خانه تکانی دهان!

همچنین خیلی از افراد، مراقبت‌ها و بهداشت ساده دهان و دندان را جدی نمی‌گیرند که همین موضوع می‌تواند مشکلات زیاد و جبران‌ناپذیری را برای دندان‌ها و لثه در پی داشته باشد. یکی از مشکلات شایعی که بسیاری از افراد دچار آن هستند، جرم دندان‌هاست که می‌تواند باعث لق شدن و از دست دادن دندان‌ها شود به همین دلیل جرم‌گیری، یکی از کارهای بسیار مهمی به حساب می‌آید که در صورت تشخیص دندانپزشک، باید حتما آن را انجام داد. دکتر سیدمحمدرضا حسینی، جراح و دندانپزشک، به این مساله می‌پردازد.

دردسری بزرگ

شاید جرم، در نگاه اول مساله کوچکی به نظر بیاید ولی واقعیت این است که جرم می‌تواند دردسرهای زیادی را به‌دنبال داشته باشد. یکی از مهم‌ترین مشکلاتی که جرم به‌وجود می‌آورد، تحلیل استخوان و لق شدن دندان است. جرم هر چقدر که بیشتر باشد، این اتفاق سریع‌تر ایجاد می‌شود. زمانی که افراد بخوبی مسواک می‌زنند و بهداشت دهان و دندان را رعایت می‌کنند، جرم در شیار لثه قرار نمی‌گیرد ولی وقتی این مساله رعایت نشود، جرم در بین شیار لثه و دندان که در حدود یک تا سه میلی‌متر ارتفاع دارد، قرار می‌گیرد و به مرور فضای بیشتری را پر می‌کند.

نتیجه این‌که جایگزینی جرم با استخوان اتفاق می‌افتد و دندان لق می‌شود، منتها تا زمانی که جرم وجود دارد، فرد متوجه این مساله نمی‌شود و بعد از جرم‌گیری و حذف جرم، دندان لق می‌شود. این‌که برخی از افراد تصور می‌کنند دندان‌شان به‌دلیل جرم‌گیری لق شده، باور درستی نیست و عامل این مساله، کاملا به جرم زیادی برمی‌گردد که از قبل جایگزین استخوان شده است.

جرم از کجا می‌آید؟

جرم در واقع، بیماری لثه محسوب می‌شود و به وجود آمدن آن، ارتباط مستقیمی با بهداشت دهان دارد، به گونه‌ای که عدم رعایت بهداشت دهان یا پرداختن به بهداشت دهان به‌صورت ناقص، افراد را مستعد جرم خواهد کرد. البته موارد استثنایی نیز در این میان وجود دارد مثلا برخی از افراد باوجود این‌که بهداشت دهان را رعایت نمی‌کنند، به‌دلیل ویژگی‌هایی که محیط دهان‌شان دارد، دچار جرم نمی‌شوند.

به‌طور کلی، چنانچه بهداشت دهان بخوبی رعایت نشود، روی دندان پلاک‌های دندانی ایجاد خواهد شد که این پلاک‌ها به مرور کلسیفیته (رسوب‌املاح کلسیم) و سفت می‌شوند و جرم را به وجود می‌آورند. وقتی جرم ایجاد شود، براحتی نمی‌توان آن را از روی دندان با مسواک پاک کرد.

وقتی لثه درگیر می‌شود

مشکلات ناشی از جرم، به دندان محدود نمی‌شود و قرارگیری جرم در کنار دندان، التهاب و خونریزی در لثه را نیز در پی دارد. افرادی که از سیگار استفاده می‌کنند، ممکن است مانند افراد غیرسیگاری دچار خونریزی یا التهاب لثه نشوند که این مساله کاملا کاذب است. استعمال سیگار و دخانیات، محیط دهان را خشک می‌کند که همین موضوع، می‌تواند باعث شود فرد تصور کند لثه‌اش مشکلی ندارد.

تفاوت رنگ و جرم را بدانید

افراد باید توجه داشته باشند که بین جرم و رنگدانه‌هایی که روی دندان ایجاد می‌شود، تفاوت وجود دارد به طوری‌که جرم فضا را می‌گیرد، در حالی‌که رنگدانه فقط ظاهر نامطلوبی را برای دندان ایجاد می‌کند. از بین بردن رنگدانه بسیار راحت‌تر از جرم است ضمن این‌که رنگدانه فقط بر زیبایی دندان تاثیر می‌گذارد و آسیبی برای دندان‌ها ایجاد نمی‌کند. معمولا بسیاری از افراد رنگدانه و جرم را به صورت همزمان دارند به همین دلیل معمولا دندانپزشک علاوه بر جرم‌گیری، بروساژ نیز انجام می‌دهد.

