برجام؛ غیرقابل ترمیم

در حاشیه اجلاس عدم اشاعه در مسکو، پنل تخصصی با محوریت برجام برگزار شد و چهره‌هایی چون عباس عراقچی معاون وزیر امور خارجه کشورمان، سرگئی ریابکوف معاون وزیر خارجه روسیه، وندی شرمن سرپرست تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای آمریکا در زمینه برجام و هلگا اشمید معاون مسئول سیاست‌ خارجی اتحادیه اروپا در این نشست صحبت کردند.

امکان الحاق ضمایم به برجام وجود ندارد

یکی از محورهایی که در نشست دیروز مطرح شد و همه حاضران بر آن تاکید کردند غیرقابل مذاکره بودن برجام و بی‌ارتباط بودن مسائل غیرهسته‌ای به این توافق بود.

این در حالی است که بر اساس جزئیاتی که از طرح باب کورکر و تام کاتن منتشر شده، کنگره به دنبال تصویب قانونی است که زیاده‌خواهی‌های آمریکا را که در برجام محقق نشده از طریق این قانون محقق کند. به عنوان مثال در صورت تصویب این طرح، برخی محدودیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران که طبق برجام بعد از ده سال پایان می‌یابد باید تا مدت نامعلومی ادامه داشته باشد و بازرسی از تاسیسات نظامی جمهوری اسلامی ایران هم در دستور کار آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار گیرد.

این در حالی است که مقامات کشورمان بارها بر غیرقابل تغییر بودن برجام و همچنین بی‌ارتباط بودن فعالیت‌های دفاعی و موشکی جمهوری اسلامی ایران با بحث هسته‌ای تاکید کرده و عراقچی نیز در نشست دیروز در این زمینه تاکید کرد: «روشن و صریح می‌گویم هیچ امکانی برای مذاکره مجدد برجام یا الحاق ضمایم و اضافات به آن وجود ندارد.»معاون وزیر امور خارجه، برنامه موشکی ایران را دارای ماهیت کاملا دفاعی خواند و افزود: موشک‌های ایران تنها ابزار دفاعی موثر برای این کشور هستند.

وی گفت: «اگر برجام شکست بخورد، معاهده منع گسترش سلاح‌های اتمی
(ان‌.پی.‌تی) هم شکست خواهد خورد، زیرا این توافق به موضوع عدم گسترش و دستیابی صلح‌آمیز به برنامه هسته‌ای مربوط می‌شود.» معاون وزیر امور خارجه کشورمان ادامه داد: «اگر موضوعات خارج از بحث هسته‌ای به برجام وارد شود، منطقی غلط خواهد بود و شبیه به آن خواهد شد که بگذاریم موضوعات حقوق بشر وارد قالب و چارچوب ان.‌پی.‌تی شود.» معاون وزیر امور خارجه ایران گفت: «هیچ بند زوال پذیری در توافق هسته‌ای وجود ندارد. باید بتدریج با ایران به عنوان یک عضو
ان.‌پی‌.تی رفتار شود و (عضویت در ان.‌پی.‌تی) نظامی شدن برنامه هسته‌ای را منع کرده است.» او در بخش دیگری از سخنانش در نشست مسکو تاکید کرد: «تعهد ایران به عدم دستیابی به سلاح‌ هسته‌ای، تعهدی دائمی است.»

شرمن: مباحث غیرهسته‌ای را مطرح می‌کردیم، توافق نمی‌شد

وندی شرمن، معاون پیشین وزیر خارجه آمریکا هم در این نشست، گفت: اهداف مذاکرات هسته‌ای ایران بسیار مشخص بود. مسائل دیگر در این مذاکرات وارد نشده بود.

وی با بیان این‌که دو سوم آمریکایی‌ها و حتی بخشی از جمهوریخواهان پشتیبان برجام هستند، خاطرنشان کرد: اگر مباحثی همچون حقوق بشر در مذاکرات هسته‌ای مطرح می‌شد هیچ‌گاه به توافق نمی‌رسیدیم.

