بازمانده از سفر...

در صورتی که جنتا اپس، به این سفر اعزام می‌شد، نخستین فضانورد آمریکایی ـ‌ آفریقایی بود که برای اقامتی طولانی‌مدت به ایستگاه فضایی بین‌المللی می‌رفت. هر دوی این فضانوردان سال 2009 به گروه فضانوردان ناسا ملحق شدند. اما به نظر می‌رسد بخت با خانم اپس یار نبود و او همچنان باید در صف سفر به فضا انتظار بکشد.

اما این نخستین‌بار نیست که فضانوردی، سفر فضایی‌اش لغو شده تا دیگری به فضا اعزام شود. به طور کلی فضانوردان برای هر ماموریت فضایی، در دو گروه اصلی و پشتیبان آموزش می‌بینند؛ به این صورت اگر گروه اول یا یکی از فضانوردان آن بنا به هر دلیلی برای سفر به فضا آماده نیستند، بلافاصله اعضای گروه پشتیبان جایگزین اعضای گروه اصلی می‌شوند. این جایگزینی می‌تواند در مراحل تمرین، آموزش‌ها و حتی ساعاتی قبل از پرتاب هم انجام شود.

یکی از داستان‌های جالب جایگزینی فضانوردان گروه پشتیبان در سال 1385 اتفاق افتاد. در آن سال همه منتظر بودند دایسوکه انوموتو، فضانورد ژاپنی به عنوان پنجمین گردشگر فضایی راهی ایستگاه فضایی بین‌المللی شود. اما چند ماه مانده به پرواز، کارشناسان مرکز آموزش فضانوردان در روسیه به دلیل مشکل پزشکی که دایسوکه انوموتو داشت، به او اجازه ندادند به فضا سفر کند. از این رو انوشه انصاری که فضانورد جانشین انوموتو بود، این اقبال را داشت که چند ماه زودتر از موعد اعلام‌شده برای او، در شهریور 1385 به مدت ده روز به ایستگاه فضایی بین‌المللی سفر کند.

در مثالی دیگر در تاریخ فضانوردی می‌توان به ماموریت آپولو ـ‌ 13 اشاره کرد. در این ماموریت فقط سه روز قبل از پرواز، جان متینگلی، یکی از فضانوردان گروه پشتیبان جایگزین جک سوییگرت فضانورد اصلی شد. فضانوردان آپولو ـ‌ 13 قرار بود به عنوان سومین گروه از فضانوردان روی ماه فرود بیایند. اما به دلیل انفجار یکی از مخازن اکسیژن فضاپیما در راه سفر به ماه، ماموریت آنها لغو شد و به شکل معجزه‌آسایی توانستند به زمین بازگردند.

اما همیشه جایگزین‌شدن اعضای گروه پشتیبان به عنوان یک شانس پرواز برای آنها تلقی نمی‌شود. نمونه تلخ آن را می‌توان در ماموریت سایوز ـ‌ 11، اوایل دهه 1970 میلادی دید؛ زمانی که سفر فضانوردان گروه اصلی ماموریت فضا به دلیل بیماری آنها لغو شد و اعضای گروه پشتیبان جایشان را گرفتند. گروه پشتیبان به سالیوت ـ‌ 1، نخستین ایستگاه فضایی جهان سفر کردند. اما در راه بازگشت از سفر 21 روزه خود، به دلیل نقص فنی در فضاپیما، هوای داخلی آن تخلیه شد و وقتی به زمین رسیدند بر اثر خفگی جان خود را از دست داده بودند.