عدالت؛ گمشده اکران

همین است که اکران ناموفق فیلمی در فصل مرده اکران و البته تعداد سالن‌ها و معیارهای دیگر محل تنش‌های بسیاری میان سینماگران و مسئولان سینمایی است، نمونه موخرش اعتراض عجیب «گل مالی» احمد نجفی به نحوه اکران فیلمش و پیش‌تر از آن هم واکنش عجیب‌تر علی‌ملاقلی پور کارگردان فیلم «قندون جهیزیه»‌ است که با پریدن در وسط یک بازی فوتبال در ورزشگاه آزادی نگاه‌ها را به خود معطوف کرد. حالا مدتی است که نظام نامه اکران 97 توسط سازمان سینمایی منتشر شده است، نظام‌نامه‌ای که در فاصله کوتاه از انتشارش اما موافقان و مخالفان بسیاری داشته است. به گفته مسئولان سازمان سینمایی، افزایش سرگروه‌ها از پنج به هفت سرگروه، حفظ سقف اکران دو فیلم همزمان از یک دفتر، الزام به ثبت قرارداد حال، آینده و بزودی فیلم‌ها، تشکیل کمیته انضباطی نمایش به منظور نظارت دقیق برعملکرد دفاتر پخش فیلم و سینماها، مسئولیت پذیری بیشتر معاونت نظارت و ارزشیابی در حوزه نمایش و نظارت بر اکران عادلانه فیلم‌ها، تسری یافتن نظام‌نامه اکران به ظرفیت نمایش شهرستان‌ها و تقسیم سالن بین فیلم‌ها و تشکیل شورای عالی اکران جهت رسیدگی به عملکرد کارگروه اکران و نظارت بر اکران عادلانه و ایجاد تنوع در نمایش فیلم‌ها از جمله ویژگی‌های نظام نامه جدید اکران است. با همه این تفاسیر سوال این‌جاست که آیا نظام‌نامه اکران 97 می‌تواند عامل ایجاد عدالت در توزیع سالن شود؟

سه - هیچ، به نفع پخش کننده خاص

نظام نامه اکران 98-97 به طور کاملا تفصیلی از سوی سازمان سینمایی منتشر شد؛ نظام‌نامه‌ای که ده صفحه‌ای بودن آن شاید این فرصت را برای بسیاری فراهم نکرده تا با تعمق آن را مرور کنند؛ فارغ از کاهش سهمیه تهیه کنندگان در شورای صنفی نمایش و دولتی کردن بیش از حد شورای اکران با فرستادن رئیس اداره کل سینمای حرفه‌ای و نماینده خانه سینمایی که در این ماه‌ها کاملا همسو با سازمان تحت نظر حیدریان پیش رفته تا جایی که بسیاری آن را شعبه‌ای از سازمان سینمایی دانسته‌اند، این‌که تنظیم کنندگان نظام نامه اکران بر افزایش سرگروه‌های سینمایی به عنوان یکی از مهم‌ترین دستاوردهای آن می‌نگرند بشدت محل اشکال است.

در نظام نامه تازه اکران سرگروه‌های هفت گانه عبارتند از: کورش، آزادی، زندگی، ایران، ماندانا، استقلال و جوان. آیا این افزایش سرگروه‌ها خواهد توانست به غلبه مافیایی یک شرکت پخش خاص در اکران پایان دهد و شرایطی را فراهم آورد که تمام دفاتر پخش به یک اندازه از سالن‌های سینمایی سهم داشته باشند؟ کافی است به ریشه‌های مالکیت این سرگروه‌ها تأملی کنیم تا بفهمیم حتی همین هفت گانه کردن سرگروه هم باز به نفع یک شرکت پخش خاص است.

به غیر از پردیس کوروش که مدت‌هاست مدیریت آن برعهده مدیرعامل یک شرکت پخش خاص است، مدیرعامل این شرکت به واسطه یکی از شرکای خود در سینما جوان ریشه دوانده! سینما ایران دیگر سینمایی است که این شرکت پخش خاص به واسطه یکی از رفقایش در هدایت آن نقش دارد . می‌بینید که اضافه کردن دو سرگروه جوان و ایران کاملا در خدمت یک پخش خاص است و تا اینجا توزیع سالن 0-3 به نفع این پخش خاص است.

بزکی به نام عدالت

استقلال و آزادی سینماهای متعلق به حوزه هنری هستند که اولویت‌شان اغلب با محصولات پخش این نهاد است.

پردیس زندگی، دیگر سرگروه اکران منسوب به منوچهر محمدی و رضا سعیدی‌پور مدیر سینما آزادی است؛ که در کنار یکدیگر پردیس مگامال را هم در اختیار دارند. پردیس زندگی نیز به واسطه حضور فعال یکی از شرکا در جریان سینمای روز و تولید، همواره رعایت حال آن شرکت پخش خاص را داشته است!

پس اگر بخواهیم بهتر نگاه کنیم فقط سینما ماندانا است که می‌تواند به تساوی شرایط اکران را برای تمام دفاتر پخش فراهم کند اما این سینما هم به دلیل پردیس نبودن و عدم داشتن امکانات رفاهی پردیس‌ها، هیچ گاه گزینه‌ای مطلوب برای رقابت برای پردیس‌هایی مانند کوروش که در اختیار پخش خاص است نبوده. اما این همه سیطره سینمایی یک شرکت مافیایی نیست.

چون به غیر از سه سرگروه کوروش، ایران و جوان این شرکت پردیس شکوفه را به طور مستقیم و سینماهایی مانند قدس، مرکزی و فلسطین را به طور غیرمستقیم و از طریق نیروهای متبوع خویش به عنوان کمک حال خود دارد تا احتمالا آش اکران 97 هم باز همان آش 96 باشد و در همان کاسه‌هایی سرو شود که آشفتگی اکران 96 را رقم زد.

فصل اکران توییت توام با لبخند

آیا نیروهای نظارتی سازمان سینمایی و مثلا معاون نظارت که حالا رئیس شورای‌عالی اکران هم شده خواهند توانست این شرکت پخش را کنترل کنند و با نظارت هفته به هفته شرایط توزیع عادلانه سالن‌ها را فراهم کنند؟

می‌گویند سالی که نکوست از بهارش پیداست؛ کافی است نگاهی بیندازید به توزیع سالن‌ها در اکران نوروزی و ببینید هر دو فیلم منسوب به یک دفتر پخش نزدیک به 200 سالن را اشغال کرده‌اند و مابقی فیلم‌ها زیر 50 سالن تا دریابید بعید است حتی شورایعالی اکران و رئیس آن هم در برابر مافیا چاره‌ای جز توییت توأم با لبخند داشته باشد!