بازی آخر اردوغان

انتخابات امروز به صورت همزمان بر سر ریاست جمهوری و پارلمانی خواهد بود. تغییر نظام در کشور جمهوری ترکیه یکی از دلایل اصلی اهمیت این انتخابات است به همین دلیل می‌توان ادعا کرد که بعد از برگزاری این انتخابات تاریخ معاصر ترکیه به بعد و قبل از این انتخابات تقسیم می‌شود. تاکنون نظام حاکم بر ترکیه نظامی پارلمانی بوده و در آن هنوز نظام ریاست جمهوری جدید اجرا نشده است. در نظام پارلمانی رئیس‌جمهور را مجلس انتخاب می‌کرد اما در نظام ریاست جمهوری، دیگر مقام نخست وزیری نبوده و شخص رئیس‌جمهور اختیارات بیشتری خواهد داشت. به این صورت که می‌تواند در قوه قضاییه دخالت کند، در صورت لزوم شرایط فوق‌العاده در کشور اعلام نماید و در مجموع از مجلس کاملا مستقل عمل خواهد بود.

بدبینی نسبت به اوضاع اقتصادی

مقامات دولتی ترکیه مدعی هستند شاخص‌های اقتصادی این کشور در سال گذشته و جاری مثبت بوده و ترکیه با رشد اقتصادی 4/7 درصدی و تورم حدود 11 درصدی وضعیت مطلوبی‌دارد و شاخص‌های توسعه اقتصادی اعم از صادرات و تراز تجاری نیز رو به بهبود است. آنها همچنین با اشاره به بهبود نسبی‌همه شاخص‌های اقتصادی، برگزاری انتخابات و پایان تنش‌های سیاسی در خصوص مدیریت
پنج سال آینده کشور را نقطه پایان بر بلاتکلیفی در عرصه اقتصاد و رونق دوباره در بازارهای ترکیه می‌دانند.

لیکن به رغم این اظهار امیدواری‌ها و آمارهای مثبت ارائه شده توسط مقامات دولت ترکیه، کارشناسان اقتصادی می‌گویند میزان تعهدات و بدهی‌های خارجی ترکیه 443 میلیارد و 700 میلیون دلار اعلام شده است‌. همچنین میزان بدهی‌های خارجی سررسید شده ترکیه تا 230 میلیارد دلار می‌رسد که با بازپرداخت این بدهی ها، فشار اقتصادی مضاعفی بر مردم ترکیه تحمیل خواهد شد.افزایش نرخ انواع ارز در بازار ترکیه که از اول سال جاری میلادی آغاز شده، همچنان ادامه دارد به طوری که لیر ترکیه در شش ماه گذشته یک چهارم ارزش خود را از دست داده است.

در صورت پیروزی مجدد اردوغان اختیارات پولی و مالی رئیس‌جمهور در سیستم جدید حکومتی به شدت افزایش خواهد یافت‌. همچنین پیروزی حزب حاکم و رئیس‌جمهور کنونی ترکیه در انتخابات پیش رو موجب تشدید بحران ارزی اخیر در ترکیه خواهد بود. همه این شاخص‌ها نشان می‌دهد اقتصاد ترکیه بر خلاف آن چیزی که مقامات این کشور مدعی هستند، در شرایط متعادلی قرار ندارد. از این رو منتقدان و نامزدهای رقیب حزب حاکم و رئیس‌جمهور ترکیه هم با افشای واقعیت‌های اقتصادی کشور انتقادات تندی را علیه اردوغان مطرح می‌کنند .

رجب طیب اردوغان چند روز پیش با انتقاد از سخنان رقبای خود در انتخابات بخصوص محرم اینجه نامزد حزب جمهوریخواه خلق ترکیه گفت: تو ما را به چپاول اموال مردم متهم می‌کنی ولی زمانی که ما به قدرت رسیدیم، ترکیه 5/23 میلیارد دلار ذخیره ارزی داشت ولی ما آن را به رقم کنونی 110 میلیارد دلار رساندیم و این عدد با ادعای شما همخوانی ندارد. وی تاکید کرد: قدرت سیاسی را زمانی به دست گرفتیم که دولت قادر به پرداخت حقوق کارکنان دولت نبود ولی الان کشور را قربانی تورم نمی‌کنیم. بعضی از نامزدهای ریاست جمهوری روی موج دروغ سوار شده اند و من به شما می‌گویم که آنها حتی در خیالات خود نیز پیشرفت‌های 16 سال اخیر ترکیه را نیز تصور نمی‌کردند.

