حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
گزارش جامجم از پشت صحنه برنامه «کتابباز»
بوی کاغذ، عطر کتاب
گرچه حرفهای زیادی برای گفتن دارد، اما صدایش آرام است و تا وقتی از او نخواهید و خودتان سراغش نروید، لب به صحبت باز نمیکند؛ کتاب را میگویم، همان یار مظلوم مهربان. رفیقی که شاید خیلیهایمان در آمد و رفتهای جهان شلوغ امروز و اتفاقاتی که در هر لحظه رخ میدهد، رد پایش را گم کردهایم و از زندگیهایمان رخت بربسته است. شاید در این میان و برای دعوت دوباره شهروندان به آشتی با کتاب و کتابخوانی، رسانههایی که پرمخاطب هستند و بیشترین تاثیر را بر جامعه مخاطبانشان دارند، میتوانند عمدهترین نقش را ایفا کنند و روزنهای بگشایند تا کتاب دوباره به زندگیهایمان برگردد و هرچند زمانی کوتاه، اما روزمره را به مطالعهاش اختصاص دهیم.
با همین هدف و رویکرد است که شبکه نسیم در یک سال اخیر برنامه «کتابباز» را با هدف صحبت از کتاب و دعوت مخاطبان به کتابخوانی روانه آنتن کرده و این برنامه این روزها به سری دوم هم رسیده است.
زبان مشترک کتاب
زمستان هرچند هنوز بیرمق است و نشانی از سرمای سالهای گذشته را ندارد، اما باز ردپایش در گوشهگوشه شهر احساس میشود. سرمای بیجانی که تاثیرش را در زرد شدن برگها و گرفتگی هوا میتوان دید و وقتی کوچه خلوتی درست روبهروی خانه هنرمندان را به داخل میپیچیم و به طرف استودیو کتابباز میرویم، صدای خشخش برگها زیر پایم میپیچد. استودیو کتابباز در واقع بخشی از سولهای است که در کنار سفارت سابق آمریکا یا همان لانه جاسوسی ایجاد شده است. استودیویی که بر خلاف استودیوی دیگر برنامههای تلویزیونی، چندان وسیع نیست و باز در همان فضای محدود، تمام بخشهای مختلف مقابل دوربین استودیو کتابباز و کتابخانه و بخشهای پشت صحنه آن اعم از اتاق فکر، اتاق تدوین و مونتاژ در کنار هم جا گرفته است.
کتابباز که حالا عمری تقریبا یکساله دارد و این روزها به سری دوم پخش هم رسیده است، برای ایجاد تنوع و جلوگیری از یکنواختی در سری جدید تغییراتی تازه در دکورش ایجاد کرده است. ترکیب و رنگآمیزی محیط گرچه هنوز فضایی تقریبا سنتی دارد و المانهای شرقی و ایرانی چون آجرهای خشتی و گلدانهای مختلف و پنجره در آن استفاده شده است، اما چیدمانی جدید پیدا کرده و تغییراتی نامحسوس در آن گنجانده شده است. فضای پیشخوان آشپزخانه که نمادی از سلامت و استفاده از تغذیه و نوشیدنیهای سالم است به سمت دیگر استودیو منتقل شده و جایش را به قفسه کتابخانهای با کتابهای روز و چاپ جدید داده است که مهمانان به برنامه هدیه میکنند و به مرور تکمیل میشود.
کتابباز فقط در روزهای آخر هفته ضبط میشود و با این حال از شنبه تا چهارشنبه، هر شب مهمان آنتن است. مهمانان برنامه به نوبت و یکییکی میآیند، در فضای صمیمی و دوستانه پشت صحنه با صحت گپی میزنند و بعد برنامه آن قسمت بدون وقفه و با حداکثر یکی دو برداشت ضبط میشود؛ برنامهای که حرفی مشترک دارد و آن، حرف زدن از کتاب است. چه زبانی از این زیباتر؟
صحبت از یک لذت دوستداشتنی
مجری سری اول کتابباز، امیرحسین صدیق بود؛ بازیگر نامآشنا و مهربان دنیای تلویزیون و سینما که در این برنامه میگفت خودش هم در مشغلههای زندگی امروز از کتاب دور افتاده و گپوگفتهای این برنامه برایش به منزله فرصتی است تا آشناییاش با این دوست کاغذی دوباره از سر گرفته شود. صدیق جایش را در سری جدید برنامه به سروش صحت داده و این نویسنده و کارگردان طنزپرداز که از قضا خود بشدت اهل مطالعه هم هست، همزمان با پخش سریالش از شبکه سه سیما (لیسانسهها 2) مجریگری این برنامه را در شبکه نسیم بر عهده گرفته است.
