پول برای نقشه؟

خبر پرحاشیه تغییرات جدید در مدل هزینه‌ای این سیستم هم که مدتی پیش اعلام شد، از این قاعده مستثنی نبود و این سوال همراه با نگرانی را در میان کاربران ایجاد کرد که آیا سرویس نقشه گوگل پولی شده است؟ اما دقیقا گوگل چه تغییراتی در سرویس خود ایجاد کرده و این تغییرات چه تاثیری در کارکرد شما به‌عنوان کاربر یا استفاده‌کننده تجاری می‌گذارد؟ آیا جایگزین های مناسبی برای این سرویس کاربردی وجود دارد؟

ماجرا از چه قرار است؟

اگر کاربر عادی سرویس نقشه گوگل هستید و روی گوشی یا کامپیوترتان از این نقشه استفاده می‌کنید، بگذارید همین ابتدا خیالتان را راحت کنم، هیچ تغییری در کاربری شما رخ نخواهد داد! شما کماکان می‌توانید به‌طور رایگان از این سرویس استفاده کنید.

ولی دلیل این‌که برخی خبر این تغییرات را به اشتباه به کاربران معمولی ارتباط دادند، به تفاوتی برمی‌گردد که میان اپلیکیشن و رابط برنامه‌نویسی کاربری (یا API) وجود دارد. هنگامی که از یک اپ مانند
Google Maps یا سایت maps.google.com استفاده می‌کنید، در اصل در لایه اپلیکیشن از خدمات نقشه گوگل بهره می‌گیرید. اما تصور کنید شما نرم‌افزاری تولید کرده‌اید که در داخل آن می‌خواهید ترافیک را روی نقشه گوگل نمایش دهید. در این حالت، شما نه کاربر اپلیکیشن که کاربر API نقشه گوگل هستید که این شرکت برای ارائه خدمات آن به شما ارائه می‌کند. هدف اعلام جدید گوگل مربوط به این دسته از کاربران است و در ادامه این مطلب هم هرجا می‌گوییم «کاربران» منظورمان آنها هستند.

برای توضیح دقیق‌تر خبر، نگاهی می‌اندازیم به پست اصلی گوگل در وبلاگ رسمی‌شان در تاریخ 2 می ‌(12 اردیبهشت). نخستین تغییر اساسی در سرویس نقشه، تجمیع هجده API پراکنده این سرویس در تنها سه API اصلی، نقشه‌ها (Maps)، مسیرها (Routes) و مکان‌ها (Places) تحت نام پلتفرم نقشه گوگل (Google Maps Platform) است. با این کار دسترسی به ویژگی‌های جدید و به‌روزرسانی آنها هم برای گوگل و هم برای کاربران ساده‌تر خواهد شد.

الگوی تجاری جدید

در سیستم هزینه‌ای به‌روزرسانی‌شده، گوگل دو مدل استاندارد و پریمیوم را با یکدیگر ادغام و آن را به مدل پرداخت به میزان استفاده (pay-as-you go) تبدیل کرده است. در این مدل جدید برای تمام کاربران به اندازه 200 دلار استفاده ماهانه از سرویس به‌صورت رایگان در نظر گرفته شده است که گوگل پیش‌بینی می‌کند برای بسیاری از توسعه‌دهندگان برای ادامه سرویس‌دهی رایگان به کاربرانشان کافی باشد.

برای مثال، در مورد نقشه‌های موبایل (ثابت و پویا) برای هر مقدار بارگذاری نیاز به پرداخت هزینه نیست و بارگذاری نامحدود تحت همان 200 دلار رایگان است، اما برای ناوبری، محدودیت بیشتر است و کاربران تنها می‌توانند تا 40 هزار مسیریابی در ماه را به‌صورت رایگان انجام دهند و برای بیش از آن باید بر اساس میزان مصرف مبالغی در حد 4، 5 دلار ماهانه به گوگل پرداخت کنند. جدول دقیق این مبالغ در این سایت قابل دسترسی است:

https://bit.ly/2MBEHCm

تصمیم مهم دیگری که اهالی مونتن‌ویو در مورد سرویس نقشه‌شان گرفته‌اند، به نحوه دسترسی به رابط کاربری این سرویس برمی‌گردد. طبق اعلام گوگل، از تاریخ 16 ژوئن (26 خرداد) تمام توسعه‌دهندگان برای استفاده از API سرویس نقشه باید کلید API معتبر و همچنین یک اکانت اعتباری داشته باشند. (در حال حاضر این الگوی جدید اجرا شده است) گوگل حتی 200 دلار استفاده رایگان ماهانه را هم محدود به ورود این اطلاعات کرده است!

