نگاه

دیوار به دیوار اذان

رمضان مثل بهار عطر و بوی خاص خودش را دارد و هر چه با این ماه معطر در ارتباط است، حال و هوای متفاوت آن را به خود می‌گیرد. سیما هم هر سال در این ایام رخت نو می‌پوشد و برنامه‌های تازه‌ای را تدارک می‌بیند. از سریال‌های رمضانی بگیر که پخششان معمولا پس از افطار آغاز می‌شود تا برنامه‌های روتین که با ادامه روند قبلی‌شان، تنها رنگ رمضان به خود می‌گیرند و از این حیث ویژه‌تر می‌شوند. نمونه‌هایی از این دست، برنامه‌هایی مانند «وقتشه» و «خندوانه» است که تولد و حیاتشان بسته به رمضان نیست اما در این شب‌ها رمضانی شده‌اند. از جمله ویژه‌برنامه‌های دیگر این ماه که می‌توان گفت عمرشان بیش از سایر برنامه‌ها بخصوص مجموعه‌های نمایشی رمضانی است، برنامه‌های مختص به افطار و سحر است.

کد خبر: ۱۱۴۳۲۴۱

زمان حساس پخش و دیوار به دیوار بودن این برنامه‌ها با بزنگاه اذان، طلب می‌کند که شکل و شمایلی متفاوت از سایر آثار تولیده شده برای این ماه و به طور کلی سایر برنامه‌های معارفی سیما در طول سال داشته باشند. پیش از سحر و افطار، انتهای مسیری است که به آرامش می‌رسد و برنامه‌هایی که اقبال همگام شدن با مخاطب در این لحظات را دارند می‌توانند با شناخت این فرصت بینندگان بیشتری را با خود همراه سازند. شاید بتوان ادعا کرد که از نظر زمان پخش، برنامه‌های افطار شانس بیشتری برای دیده شدن دارند اما به هر روی آنچه به اشتراک از این برنامه‌ها انتظار می‌رود تلفیق آرامش و شور است. آرامش تا آنجایی که به این ماه و حال و هوای روحانی‌اش و لحظات ملکوتی افطار و سحر بازمی‌گردد و شور تا جایی که لازمه و البته چاشنی آرامش باشد تا برنامه به رخوت دچار نشود، پر حرارت به حیات خود ادامه دهد و ارتباط موثری با مخاطب برقرار کند.

امسال برنامه افطار شبکه پنج سیما در بهار رمضان، «شهر عزیز» است که اجرایش را کاظم احمدزاده بر عهده دارد و از حرم رضوی پخش می‌شود. در شبکه یک سیما «ماه خدا» با اجرای هادی صلح جو ویژه برنامه سحر است؛ برنامه «ماه و ماهی» با اجرای امیرحسین مدرس نیز در ساعات منتهی به اذان مغرب از همین شبکه پخش می‌شود. «ماه عسل» هم با مجری گری احسان علیخانی برنامه شناخته شده شبکه سوم سیما در هنگام افطار است. وقتشه نیز نزدیک به افطار روی آنتن شبکه نسیم می‌رود. آنچه در مجموع و با نگاهی به کارنامه برنامه‌های ویژه ماه رمضان یافت می‌شود این است که قالب برنامه‌های افطار، گفت‌وگو محور شده‌اند و در ساعات و لحظات پایانی روزه‌داری، روزه‌دار را در قالب یک گفت‌وگو با مهمانی از جنس مردم و چالش‌های زندگی‌اش آشنا می‌کنند تا شاید او پس از مقایسه میان خود و دیگری از جنس خود، در روزگارش بازنگری نماید. شیوه‌ای که بیشتر با تب ماه عسل و برنامه‌های مادر آن یعنی جزر و مد و... راه افتاد و سعی بر این دارد که در خلال گفت‌وگو با مهمانان ویژه و با بهره‌گیری از جذابیت‌های متناسب با این‌گونه برنامه‌ها نظیر تعیلق در بیان قصه،‌ ایجاد کشش با رو کردن برگ برنده در پایان برنامه و ترفندهایی از این دست مخاطب را تا نقطه پایان با خود همراه کند و از حال و هوای یکنواخت برنامه‌های ویژه افطار و سحر فاصله بگیرد. برنامه‌های اینچنینی که در این سال‌ها پا گرفته‌اند، هرکدام امتیازات خاص خودشان را دارند و گاه حیاتشان به پیش از ماه عسل برمی‌گردد اما تا امروز کمتر توانستند از زیر سایه شباهت به ماه عسل خارج شوند و آنتن سیما را در آن لحظات بخصوص از آن خود کنند.

برنامه‌های سحر اما حکایت دیگری دارند. این برنامه‌ها چه به‌صورت زنده و چه ضبط شده غالبا در ارتباط یک سویه مخاطب با بیندگان، پخش میان‌برنامه و حضور در اماکن زیارتی تعریف می‌شوند. این شیوه مرسوم می‌رود که به تکرار بدل گردد و از این رو لزوم بازنگری در ساختار این‌گونه برنامه‌ها و تنوع بخشیدن به آنها بیش از برنامه‌های افطار احساس می‌شود. این باور وجود دارد که هنگام سحر کمتر کسی غیر از اذان به تماشای تلویزیون می‌نشیند و از این جهت گاه چنین برنامه‌هایی به بهانه زمان پخش مغفول می‌مانند، اما دور از ذهن نیست که در صورت متنوع کردن محتوا و ساختار، برنامه‌های سحر هم می‌توانند بینندگان بیشتری برای خود پیدا کنند