شرمن با تاکید بر این‌که «برجام، برای امنیت ملی آمریکا، حیاتی است»، افزود: «برجام اصلا هیچ ربطی به موضوعات خارج از بحث هسته‌ای ندارد.»

هلگا اشمید، معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هم در این نشست گفت: بحث‌ها درباره بندهای زوال پذیر برجام، بحث‌های بی ربطی هستند، زیرا پروتکل الحاقی وجود دارد. وی افزود: برجام یکی از ستون‌های امنیت بین‌المللی است و جایگزینی برای آن وجود ندارد. به رغم مواضع ترامپ، (برجام) بسیار موثر و کارساز بوده است.معاون فدریکا موگرینی همچنین از سفر خود به ایران برای گفت‌وگو با مقامات درباره برجام و مسائل مربوط به انرژی خبر داد، اما به زمان دقیق سفر خود به تهران اشاره نکرد.

پایبندی ایران و بدعهدی آمریکا

یکی از مسائل دیگری که در این نشست بر آن تاکید شد، پایبندی جمهوری اسلامی ایران به برجام و بدعهدی آمریکا در این زمینه بود.

سیدعباس عراقچی، رئیس ستاد پیگیری برجام طی سخنانی در این زمینه با اشاره به موارد نقض برجام توسط آمریکا تصریح کرد: هیچ امکانی برای مذاکره مجدد برجام یا الحاق ضمائم و اضافات به آن وجود ندارد.

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، عراقچی در سخنان خود در این کنفرانس تاکید کرد،برجام فصل جدیدی در نظام عدم اشاعه سلاح‌های هسته‌ای گشوده است.

وی گفت: یکی از مشخصه‌های مهم برجام، ایجاد تعادل و توازن بین دو رکن اصلی معاهده ان.پی.تی، یعنی عدم اشاعه سلاح‌های هسته‌ای و استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای است.

این توافق از یک سو نسبت به ابعاد صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای ایران اطمینان‌سازی می‌کند و از سوی دیگر به حق ایران برای استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای، احترام گذاشته و اعمال این حق را تضمین می‌‌کند.

معاون وزیر امور خارجه کشورمان در ادامه به تشریح وضعیت موجود در پی تحولات اخیر پرداخت و افزود: در حالی که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به طورمستمر پایبندی ایران را به توافق برجام مورد تائید قرار داده است، ایالات متحده آمریکا به تعهدات برجامی خود پایبند نبوده و بصراحت روح و متن برجام را در موارد متعددی مورد نقض قرار داده است.

فقط آژانس وظیفه‌ راستی آزمایی برنامه هسته‌ای ایران را برعهده دارد

هلگا اشمید،معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هم در این نشست گفت: مدافع حفظ برجام هستیم؛ ایران مطابق تعهدات خود در برجام عمل کرده است، بنابراین این توافق باید حفظ شود.

وی با بیان این‌که فقط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی وظیفه راستی آزمایی برنامه هسته‌ای ایران را دارد، گفت: این‌که ترامپ اجرای تعهدات ایران را در چارچوب برجام تائید نکرده، یک مساله داخلی آمریکاست.

اشمید ادامه داد: اتحادیه اروپا همکاری بازرگانی را با ایران گسترش می‌دهد؛ این همکاری‌ها با وجود بحث‌های داخلی در آمریکا جریان دارد.

ریابکوف: برجام گروگان سیاسی آمریکاست

سرگئی ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه و مذاکره کننده ارشد هسته‌ای این کشور در این نشست اعلام کرد: هیچ شکی نداریم جمهوری اسلامی ایران تمام مفاد توافق برجام را کامل اجرا می‌کند؛ یوکیا آمانو، رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز مشارکت ایران را در این عرصه در گزارش‌های خود تائید کرده است.

وی افزود: این امر مربوط به بازرسی‌ها از مراکز هسته‌ای ایران در چارچوب پادمان‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است و ایران به تعهداتش در برجام پایبند بوده است.

