه‌ها طلب کنند.

به سود بیمه‌ها

کمبود داروی بیماران هموفیلی در داروخانه‌ها علاوه بر ضرر‌های جانی که به بیماران تحمیل خواهد کرد، هزینه‌های اضافی را بر دوش آنها خواهد گذاشت. در واقع توزیع نشدن دارو به اندازه کافی در داروخانه‌ها از سوی شرکت‌های پخش به سود بیمه‌هاست، بیمه‌ها در این آشفته بازار توزیع دارو بیشترین سود را می‌برند. قبل‌تر هم بیمه‌ها با دست بردن به نسخه‌های بیماران فقط داروهای ضروری را به آنها ارائه می‌کردند. قویدل با اشاره به این‌که بیماران در طول ماه سهمیه خاصی را باید تحویل بگیرند، می‌گوید: با اوضاع پیش‌آمده، بیماران در زمان مراجعه به داروخانه‌ها به علت کمبود دارو نصف سهمیه ماهانه را دریافت می‌کنند، همین امر باعث می‌شود بیمار در طول ماه دو نوبت به داروخانه برای دریافت دارو مراجعه کند، در نتیجه این دوبار مراجعه یعنی دو نسخه شدن دارویی که باید در یک نسخه و طبق سهمیه ماهانه دریافت می‌شد. این در حالی است که بیمه‌ها فقط یک نسخه را در ماه تائید می‌کنند و نسخه دوم را باید بیمار از جیب خود پرداخت کند.

مراجع قضایی ورود کنند

سخنگوی سازمان غذا و دارو از توزیع نکردن داروها بین داروخانه‌ها به عنوان احتکار یاد می‌کند و می‌گوید: از طریق سازمان تعزیرات و مراجع قضایی با شرکت‌هایی که داروها را پخش نکنند، برخورد خواهد شد. هیچ شرکتی در کشور حق ندارد داروهای بیماران خاص را به بهانه بدهی از داروخانه در اختیار آنها قرار ندهد. دانشگاه‌های علوم پزشکی می‌توانند این موارد را به کمیسیون ماده 11 و سازمان تعزیرات حکومتی ارجاع دهند.

در حالی که سازمان تعزیرات کشوری در چند روز اخیر با شرکت‌ها و افراد احتکارکننده مواد و کالاهای اساسی برخورد می‌کند، مدیر کانون هموفیلی کشور هم به دادستانی کل کشور نامه نوشته و خواستار برخورد شدید و ورود به مساله احتکار داروی هموفیلی‌ها شده است.

قویدل دراین‌باره توضیح می‌دهد: شرکت‌های پخش دارویی در تمام مراکز استان‌ها انبار دارند، کافی است ماموران تعزیرات تاریخ ورود داروها و حواله‌هایی را که وزارت بهداشت و درمان و سازمان غذا و دارو برای آنها صادر کرده‌اند، بررسی کنند. براحتی شرکت‌های متخلف که اختلاف زمان زیادی بین تاریخ ورود و خروج آنها وجود دارد، مشخص می‌شود.

بیماران بی‌پناه، قربانی سیستم توزیع نامناسب دارو

آن‌طور که مسئولان سازمان غذا و دارو می‌گویند در حال حاضر در کشور با کمبود دارو‌های بیماران هموفیلی مواجه نیستیم. در واقع این دارو‌ها فقط به علت بدهی به دست داروخانه‌ها نرسیده و در جایی بین چرخه توزیع دارو گیر کرده است. شرکت‌های پخش دارو‌ به علت بدهی‌ معوقه داروخانه‌ها حاضر به تحویل دارو به شکل مدت دار نیستند. بعضی از این شرکت‌ها به سمت فروش نقدی رفته‌اند و از دادن دارو به داروخانه‌هایی که از آنها طلب دارند، امتناع می‌کنند.

این خواسته شرکت‌های پخش کننده برای توزیع به صورت نقد در این شرایط کشور خلاف قانون است. چرخه تامین دارو در کشور نباید به بهانه بدهی متوقف شود، این توقف در هر مرحله چرخه اتفاق بیفتد، باعث به مخاطره افتادن جان بیماران خواهد شد و بیشترین ضرر را آنها خواهند کرد. این درحالی است که در پایان سال بر اساس حواله‌ها و سهمیه‌هایی که بوده، رقم‌های چند میلیارد ریالی اعلام و عنوان می‌شود که این رقم برای بیماران هموفیلی صرف شده است. در حالی که چرخه نامنظم توزیع، اجازه دسترسی این بیماران را به داروها نداده و میزان سلامت بیماران با این رقم‌ها انطباق ندارد. در نتیجه تعدادی از بیماران به علت نرسیدن دارو حتی دچار معلولیت می‌شوند؛ درنهایت نبود نظارت جدی سبب می‌شود همه در این چرخه به منافع‌شان برسند، اما بیمار هموفیلی معلول شده و دستش از دارو کوتاه بماند.

بهنام اکبری

جامعه