شاید خیلی از افراد تصور کنند که با جرم‌گیری می‌توان دندان‌ها را سفید کرد در حالی‌که جرم‌گیری هیچ ارتباطی به سفید شدن دندان‌ها ندارد. دندان رنگ ثابتی دارد و با جرم‌گیری نمی‌توان آن را از حد طبیعی روشن‌تر کرد. اگر فردی قصد دارد رنگ دندان‌هایش سفید شود، باید با مشورت دندانپزشک، بلچینگ انجام بدهد.

جرم قابل رویت است؟

شاید بسیاری از افراد چنین تصوری را از جرم داشته باشند که این مشکل حتما قابل رویت است در حالی‌که همیشه جرم‌های دندان قابل رویت نیستند به ویژه در شرایطی که بین لثه و شیار لثه‌ای ایجاد شده باشند. تشخیص جرم‌های اینچنینی فقط با معاینه و توسط دندانپزشک امکانپذیر است پس در شرایطی که دندانپزشک تشخیص بدهد که انجام جرم‌گیری ضرورت دارد، نباید آن را به تعویق انداخت.

حساسیت دندانی و جرم‌گیری؟

جرم؛ لثه، ریشه دندان و استخوان را درگیر می‌کند و بعد از جرم‌گیری و برداشتن آن، باعث ایجاد حساسیت می‌شود به همین دلیل برای برطرف کردن این مشکل، دندانپزشک، دارو، خمیردندان یا ژل ضدحساسیت تجویز می‌کند تا این مشکل برطرف شود. افراد بعد از جرم‌گیری باید بهداشت را رعایت کرده و به صورت صحیح از نخ دندان و مسواک استفاده کنند. با توجه به این‌که بعد از جرم‌گیری لثه ملتهب و زخم می‌شود، باید از آب نمک رقیق (یک لیوان آب ولرم و یک قاشق چای‌خوری نمک) بهره گرفت و دو تا سه بار در روز دهان را با آن شست‌وشو داد. همچنین استفاده از دهانشویه مناسب، دو تا سه بار در هفته، می‌تواند به کاهش فلور میکروبی کمک کند.

سن و جرم و دندانپزشک

جرم‌گیری، محدودیت سنی خاصی ندارد و در هر سنی که دندانپزشک تشخیص بدهد، باید آن را انجام داد ولی به طور کلی، ابتلا به جرم در سنین 17 سال به بالا، شایع‌تر است.

انجام جرم‌گیری حتی برای افرادی که به دیابت مبتلا هستند یا داروهای رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنند، محدودیتی ندارد و این دسته از افراد با انجام تمهیداتی که از سوی پزشک و دندانپزشک در نظر گرفته می‌شود، می‌توانند بدون نگرانی خاصی این کار را انجام بدهند.

بعد از جرم‌گیری باید حتما بهداشت دهان و دندان رعایت شود و در صورت عدم توجه به این مساله، باز هم جرم ایجاد خواهد شد و فرد مجددا باید برای انجام جرم‌گیری به دندانپزشک مراجعه کند. پس از یک‌بار جرم‌گیری، باز هم فرد باید مورد بررسی و معاینات دوره‌ای قرار بگیرد که این معاینات دوره‌ای در هر فرد با فرد دیگر متفاوت است و برخی از افراد هر سه ماه یک‌بار باید مراجعه کنند و برخی دیگر می‌توانند سالی یک‌بار برای مراجعه نزد دندانپزشک خود بروند. ولی به طور کلی و روتین، معاینات دوره‌ای هر شش ماه یک‌بار به همه افراد توصیه می‌شود.

انتخاب دندانپزشک خوب و ماهر، برای جرم‌گیری حائز اهمیت است، چون اگر جرم‌گیری بخوبی صورت نگیرد و سطوحی که از آن جرم برداشته شده صیقلی نشود، جرم با شدت بیشتری می‌تواند مجددا در زمان کمتری برای فرد تشکیل شود. یکی دیگر از مواردی که در رابطه با جرم‌گیری برای افراد نگرانی ایجاد می‌کند، بحث استریل کردن است.

در این رابطه باید گفت انجام این کار در مراکز معتبر نباید هیچ نوع نگرانی برای افراد ایجاد کند. تمامی وسایل برای این منظور کاملا استریل می‌شوند و اگر بر فرض این کار بخوبی انجام نشود، بیش از بیمار، خود دندانپزشک در معرض خطر قرار می‌گیرد در نتیجه حداکثر تمهیدات برای استریل کردن وسایل در نظر گرفته می‌شود تا بیمار و دندانپزشک، هر دو دچار مشکل نشوند.

بهاره جلالوند