فروتن مثل خاک صحنه

جمشید مشایخی ، هفتاد و دومین سال تولد خود را پشت سر می گذارد. مشایخی در سال 1313 در جاجرود متولد شد. او دانش آموخته دانشکده هنرهای زیباست.

کد خبر: ۱۱۱۹۲۴

وی در سال 1336 به استخدام اداره تئاتر وزارت فرهنگ و هنر درآمد. در آن زمان بازیگرانی چون عزت الله انتظامی ، فخری خوروش و علی نصیریان هم در این اداره مشغول فعالیت بودند و نمایش هایی را در تهران و شهرستان ها به روی صحنه می بردند. این گروه از سال 1339، نمایش هایی را برای پخش زنده از تلویزیون اجرا می کردند. از عمده نمایش هایی که مشایخی در آنها حضور داشت می توان به وظیفه پزشک ، آقای آریان فر و خانواده اش ، آلونک ، آندورا، آوار بر سنگ ، آهای کی آن جاست ، آی بی کلاه آی باکلاه ، افعی طلایی ، بهترین بابای دنیا، بلبل سرگشته ، چوب به دست های ورزیل ، در گوش سالمم زمزمه کن ، در منطقه جنگی ، بیگانه ای در خانه ، پایان آهنگ ، جعفرخان از فرنگ برگشته ، روز شوم ، روی سنگفرش خیس و... اشاره کرد.
چندین سال پیش ، آن زمان که حضور بازیگران مطرح سینما در تلویزیون و جنگ ها و جشن ها برای بیننده ها غنیمتی بود، در یکی از جشن های بزرگ که مراسم آن از شبکه یک سیما پخش می شد، جمشید مشایخی به دعوت مجری به روی سن آمد، خم شد، خاک را بوسید و بعد خاطره ای شیرین از دوران کاری خود تعریف کرد ؛ مشایخی گفت: در اوان جوانی ، برای یک نمایش موهایش را سفید می کنند و پس از آن دیگر هیچ وقت ، موهایش تیره نمی شود. شاید به همین دلیل و داشتن موی سپید است که مشایخی در اکثر کارهایش چه سینمایی و چه تلویزیونی در نقش آدمهای مثبت و مرد خانواده ظاهر شده است. این بازیگر پیشکسوت در اواسط دهه 60 در گفتگویی که با ماهنامه فیلم انجام داد، گفت: بارها از من سوال شده که چرا در مقابل دوربین تلویزیون خاک صحنه را بوسیده ای. توضیحش این است که ایران بخش کوچکی از جهان هستی است. اما بزرگان فراوانی در دامن خود پرورده است. من حقیر وقتی مورد لطف و محبت مردم قرار می گیرم با توجه به این که ذره ناچیزی در مقابل اسلاف خود هستم ، باید یک جوری جوابگو باشم. من خاک را می بوسم برای این که مردم ، روی آن زندگی می کنند. چون نمی توانم یک یک آنها را ببوسم ، خاک آنها را می بوسم. به علاوه من از صحنه تئاتر به سینما آمده ام و به خاک صحنه مدیونم. چند سال پیش برای تهیه گزارش از فیلم «بانوی من» به کارگردانی یدالله صمدی به سر صحنه این فیلم رفتم ، جمشید مشایخی ، بازیگر نقش پدر در این فیلم بود. تا آن زمان این بازیگر پیشکسوت را از نزدیک ندیده بودم. همیشه فکر می کردم او جثه ای تنومند با قامتی بلند دارد. اما چنین نبود، استاد لاغر اندام ، با قدی معمولی بود، اما نگاه مهربانش همانی بود که در آثار گوناگون دیده بودم.
با فروتنی پذیرای من شد و با هم به صحبت نشستیم ، او دلگیر بود، دلگیر از حرفهای مردم زمانه. این دلگیری زمانی شکل گرفته بود که عکس استاد برای تبلیغ یک نوع کولر به بیلبوردهای شهر حک شده بود. مشایخی می گفت: می گویند، من پول زیادی بابت این کار گرفته ام اما خدا می داند که چنین نیست. جمشید مشایخی بازی در سینما را با فیلم کوتاه «جلد مار» به کارگردانی هژیر داریوش در سال 1342شروع کرد و بعد در سال 44 در فیلم خشت و آینه به کارگردانی ابراهیم گلستان بازی کرد. اما اتفاقات مهم دوران بازیگری او در سال 48 اتفاق افتاد که ابتدا به همراه عزت الله انتظامی و علی نصیریان در فیلم «گاو» به کارگردانی داریوش مهرجویی بازی کرد و بعد در نقش دایی در فیلم «قیصر» به کارگردانی مسعود کیمیایی ایفای نقش کرد. هر دو این فیلمها را، پیشگامان سینمای نوین ایران می دانند. مشایخی در سال 1356 با پذیرفتن نقش آقای «ظروفچی» در فیلم «سوته دلان» همکاری خود را با زنده یاد علی حاتمی در سینما شروع کرد و در ادامه در فیلم کمال الملک هم برای حاتمی بازی کرد. اما پیش از این آثار سینمایی ، مشایخی در مجموعه تلویزیونی داستان های مولوی برای حاتمی ، ایفای نقش کرد و در سریال «سلطان صاحبقران» نیز بازی کرد. اما شاخص ترین کار مشایخی ، بازی در نقش رضا تفنگچی / رضا خوشنویس در سریال «هزاردستان» بوده و هست. مشایخی درباره این نقش در گفتگو با مجله فیلم مهر ماه سال 67 گفته است: چون از ابتدا قرار بود این نقش را من بازی کنم ، حاتمی هنگام نوشتن فیلمنامه ، توانایی هایم در بازیگری و روحیه ام در حین کار را در نظر گرفت. سال گذشته فیلم «یک بوس کوچولو» ساخته بهمن فرمان آرا با حضور جمشید مشایخی ، اکران شد. پیش از این مشایخی در سال 1353 در فیلم «شازده احتجاب» برای فرمان آرا بازی کرده بود. فرمان آرا در فیلم «خانه ای روی آب» هم یک نقش کوتاه را به مشایخی سپرد. این بازیگر صاحب نام و جایگاه تلویزیون ، تئاتر و سینمای ایران از سال 44 تاکنون در حدود 72 فیلم سینمایی و حدود 40 مجموعه تلویزیونی ایفای نقش کرده است. مشایخی در سال 1363 از سومین جشنواره فیلم فجر لوح زرین بهترین بازیگر نقش اول برای بازی در فیلم کمال الملک را دریافت کرد. در سال 1366 جشنواره پیونگ یانگ کره شمالی جایزه بهترین بازیگر نقش اول مرد خود را به جمشید مشایخی برای بازی در فیلم «پدربزرگ» اهدا کرد.