بام بلند ثبت‌نام

به گزارش جام‌جم، دلشوره و نگرانی ثبت‌نام در مدارس برای پدرومادرهایی که بچه مدرسه‌ای دارند، کم از شرکت در یک ماراتن نفسگیر ندارد؛ یک ماراتن پر مانع که گذر از هر مرحله‌اش اعصابی فولادین می‌خواهد و کفشی آهنی. حکایت آمد و شد و چانه‌زنی‌های اولیا برای ثبت‌نام فرزندشان در مدارس کوچک و بزرگ مخصوصا در کلانشهرهایی که بازارگرمی برای برخی مدارس خاص در آنها بیشتر است، حکایتی شنیدنی است؛ حکایتی که پای خانواده‌های زیادی را به دفتر بازرسی و شکایات در ادارات آموزش و پرورش باز می‌کند تا پیگیر ثبت شکایتشان باشند.

یک روز در صف ثبت‌نام مدارس

ما برای انعکاس این مشکلات، در اتاق آموزش یکی از همین مدارس در صف ثبت‌نام می‌ایستیم. می‌شویم مادر یک دختر هشت‌ساله دوم دبستانی و از شرایط ثبت‌نام می‌پرسیم و مسئول ثبت‌نام، چندبار تاکید می‌کند باید تا پانزدهم مرداد لیست دانش‌آموزان سال آینده مدرسه را به آموزش و پرورش منطقه ارسال کند و زمان زیادی تا بستن لیست نمانده است! که تعلل جایز نیست وگرنه از قطار پرطرفدار ثبت‌نام در این مدرسه جا می‌مانیم؛ قدم بعدی ثبت‌نام تهیه یک فهرست بلند بالا از موارد مورد نیاز است، فهرستی که تهیه لباس فرم مدرسه هم یکی از گزینه‌هایش است، لباس فرمی که رنگ و شکلش با سال قبل متفاوت است و حتما باید تهیه شود!

اتفاقی که ما را از خیابان‌های مرکزی تهران راهی غربی‌ترین نقطه پایتخت می‌کند، جایی حوالی شهرک اکباتان و یک تولیدی پوشاک مدارس که با تعداد زیادی از مدارس قرارداد بسته و هر سال پذیرای دانش‌آموزان و اولیای همان مدارس است.

شکل روپوش این مدرسه امسال هم به سبک و سیاق سال‌های قبل عوض شده، سرآستین‌ها تغییر کرده‌اند و رنگ پیراهن هم عوض شده، دلیلی که باعث می‌شود روپوش سال گذشته برخلاف سالم بودن دیگر کارایی نداشته باشد و سلیقه مدیر مدرسه اینجا یک هزینه 150 هزارتومانی روی دست اولیا می‌گذارد.

در خیابان‌های شمالی شهر، اطراف ازگل تهران هم مادر یکی از بچه‌های دبستانی این منطقه می‌گوید که هر سال نوع و شکل روپوش مدرسه دخترش عوض می‌شود و هر سال باید برای تهیه آن به یک تولیدی در مجیدیه بروند، جایی که با مدرسه آنها قرارداد دارد. کمی آن‌طرف‌تر حوالی خیابان پاستور هم ما پای صحبت مادر یک پسردبستانی می‌نشینیم و او هم می‌گوید لباس فرم پسرش در چهارسال گذشته همیشه عوض شده و برای تهیه آن به توصیه مدرسه به یک تولیدی در حوالی میدان امام حسین (ع) مراجعه کرده است.

الزام به استفاده از روپوش؛ آری یا خیر

این در حالی است که معاون پرورشی و فرهنگی آموزش و پرورش شهر تهران می‌گوید: هیچ مدیری مجاز به الزام دانش‌آموزان برای استفاده از نوع روپوش خاص نیست. عبدالرسول کریمی تاکید می‌کند: مدیران مدارس فقط در صورت موافقت خانواده‌ها و اعضای انجمن اولیا و مربیان مدرسه می‌توانند به تغییر روپوش دانش‌آموزان اقدام کنند و تصمیم فردی مدیر در این باره غیرقانونی است.

به گفته کریمی، انتخاب مکان خاصی برای خرید روپوش دانش‌آموزان از طرف مدارس نیز تخلف است و با مدیران متخلف برخورد خواهد شد.

ما حرف‌های معاون پرورشی و فرهنگی آموزش و پرورش شهر تهران را درحالی نقل می‌کنیم که اجبار به خرید روپوش دانش‌آموزان مشکلی است که هرسال از سوی بسیاری از مدارس تکرار می‌شود. جایی که اولیای مدرسه، هماهنگ بودن و انضباط ناشی از داشتن یک فرم واحد در مدارس را بهانه می‌کنند و خانواده‌ها را به تهیه لباسی اجبار می‌کنند که با وجود امکان استفاده از پوشش قبلی، ضرورتی ندارد.

وقتی مدارس محدوده دارند

این مشکل اما تنها یکی از مشکلات ثبت‌نام در مدارس است، پای صحبت اولیای بیشتری که می‌نشینیم، یکی از دغدغه اش برای تهیه یک قولنامه صوری می‌گوید و دیگری از آمد و شدش به آموزش و پرورش منطقه برای پیدا کردن آشنایی که سفارش فرزندش را برای ثبت‌نام در مدرسه‌ای که در منطقه آنها نیست بکند، یکی دیگر هم از جمله‌های تکراری می‌گوید که بارها از زبان مسئولان مدرسه مورد نظر شنیده است: این‌که جا نداریم و در محدوده ما قرار ندارید!

سررشته این مشکل اما به تطابق محدوده محل سکونت با مدرسه می‌رسد، جایی که هر مدرسه برای خودش مرزبندی دارد و ثبت‌نام دانش‌آموزان خارج از آن محدوده امکان‌پذیر نیست مگر با نامه ستاد ثبت‌نام منطقه.