ریابکوف افزود: جایگزین(دیگری) برای برجام و احتمال مذاکره مجدد درباره آن یا بهتر کردن آن هم وجود ندارد.وی ادامه داد: به رغم تصمیم (اخیر دولت) آمریکا، دیگر طرف‌های برجام به توافق متعهد هستند.

معاون وزیر خارجه روسیه در ابتدای نشست گفت: تصمیم ترامپ برای اعلام عدم تائید پایبندی ایران به توافق هسته‌ای، به‌آن معناست که برجام گروگان سیاست داخلی در آمریکا شده است.

این مقام روس ادامه داد: روسیه همیشه به ایران درباره این‌که برنامه هسته‌ای این کشور صلح‌آمیز بوده، اطمینان داشته، اما آژانس بین‌المللی انرژی اتمی سوالاتی در این باره داشت.

شکست برجام، زمینه خروج ایران را از «ان.پی.تی» فراهم می‌کند

نوذر شفیعی، استاد دانشگاه عنوان کرد: اگر برجام شکست بخورد و اجرا نشود، جمهوری اسلامی ایران نیز دیگر تعهدی نسبت به ان.پی.تی و پروتکل الحاقی نداشته و می‌تواند از آن خارج شود و پروتکل الحاقی را اجرا نکند. چرا که اینها برنامه‌های مکملی هستند که برنامه‌های هسته‌ای ایران در آن چارچوب تنظیم شده است.

شفیعی در گفت‌وگو با جام‌جم با اشاره به این‌که بسیاری از معاهدات بین‌المللی را به عنوان رژیم‌های بین‌المللی قلمداد می‌کنیم، گفت: بر این اساس، معاهداتی از جمله ان.پی.تی در حوزه هسته‌ای، «سی.تی.بی.تی» در حوزه سلاح‌های شیمیایی یا پیمان آب و هوایی پاریس، مجموعه رژیم‌های بین‌المللی هستند.

وی افزود: رژیم‌ها مجموعه‌ای از اصول، قواعد و هنجارهاست که رفتار کشورها را در حوزه موضوعی خاص تنظیم می‌کند، در این زمینه جالب است که اغلب این رژیم‌ها را قدرت‌های بزرگ به وجود آورده یا پیشتازان شکل‌گیری چنین رژیم‌هایی هستند.

این استاد دانشگاه با اشاره به این‌که دو نظر در این ارتباط وجود دارد، تصریح کرد: دیدگاه رئالیستی معتقد است که این رژیم‌ها و معاهدات را قدرت‌های بزرگ به‌وجود آورده‌اند و تا زمانی در جهت منافع قدرت‌های بزرگ بوده از آن حمایت می‌کنند، بر این اساس می‌توان به معاهداتی از جمله ان.پی.تی و برجام اشاره کرد.

شفیعی ادامه داد: دیدگاه دیگر معتقد است به‌رغم شکل‌گیری این معاهدات از سوی دولت‌های بزرگ و بعد از ایجاد آن، معاهدات به عنوان نهاد مستقل رفتار کشورها را تنظیم می‌کند و خود یک قدرت است.

این استاد دانشگاه در عین حال توضیح داد: متاسفانه در عالم واقع تمام این پیمان‌ها تا زمانی که در جهت منافع قدرت‌های بزرگ است، حفظ می‌شود اما در جایی که در جهت منافع آنها نباشد آن را نادیده می‌گیرند و کشورهایی از جمله آمریکا در حالی که خود ناقض این‌گونه پیمان‌ها هستند، کشورهای دیگر را وادار به اجرای آن یا ناقض آنها معرفی می‌کنند. وی افزود: این‌گونه رفتار قدرت‌های بزرگ با معاهدات، نشان‌دهنده رفتار تناقض‌آمیز آنهاست.

این استاد دانشگاه با اشاره به این‌که ان.پی.تی، پروتکل الحاقی و برجام ارتباط تنگاتنگی با هم دارند، گفت: برجام مکمل ان.پی.تی در مورد ایران است و پروتکل الحاقی هم مکمل ان.پی.تی برای همه کشورهاست.