تاثیر،‌ تحریم، جایگزین؟

همان‌طور که بیان کردیم، الگوی جدید گوگل مربوط به تمام توسعه‌دهندگان و صاحبان کسب‌وکار در سراسر جهان است، ولی اتفاقی که این مساله را در ایران تحت‌الشعاع خود قرار داد،‌ خبری بود که دو هفته پیش روی سایت‌ها قرار گرفت: «گوگل دسترسی سایت‌های با دامنه .ir را به سرویس نقشه‌اش مسدود کرد».

حالا این‌که این محدودیت در راستای جای‌گذاری مدل جدید به جای سیستم پیشین است یا گوگل بنا بر سیاست‌های آمریکا تصمیم به تحریم کسب‌وکارهای ایرانی گرفته،‌ موضوعی است که هنوز دقیقا مشخص نیست و بحث بر سر آن ادامه دارد. البته دفتر روابط عمومی و امور بین‌الملل شرکت ارتباطات زیرساخت با عدم تائید این خبر اعلام کرده که گزارشی از اعمال محدودیت توسط گوگل دریافت نشده و ارتباطات زیرساخت این قطع دسترسی را بررسی خواهد کرد. گوگل هم به‌طور رسمی اعلانی در این مورد نداشته و فعلا در این باره سکوت کرده است.

با این حال، حتی اگر تحریمی هم توسط گوگل در کار نباشد، نیاز به ارائه حساب اعتباری مساله‌ای است که برای بسیاری از صاحبان کسب‌وکار در ایران به‌طور جدی مشکل‌ساز خواهد بود. بر این اساس، خوشبختانه شرکت‌هایی مانند اسنپ و کافه‌بازار از مدتی پیش اقدام به تهیه نقشه‌های بومی کرده‌اند تا بتوانند در شرایط کنونی به سرویس‌دهی خود ادامه دهند. علاوه بر این، شرکت‌های دیگری نیز چون راژمان یا سیدار هم نقشه‌های قابل قبولی بر پایه نقشه گوگل ایجاد کرده‌اند که می‌توانند به کسب‌وکارهای کشور خدمات ارائه دهند.

جایگزین‌ها

با اعلام الگوی تجاری جدید سرویس نقشه گوگل، واکنش نه‌چندان خوشایند توسعه‌دهندگان قابل حدس بود و بسیاری از آنها شروع به جست‌وجو برای یافتن سرویس‌های جایگزین با هزینه کمتر کردند! اما مناسب‌ترین کاندیداها برای جایگزینی غول نقشه‌های آنلاین کدامند؟ از میان شرکت‌های مشهور، یکی از نخستین گزینه‌ها، شرکت TomTom است که سابقه‌ای طولانی در تولید و توسعه نقشه‌های دیجیتال دارد. این شرکت در مدل تجاری خود، تا 2500 درخواست روزانه را رایگان عرضه می‌کند. در یک مرحله پایین‌تر، نقشه‌های here (همان تیم توسعه نقشه بینگ مایکروسافت) قرار دارد که اجازه 500 درخواست روزانه را رایگان می‌دهد. در این میان شرکت‌های غیرمشهورتری هم هستند که مدل هزینه‌ای بسیار معقول‌تری نسبت به نقشه گوگل ارائه می‌کنند. برای مثال، می‌توان از سرویس MapTiler که مربوط به یک شرکت آلمانی است تا سقف 100 هزار درخواست ماهانه به رایگان استفاده کرد. میزانی که برای خیلی از کسب‌وکارهای کوچک کافی خواهد بود. mapbox سرویس دیگری است که تا 50 هزار درخواست رایگان را در الگویش گنجانده است. برای آنهایی که می‌خواهند به‌طور کامل از سرویس‌های تجاری فاصله بگیرند و سراغ پروژه‌های متن‌باز بروند هم سرویس‌های خوبی وجود دارد. OpenStreetMap مطرح‌ترین و محبوب‌ترین سرویس نقشه متن‌باز است که توسط جمع زیادی از داوطلبان در سراسر دنیا توسعه و گسترش می‌یابد. البته باید توجه داشت که در این سرویس، نقشه‌ها نه به‌صورت تصاویر که تنها به‌صورت اطلاعات خام ذخیره می‌شود که می‌توان آن را روی نقشه تصویری نمایش داد. در کنار این، سرویس OpenLayers هم یک از پروژه‌های جالب متن‌باز است که عملا تجمیع‌کننده‌ای میان سرویس‌های نقشه مختلف به حساب می‌آید و تصاویر و اطلاعات نقشه را از منابعی مانندو بینگ و بسیاری منابع دیگر جمع می‌کند و در اختیار توسعه‌دهندگان قرار می‌دهد!

محمود صادقی