ارگانیک‌های نا ارگانیک!

نتیجه همه این تقلب‌ها و دستکاری‌ها باعث شده است مردم نسبت به سلامت محصولات کشاورزی توزیع شده در بازار با دیده شک و تردید نگاه کنند. همین بدبینی مردم نسبت به سلامت محصولات کشاورزی، موجب شده عده‌ای از این بازار گل آلود، ماهی خودشان را صید کنند و با عنوان فروش محصولات ارگانیک به سودجویی روی بیاورند.

البته شکی نیست محصول ارگانیک اگر با آب و خاک سالم کشت شده باشد، قطعا سالم‌‌تر از محصولات غیرارگانیک است، اما وقتی هر فروشنده‌ای ادعا می‌کند محصول ارگانیک می‌فروشد و با همین روش، تعداد مشتریانش را اضافه می‌کند، سلامت شهروندان بیش از گذشته به خطر می‌افتد.

بی‌اعتمادی به سلامت

در این بازار بی‌اعتمادی نسبت به سلامت محصولات کشاورزی، کم نیستند فروشندگانی که محصولات غیرارگانیک را به نام محصولات ارگانیک جا می‌زنند و به سودهای سرشار می‌رسند. فروشندگان محصولات ارگانیک، معمولا قیمت محصولاتشان، چند برابر قیمت معمول بازار است و استدلالشان هم این است برای پرورش محصولات ارگانیک، زمان، هزینه و انرژی بیشتری گذاشته‌اند.

در نظر بگیرید وقتی سلامت محصولات کشاورزی آبیاری شده با فاضلاب رصد نمی‌شود، نباید توقع داشت سلامت محصولات ارگانیک توزیع شده در بازار را رصد کنند تا حداقل معلوم شود ادعای فروشندگان محصولات ارگانیک واقعی است یا غیرواقعی.

دکتر بهروز بنیادی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در گفت‌وگو با جام‌جم به اهمیت ارگانیک کردن محصولات کشاورزی اشاره می‌کند و می‌گوید: دیر یا زود باید به سمتی برویم که محصولات بیشتری به شکل ارگانیک تولید شوند. این موضوع می‌تواند سلامت جامعه را ارتقا ببخشد، اما در این مسیر باید نظارت و پایش جدی هم وجود داشته باشد تا محصول ارگانیک واقعی به دست مردم برسد، نه این که محصول غیرارگانیک را به اسم محصول ارگانیک به مردم بفروشند.

بنیادی بر این باور است برای ارگانیک کردن محصولات کشاورزی باید از توان متخصصان و کارشناسان این عرصه هم به شکل جدی بهره ببریم و این ماموریت مهم را فقط متوجه چند وزارتخانه خاص ندانیم، بلکه اگر می‌خواهیم واقعا سلامت محصولات کشاورزی ارتقا پیدا کند، نیاز به یک عزم ملی داریم. به گفته این نماینده مجلس، حدود 35 درصد محصولات کشاورزی به دلیل مصرف بی‌رویه سموم مختلف کشاورزی، آلوده هستند که در این شرایط، تولید محصولات ارگانیک می‌تواند جلوی این فرآیند غلط را بگیرد، اما نحوه اجرای این مساله نیز بسیار حیاتی است؛ طوری که نباید اجازه داد محصولات غیرارگانیک را با فریب مردم و سوء استفاده از نیاز آنها با عنوان محصول ارگانیک بفروشند.

موضع وزارت بهداشت درباره محصولات ارگانیک

وزارت بهداشت بارها اعلام کرده از محصولات ارگانیک حمایت می‌کند، اما محصولات ارگانیکی که شناسنامه دار و صاحب برند باشند.

پیشتر، حسن هاشمی، وزیر بهداشت بصراحت اعلام کرده بود آزمایشگاه‌های ما هنوز به تعداد کافی نرسیده‌اند و برای پایش محصولات غذایی، توانمندی لازم را ندارند. در عین حال، اعتبار کافی برای نظارت دقیق و جامع در کل کشور در اختیار دستگاه‌ها نیست، اما می‌توانیم بگوییم در حال حاضر حداقل‌ها رعایت می‌شود.

با توجه به سخنان وزیر بهداشت می‌شود نتیجه گرفت امکانات آزمایشگاهی در کشور ما در سطحی نیست که بتواند صحت و سقم همه محصولاتی را که مدعی تولید ارگانیک هستند، رصد کند. بنابراین در چنین اوضاعی می‌توان محصول غیرارگانیک تولید کرد و به نام محصول ارگانیک به خریداران فروخت.

وزارت بهداشت هم قبول دارد قیمت محصولات ارگانیک، بالاتر از محصولات غیرارگانیک است، اما وزیر بهداشت عقیده دارد اگر مصرف محصولات ارگانیک واقعی در جامعه رونق پیدا کند، قیمت این محصولات هم خود به خود کاهش می‌یابد.

به گفته وزیر بهداشت، در زمینه تولید محصولات ارگانیک بسیار کم کار کرده‌ایم و اگر مابه التفاوتی هم بین قیمت محصولات ارگانیک و سایر محصولات وجود دارد که در بعضی اقلام چندان هم چشمگیر نیست، در حد 10 تا 15 درصد است؛ اما در صورت استفاده عمومی از محصولات ارگانیک که برای سلامت مردم ضروری است، قیمت آن هم کاهش پیدا می‌کند و امکان استفاده عمومی بیشتر فراهم می‌شود.