صف کشی مخالفان در برابر اردوغان

در این انتخابات شش نامزد برای ریاست جمهوری حضور دارند که عبارتند از:

۱ ـ رجب طیب اردوغان‌؛ رئیس‌جمهور فعلی ترکیه. فردی که یازده سال نخست‌وزیر بوده و از سال ۲۰۱۴ تاکنون نیز در مقام ریاست جمهوری ایفای نقش می‌کند. اردوغان شخصیتی کاریزماتیک دارد و بخش عمده‌ای از جامعه مسلمان ترکیه همچنان به او ابراز تمایل می‌کنند. اردوغان شخصیت بحث‌انگیزی است که بعد از کودتای نافرجام ۲۰۱۶ اقدام به تحکیم پایه‌های قدرت خود کرد. از آن زمان تاکنون ترکیه در وضعیت اضطراری قرارداشته است.

۲ ـ تمل کارا ملا اوغلو: رهبر حزب سعادت و بازمانده مرحوم اربکان است که به دلیل یکه تازی‌های اردوغان به جمع مخالفان پیوسته است. گفته می‌شود پایگاه رای این حزب زیر ۵ درصد است.

۳ ـ دوغو پرینچک: رهبر حزب کارگر سابق و حزب جدید وطن که از طرفداران سر سخت نزدیکی ترکیه به روسیه است. آنها حتی معتقدند که باید ترکیه از ناتو خارج شود.

۴ ـ صلاح‌الدین دمیرتاش: رهبر حزب کردی دموکراتیک خلق است که در انتخابات پارلمانی ۲۰۱۵ شگفتی آفرید و توانست برای نخستین بار فراکسیون مستقل در پارلمان تشکیل دهد. او دشمن شماره یک اردوغان به حساب می‌آید با تصویب قانون برداشته شدن مصونیت نمایندگان به زندان افتاد با این حال اجازه حضور در انتخابات را داشته است. دمیرتاش رای کردها را در سبد خود دارد و بسیاری از کارشناسان می‌گویند نتیجه انتخابات بستگی به رأی طرفداران این حزب خواهد داشت.

۵ ـ مرال آکشنر: عضو برجسته جدا شده از حزب حرکت ملی بود که خود حزبی‌جدیدی به نام حزب خوب تشکیل داد و هم اکنون با کمک رهبر حزب جمهوری خلق( قلیچدار اوغلو) صاحب فراکسیون در پارلمان است. پایگاه رای او را هم کارشناسان زیر 20 درصد برآورد می‌کنند.

۶ ـ محرم اینجه: برگزیده حزب جمهوری خلق بزرگ‌ترین حزب مخالف عدالت و توسعه است. دارای شخصیتی مقتدر و قدرت سخنوری است. وی بزرگ‌ترین رقیب اردوغان به شمار می‌رود و امکان رفتن او به دور دوم وجود دارد. کارشناسان پایگاه رای او را در بین مردم ترکیه بیش از 20 درصد برآورد می‌کنند. برخی مخالفان اردوغان می‌گویند از آنجا که دولت وی مجری برگزاری انتخابات است می‌تواند در انتخابات تقلب کرده و سرانجام به اهداف خود برسد.

آخرین نظر سنجی‌ها

مؤسسه نظرسنجی«گزیجی» (Gezici) آخرین نظرسنجی خود درباره انتخابات ترکیه را منتشر کرد که برمبنای آن، بیشتر نمایندگان مجلس فعلی در دوره بعدی حضور نخواهند داشت و اردوغان و محرم اینجه به دور دوم رقابت‌ها خواهند رفت.برمبنای این نظرسنجی میزان مشارکت مردمی 90 درصد خواهد بود. این درحالی است که روز گذشته یک شبکه تلویزیونی حامی دولت ترکیه نتایجی را منتشر کرد که نشان می‌داد رئیس جمهوری این کشور با 53 درصد آرا پیروز انتخابات خواهد بود! به هرحال اگر اردوغان موفق به کسب آرای ریاست جمهوری شود و حزب او اکثریت خود درپارلمان ترکیه را حفظ کند، در تحکیم قدرت خود موفق بوده است. اما اگر در هر دو انتخابات موفق نشود چشم‌انداز سیاسی ترکیه کاملا دگرگون خواهد شد.

دراین میان اگر نتیجه انتخابات ریاست جمهوری با اکثریت پارلمانی تفاوت داشته باشد برای سال‌ها ترکیه دچار بی‌ثباتی سیاسی خواهد شد. شهروندان ترک مقیم خارج که از مجموع آرای کل ۵۹ میلیون دارای سه میلیون رای هستند، قبلا رای خود را به صندوق‌های ریخته‌اند.

علی باقری
بین‌الملل