تلویزیون؛ بهترین جا برای دیده شدن مستند

قبل از آن مستندهای زیادی تولید و پخش نمی‌شد و اگر هم این اتفاق می‌افتد در ساعت‌های مرده روانه آنتن می‌شد، به همین دلیل مستندسازان خیلی انگیزه‌ای برای تولید مستند نداشتند، اما با رو ی کار آمدن شبکه مستند، فرصتی برای تولید مستندها در گونه‌های متفاوت پیش آمد و جوانان مستعد در این عرصه به میدان آمدند. به همین دلیل شاهد تنوع موضوعی در مستندهای تلویزیونی از مستندهای حیات وحش گرفته تا اجتماعی و... هستیم و همین نشان‌دهنده رشد و بلوغ هنرمندان ما در این عرصه است.

البته برگزاری جشنواره مستند تلویزیونی هم در این مساله بی تاثیر نبوده، زیرا برپایی چنین جشنواره‌ای منجر به ایجاد رقابت سالم میان مستندسازان شد. مسلماً یکی از نتایج رقابت مثبت، رشد و بالندگی در کار است. از سوی دیگر تلویزیون برای مستند بهترین جا جهت دیده شدن است و در طول این سال ها هم تلاش کرده تا تغییراتی در ذائقه مخاطب به وجود بیاورد و به بیان بهتر برای مستند مخاطب تربیت کند که البته هم در این حوزه موفق عمل کرده است.

مستند در حال حاضر سهم مهم و جدی در شبکه‌های تلویزیون دارد و در چند سال اخیر مستندسازی مورد توجه بسیاری از مخاطبان قرار گرفته است و باتوجه به لزوم رضایت مخاطب، این گونه تولیدات در راستای پاسخگویی به نیاز‌های جامعه تعریف می‌شود. از این رو باید ساختار یک اثر مستند به گونه‌ای باشد که علاوه بر این‌که پیام را می‌رساند، از لحاظ هنری یعنی ریتم، نورپردازی و... هم مفهوم داشته باشد تا برای مخاطب باورپذیر و جذاب باشد.

یکی از فواید مستند و مستندسازی، تاثیر بالای آن بر اقشار مردم است، زیرا بیننده خود را در مقام ناظر قرار می‌دهد و از زاویه عدسی دوربین مستندساز به موضوع نگاه می‌کند. البته زمانی یک مستند می‌تواند تاثیرگذار باشد که کاملاً براساس تحقیق و پژوهش ساخته شده باشد، زیرا تحقیق مهم‌ترین مولفه‌ای است که در تولید یک اثر مستند، سطح کار را از لحاظ کیفی و باورپذیری بسیار بالا می‌برد.

بنابراین اهمیت تحقیق در مستند به‌عنوان یک اصل اساسی در تولید، روندی رو به رشد را آغاز کرده، بویژه از زمانی که به صورت بخش جداگانه از برنامه‌های تلویزیونی درآمد و ساختار و کاربردهای فیلم مستند در تلویزیون تنوع یافت، اهمیت تحقیق، روش‌ها و جلوه‌های انعکاس هم تحت‌تاثیر قرار گرفت.

ضمن این‌که پس از تحول در روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی، روش‌های پژوهشی هم در تولید مستند تفاوت پیدا کرد و امروز می‌توانیم بگوییم که پژوهش برای فیلم مستند اولویت دارد. از سوی دیگر با توجه به رسالت رسانه‌ملی، تلویزیون مهم‌ترین بستر مستندسازی در کشور محسوب می‌شود و اثری که از این رسانه پر مخاطب پخش می‌شود باید از لحاظ بصری مخاطبان را تربیت کند و از نظر اطلاعات و فکری آنها را ارتقا دهد. گاهی یک ایده پیش پا افتاده مناسب به مستندی تبدیل می‌شود که مخاطب جهانی پیدا می‌کند. اگر محتوا در یک فرم مناسب قرار نگیرد، مسلما از بین می‌رود و هیچ تاثیری بر مخاطب نخواهد گذاشت، بنابراین تحقیق و پژوهش در مستند نقش مهمی به عهده دارد.

علاوه بر آن مستند همانند سایر برنامه‌های تلویزیونی نیازمند جذابیت است و باید از روش‌های جذاب هم در کار استفاده کرد. پخش مستند از شبکه‌های مختلف باعث می‌شود تا صاحبان اثر در بازخوردهای مردمی متوجه نقاط قوت و ضعف خودشان‌شوند و با برطرف کردن مشکلات به سمت پیشرفت حرکت‌کنند.

فاطمه عودباشی

روزنامه نگار