آن‌طور که هاشمی یادآور شده اغلب محصولات ارگانیک به خارج از کشور صادر می‌شود و بیشتر ایرانیان به دلیل کمبود اطلاع‌رسانی و بالا بودن نسبی قیمت از این محصولات محروم هستند. بنابراین دست کم می‌توانیم در بخش اطلاع‌رسانی، آگاهی مردم را در این خصوص بالا ببریم و طبعا با افزایش مصرف، قیمت‌ها نیز کاهش ‌‌یابد.

قیمت‌های تا به تا در بازار ارگانیک

اینجا در یکی از فروشگاه‌های عرضه محصولات ارگانیک، ادعا می‌شود حتی کرم‌دست و صورت هم از نوع ارگانیک است. حسین قائم‌پناه، مسئول این فروشگاه از کیفیت محصولاتش تعریف می‌کند و به جام‌جم می‌گوید: به طور کلی، محصولات ارگانیک، خوشمزه‌‌تر هستند و ارزش غذایی بالاتری دارند. حتی در صورت توسعه محصولات ارگانیک، اقتصاد روستایی هم متحول می‌شود و سلامت آب و خاک نیز حفظ می‌شود.

البته او قبول دارد در این میان، عده‌ای هستند که با عنوان محصول ارگانیک، محصولی غیر ارگانیک را به مردم می‌فروشند، بدون آن که آب از آب تکان بخورد: خیلی از مردم حاضرند حتی 50 درصد هم بیشتر هزینه کنند، ولی محصول ارگانیک بخرند. همین مساله، راه سوء‌استفاده را برای عده‌ای باز کرده است.

قیمت محصولات ارگانیک این فروشگاه، بین 20 تا 50 درصد گران‌‌تر از نمونه‌های غیر ارگانیک موجود در بازار است؛ مثلا یک شیشه سرکه ارگانیک، 19 هزار و 500 تومان قیمت دارد. عرق آویشن 8000 تومان، گلاب 15 هزار تومان، اسپاگتی ارگانیک 9500 تومان، یک کیسه دو کیلویی برنج سفید ارگانیک 115 هزار تومان، چای سیاه ارگانیک 19 هزار و 500 تومان، پنج عدد پرتقال ارگانیک 6300 تومان و دو کیلو پیاز ارگانیک حدود 7500 تومان قیمت دارد. اینها قیمت‌هایی است که امکان دارد در یک فروشگاه ارگانیک دیگر، بسیار بالاتر یا پایین‌‌تر باشد. نرخ‌گذاری محصولات ارگانیک که احتمال دارد واقعا ارگانیک هم نباشد، کاملا سلیقه‌ای است و معمولا انصاف فروشنده، قیمت محصولات ارگانیک را تعیین می‌کند.

فریب ظاهرسازی‌ها را نخورید

خیلی اوقات، مدعیان فروش محصولات ارگانیک، مواد غذایی را به صورت فله به مشتریان عرضه می‌کنند یا حتی برچسب جعلی محصول ارگانیک را روی محصول می‌چسبانند. گاهی هم ادعا می‌کنند از سوی سازمان‌های مختلف مجوز گرفته اند که در اغلب اوقات، این ادعاها واقعیت ندارد.

دکتر محمدحسین عزیزی، رئیس انجمن علوم و صنایع غذایی ایران در گفت‌وگو با جام‌جم هشدار می‌دهد: فروش محصولات فله با عنوان ارگانیک، تقلبی است که گاهی اتفاق می‌افتد؛ مثلا در مورد خرید چای ارگانیک که این روزها حسابی رواج پیدا کرده، گاهی این چای‌ها با عنوان محصول ارگانیک به صورت فله به مشتریان عرضه می‌شود، در حالی که ارگانیک نیستند.

این متخصص صنایع غذایی و عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس تاکید می‌کند: معمولا نظارت بهداشتی روی محصولات فله ضعیف‌‌تر است و به همین دلیل، موارد بهداشتی در محصولات فله، کمتر رعایت می‌شود؛ مثلا بیشتر اوقات، شرایط نگهداری چای‌های فله‌ای غیر بهداشتی است.

عزیزی معتقد است فقط با آگاه‌سازی مردم و همت رسانه‌ها می‌توان از این گونه سوء‌استفاده‌ها در بازار محصولات ارگانیک جلوگیری کرد و تکیه به برخوردهای قانونی به تنهایی جواب نمی‌دهد. البته نباید از خاطر برد شرکت‌های متعددی هستند که با زحمات فراوان، محصول ارگانیک واقعی تولید می‌کنند که باید از آنها حمایت شود. درواقع، وجود تقلب‌های فراوان در بازار محصولات ارگانیک، به اعتبار و بازار شرکت‌های واقعی تولید‌کننده محصولات ارگانیک هم ضربه می‌زند که آگاه‌سازی بیشتر مردم نسبت به این سودجویی‌ها می‌تواند خود به خود موجب کساد شدن بازار متقلبان شود.

امین جلالوند

جامعه