لبنان در جنگ اسکار

حتی اگر این درام دلهره‌آور نتواند در شب مراسم اهدای جوایز جایزه‌ای را به خانه ببرد، صنعت سینمای لبنان می‌تواند به خود ببالد که موفقیت بزرگی کسب کرده است. رسانه‌های گروهی عربی به تفصیل درباره حضور توهین در رقابت‌های اسکاری نوشته‌‌اند و شانس آن را برای دریافت اسکار بهترین فیلم خارجی سال بسیار بالا می‌دانند. اما منتقدان می‌گویند این فیلم رقبای سرسخت و گردن کلفتی دارد و نمی‌توان به راحتی از آن، به عنوان برنده نهایی اسم برد.

داستان فیلم در شهر بیروت رخ می‌دهد و جنگی پنهان را دل یک محله قدیمی به تصویر می‌کشد. توهین با نام «پرونده شماره 23» هم شناخته می‌شود و از تولیدات جنجالی امسال سینمای لبنان است. این محصول مشترک لبنان و فرانسه، درامی اجتماعی به کارگردانی زاید دویری و فیلم نامه‌ای از خود اوست. اولین نمایش عمومی فیلم در جشنواره ونیز، با واکنش گرم و مثبت منتقدان بین‌المللی همراه بود و کامل ال باشای فلسطینی برای آن جایزه بهترین بازیگر مرد را گرفت. عادل کرم در نقش تونی یک مسیحی لبنانی، درگیری لفظی شدیدش با یاسر کارگر مهاجر فلسطینی (کامل ال پاشا) در بالکن خانه‌اش می‌کند و این سرآغاز یک ماجرای حقوقی است. حاصل این درگیری، چیزی به جز خشونت، یک دادگاه پرسروصدا و توجه عموم مردم به داستان او نیست.

بازگشت دویری در شهریور گذشته به لبنان با جنجال همراه شد. او کمی بعد در یک مصاحبه مطبوعاتی، گفت زمان ورود به فرودگاه بیروت از سوی نظامیان بازداشت، پاسپورت هایش ضبط شده و مورد پرسش و بازجویی قرار گرفته است. به گفته او، آنها تلاش کرده اند فیلمش را توقیف کنند. دویری سه ساعت در بازداشت ماموران ارتش بوده و مجبور شده توضیحاتی در باره ساخته قبلی‌اش «حمله» به آن‌ها بدهد. ظاهرا دلیل بازداشت و بازجویی، فیلمبرداری صحنه‌هایی از این فیلم در خاک اسرائیل بوده است. طبق قوانین لبنان، شهروندان این کشور به دلیل جنگ حکومت لبنان با نیروهای اشغالگر، از سفر به اسرائیل منع شده شده‌اند. البته دویری پس از بازجویی موقت خود آزاد و اتهامی علیه او مطرح نشد. حتی دو پاسپورت لبنانی و فرانسوی‌اش هم به او بازگردانده شد. اما فیلمساز می‌گوید این بازداشت چند ساعته و پخش خبرهای مربوط به آن، تاثیری منفی بر اکران عمومی توهین خواهد گذاشت. با این حال، چهارمین ساخته بلند سینمایی این فیلمساز، توسط یک شرکت ایتالیایی به روی پرده رفت و با مشکلی هم روبه‌رو نشد. اما ماجرا در همین جا خاتمه نیافت و روزنامه‌های لبنان هم دویری را به خاطر سفر به اسرائیل مورد سرزنش قرار دادند. دوبری گفته از سال 2012 و ساخت حمله، چند بار به لبنان پرواز کرده و کسی مانع ورودش به آن جا نشده است.

توهین چهاردهمین فیلمی است که لبنان برای حضور در رقابت‌های اسکار بهترین فیلم خارجی معرفی کرده است. این کشور اولین بار در سال 1978، فیلمی را به اسکار فرستاد. دویری هم دومین بار است که فیلمی در اسکار دارد. اولین بار او در سال 1998 با «بیروت غربی» در رقابت‌های بهترین فیلم خارجی حضور داشت. اما این درام پرتنش سیاسی نتوانست به مرحله پایانی رقابت‌ها برسد. از معروف‌ترین فیلم‌های لبنانی حاضر در این رقابت‌ها، می‌توان به «حالا ما کجا می‌رویم» اشاره کرد. این فیلم سال 2011 راهی مراسم اسکار شد و کارگردانش خانم نادیا لبکی است. او که جزو معدود فیلمسازان زن سینمای لبنان است، قبل از ورود به دنیای سینما برای تعدادی از خوانندگان مطرح عرب، کلیپ‌های تصویری ساخته بود.