محمدرضا رضاییان، تهیهکننده و کارگردان برنامه در خصوص این تغییر مجریان به جامجم میگوید: در فصل اول فرض را بر این گذاشته بودیم که مخاطبانمان افرادی هستند که برای مدتی از دنیای کتاب دور ماندهاند و امیرحسین صدیق نماینده این افراد بود. میخواستیم پاتوقی راه بیندازیم و به بهانهاش مهمانهایمان از حال خوبی که با کتاب داشتند بگویند. در سری دوم، صحت که خود کتابخوان و کتابدوست است به جای صدیق آمده و پیشنهادهایی برای کتابخوانی مردم میدهد و از این لذت سخن میگوید. این تغییر را برای سری جدید لازم میدانستیم.
سروش صحت هم که تازه مدتی است از مشغله ساخت سریال جدیدش آسوده شده و در فاصله استراحت تا نگارش و ساخت اثر جدید سراغ کتابباز آمده است، توضیح میدهد: من مجریگری بلد نیستم و هیچگاه هم مجری نبودهام، شاید این اولین و آخرین تجربهام در این حیطه باشد. با این حال عوامل ساخت کتابباز به من این اعتماد به نفس را دادند و موضوع برنامه نیز چیزی بود که به آن علاقه داشتم. حرف زدن با آدمهای مختلف هم دیگر علاقهمندیام است و از این رو اجرای برنامه را پذیرفتم.
این کارگردان میافزاید: قبول دارم در دنیای امروز وقت همهمان کمتر شده است؛ اما باز احساس میکنم وقت برای کتاب خواندن هست و سعی میکنم از این عادت دور نمانم.
صحت تاکید میکند: در این مدت بازخوردهای خوبی را نسبت به کتابباز شاهد بودهام. خدا را شکر میکنم که مخاطبان عام هم با این برنامه ارتباط برقرار کردهاند. این برنامه از شبکه نسیم روی آنتن میرود لذا خیلی نمیتوان به دنبال مخاطبان تخصصی بود. اما همین صحبتها باعث میشود آنها با نام نویسندهها آشناتر شوند و این معرفی آنها را به دنیای کتاب نزدیک سازد.
مرجعی برای خواندن
تهیهکننده کتابباز معتقد است جای کتاب مدتهاست در تلویزیون خالی مانده و شبکه نسیم هم از زمان شروع به کارش توجه به کتاب را به طوری اساسی مدنظر قرار داده است ؛ رویکردی که به ساخت برنامهای چون کتابباز منتهی شد. رضاییان ادامه میدهد: از همان زمان توجه داشتیم که برنامه، رویکرد تخصصی یا آسیبشناختی نداشته باشد. نقد، کار ما نیست و بیشتر به شکل سرگرمی به آن نگاه میکنیم. هدف ما در این برنامه، ایجاد فرهنگ مطالعه است. فرهنگ مطالعه یعنی کتاب خواندن، فیلم دیدن، تماشای تئاتر، سفر رفتن و پیدا کردن موسیقیهای خوب برای شنیدن که همه جزئی از این فرهنگ است. در فصل اول حال خوب را ایجاد کردیم و وقتی دیدیم کتابباز تبدیل به مرجعی برای کتابخوانیهای مردم شده است، در فصل دوم سعی کردیم نگاهمان را قدری جدیتر کنیم و پیشنهادهایی هم برای خواندن بدهیم.
این کارگردان میگوید: لذا انتخاب مهمانهای برنامه هم بر اساس همین عامل کتابدوستی است و این افراد از سلایق مطالعاتیشان میگویند، کتاب و فیلم و موسیقی معرفی میکنند و بهانهای میشوند تا مخاطبان هم سراغ این نامها بروند و کتابخوان شوند. با این حال یادمان هست که کتابباز از بستر شبکه نسیم روی آنتن میرود و این شبکه لقب سرگرمیسازی و ایجاد نشاط را یدک میکشد. بر این اساس از قالب خشک و همیشگی ادبی فاصله میگیریم و با بیانی صمیمی و دوستانه سخن میگوییم.
کتابباز با محوریت کتاب و کتابخوانی از شنبه تا چهارشنبه هر هفته ساعت 20 از شبکه نسیم روی آنتن میرود.
زهرا غفاری
رادیو و تلویزیون
گفت و گو