مشکلی که باعث شده، خیلی‌ها برای ثبت‌نام فرزندشان در محدوده مدرسه مورد نظرشان، دست به دامان بنگاه‌های معاملات ملکی بشوند و با یک قولنامه صوری، قانون را دور بزنند. دور زدن قانون اما بی هزینه نیست، مخصوصا از وقتی که مبایعه نامه‌های رهن و اجاره، با کد رهگیری ارائه می‌شود و گرفتن هر کد بین 400 تا 700 هزارتومان برای خانواده‌ها آب می‌خورد.

موضوعی که مدیرکل ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات وزارت آموزش و پرورش هم آن را تائید می‌کند و درباره‌اش به ایسنا می‌گوید: ممکن است والدین برای این‌که فرزند خود را در مدارس دلخواهشان ثبت‌نام کنند دست به اقداماتی بزنند و مثلا قولنامه‌های سکونت صوری بگیرند. اما برای چنین مواردی نیز مکانیسم کنترلی ایجاد شده است و بازرسان نظارت در سه هفته اول زمان ثبت‌نام صحت آن را مشخص می‌کنند.

علیرضا کمرئی تاکید می‌کند: نزدیکی به محل سکونت از اولویت‌های ثبت‌نام است، البته استثنائاتی هم وجود دارد که شاغل بودن پدر و مادر در نزدیکی واحد آموزشی از استثنائات ثبت‌نام دانش‌آموزان است.

مدیرکل ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات وزارت آموزش و پرورش از تشکیل گروه‌های نظارت برای کنترل استثنائات هم خبر می‌دهد و می‌گوید: ۶۰ نفر در قالب ۳۰ گروه برای نظارت فعالیت می‌کنند. در فصل ثبت‌نام ۱۸۳مورد شکایت والدین ثبت شده است که حدود ۱۹ مورد مربوط به گرفتن وجه مازاد از والدین بوده است.

وجه اجباری در مدارس دولتی؟!

دست‌اندازهای مدارس برای ثبت‌نام بچه‌ها یکی دوتا نیست و کمرئی در ادامه از مشکل دیگری سخن به میان می‌آورد، او می‌گوید: مدارس عادی دولتی به هیچ‌وجه مجاز به گرفتن وجه اجباری و داوطلبانه در هنگام ثبت‌نام نیستند و والدین در صورت دریافت وجه از سوی مدارس دولتی، می‌توانند در سامانه شکایت آموزش و پرورش اعلام یا حضوری به ستادهای ثبت‌نام مراجعه کنند، ظرف ۴۸ ساعت به شکایات رسیدگی و تا یک هفته کاری پاسخ داده می‌شود.

با تمام این تفاسیر، هستند والدینی که از دریافت مبالغی به اسم کمک مدرسه در مدارس دولتی گلایه می‌کنند و می‌گویند اولیای مدرسه در طول سال تحصیلی هر بار زمان گرفتن کارنامه، گروکشی می‌کنند. یکی از همین والدین به ما می‌گوید که سال گذشته با این‌که دخترش مشغول تحصیل در یک مدرسه دولتی بوده اما 600 هزارتومان به مدرسه کمک کرده است! کمکی اجباری که او می‌گوید از آن رضایتی ندارد.

این در حالی است که مسئولان آموزش و پرورش بارها اعلام کرده‌اند مشارکت مالی داوطلبانه والدین ایرادی ندارد، اما نباید تحت هیچ عنوانی، کسی وادار به پرداخت پول شود. از نظر مسئولان آموزش و پرورش، این هم تخلفی آشکار است که بازهم اولیا را به دفتر بازرسی و شکایات در ادارات آموزش و پرورش می‌رساند.

ما برای پیگیری این مشکلات، با کامیاب صدری رئیس انجمن اولیاء و مربیان شهر تهران و نورعلی عباسپور مدیرکل انجمن اولیا و مربیان آموزش و پرورش تماس گرفتیم و هر کدام به بهانه‌ای از پاسخ دادن به جام‌جم طفره رفتند. عباسپور نشست خبری چند روز آینده‌اش را بهانه کرد و گفت اطلاعات را در همان نشست از او بگیریم و صدری گفت باید روابط‌عمومی اجازه مصاحبه به او بدهد.

سر و دست نشکنید

دردسرهای ثبت‌نام در مدارس، برای والدین 13 میلیون دانش‌آموزی که امسال با آغاز سال تحصیلی راهی مدارس می‌شوند، تمامی ندارد و با این حال وقتی ما از سخنگوی کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس درباره راه حل رسیدگی به این مشکلات می‌پرسیم، در جواب می‌گوید: این موضوعی نیست که مجلس به عنوان قوه مقننه بخواهد به آن ورود پیدا کند. حمایت میرزاده البته در توضیح بیشتر می‌گوید: معمولا اگر مشکلی پیش بیاید و گزارشش به اعضای کمیسیون ما برسد، در جلسات هفتگی‌ای که مسئولان آموزش و پرورش با اعضای کمیسیون دارند این مشکلات را مطرح می‌کنیم و همان اول جلسه به آنها تذکرات لازم داده می‌شود. این نماینده مجلس البته در ادامه حل قسمتی از این مشکلات را منوط به همراهی خود خانواده‌ها می‌داند و می‌گوید: بخش زیادی از این مشکلات فرهنگی است، این‌که خانواده‌ها برای ثبت‌نام در مدرسه‌های اسم و رسم‌دار سرودست نشکنند و قبول کنند فرزندشان را در مدرسه محل سکونت خودشان ثبت‌نام کنند.

مینا مولایی

جامعه