قلب سالم چه می‌خواهد؟

بیماری‌های قلب متنوع هستند .از جمله ممکن است عضله قلب درگیر باشد .ممکن است عروق قلب درگیر یا بیماری‌های مادر زادی قلب درمیان باشد. بیماری مادرزادی باید درسن کودکی درمان شود. ممکن است دریچه قلب درگیر باشد که شایع‌ترین آن ناشی از روماتیسم قلبی و منشا آن گلودرد چرکی ناشی از استرپتوکوک است که با اقدامات وزارت بهداشت و همکاران متخصص قلب ـ داخلی ـ اطفال در دهه‌های اخیر این بیماری در جوانان کمتر شده است و در سنین بالاتر آن را می‌بینیم. بعضا این افراد نیاز به جراحی قلب دارند. همچنین بیماری‌های غیرروماتیسمی داریم که در افراد مسن اتفاق می‌افتد. در دریچه میترال، پرولاپس (افتادگی) میترال داریم که زمینه ارثی دارد و درصد کمی از مبتلایان دچار نارسایی دریچه می‌شوند و نیاز به عمل جراحی قلب و ترمیم دریچه دارند. بیماری دریچه‌ای میترال نیاز به پیگیری دارد چون خیلی وقت‌ها بدون علامت است. شیوع بیماری‌های عروقی قلب در کشور ما بالاست. سن شیوع پایین آمده و باید زمینه‌های ارثی و اکتسابی آن پیگیری شود وگرنه بیمار با سکته مراجعه می‌کند.

شیوه زندگی برای حفظ سلامت قلب چگونه باید باشد؟

باید از عوامل مستعدکننده بیماری‌های قلبی پرهیز کنیم؛‌ مثلا دیابت و پرفشاری خون، فرد را مستعد می‌کند. بالا بودن چربی‌های خون، مصرف سیگار، ‌قلیان، دخانیات، استرس روحی، ‌روانی، چاقی و اضافه وزن عوامل مهمی در این زمینه هستند.

زمینه مهم دیگر ارث است. کسانی که بستگان درجه یک یا درجه دو آنها در میانسالی دچار سکته قلبی شده و مورد جراحی قلب قرار گرفته‌اند، حتی اگر علامت ندارند، باید پیگیر باشند.

افراد از چه سنی نیاز به بررسی دارند؟

در کشور ما حداقل بالای 40 سال. برای کسانی که ارث و عوامل خطر را دارند، حتی اگر مشکلی ندارند، بهتر است ارزیابی سلامت شوند. این افراد بهتر است به متخصص قلب یا داخلی مراجعه کنند. اگر فرد علامت دارد، بیان کند و اگر علامت هم ندارد، آزمایش روتین خون و میزان قند خون سنجیده و فشار خون و نوار قلب گرفته شود. لازم نیست همه افراد تست ورزش بدهند و اگر لازم باشد پزشک آن را تجویز می‌کند.

یک رژیم غذایی بهداشتی چگونه باید باشد؟

رژیمی که کم‌چرب، کم‌قند و کم‌نمک باشد. این باکمک یک متخصص تغذیه امکان‌پذیر است. رژیم افرادی که بیماری داخلی دارند یا چاق هستند، فرق می‌کند. فرد باید فعالیت فیزیکی داشته باشد. رژیم غذایی گیاهی یعنی استفاده از میوه و سبزی. شکلات تلخ هم خوب است. البته شکلات دارو نیست. میوه‌های خیلی شیرین مواد قندی دارد و برای افراد چاق توصیه نمی‌شود. وقتی به شکلات مواد قندی و شکر اضافه می‌شود، غیرمفید می‌شود.

دردهای قلبی چه ویژگی‌هایی دارند؟

دردهای قلبی موقع فعالیت احساس می‌شوند. موقع راه رفتن، از پله بالارفتن یا بارسنگین بلند کردن فرد احساس فشار و درد در پشت جناغ می‌کند و با چند دقیقه استراحت برطرف می‌شود. زمان درد حدود پنج تا 10 دقیقه است، نه بیشتر. درد کمر، پاها و باسن به درد قلب ربط ندارد. اگرچه شاید این فرد ناراحتی قلبی هم داشته باشد.

آیا بیماری واریس برای قلب ضرر دارد؟

خود بیماری واریس آزاردهنده است ولی برای قلب ضرر ندارد. اگر واریس باعث تشکیل لخته و لخته باعث آمبولی ریه شود، احتمال بیماری قلبی وجود دارد .برخی انواع واریس نیاز به جراحی دارد و برخی انواع آن با استفاده از جوراب مخصوص درمان می‌شود.

راه‌های پیشگیری از بیماری‌های قلبی، عروقی کدام است؟

استفاده از رژیم غذایی درست و مناسب، پرهیز از مصرف نمک و فست‌فودها، پرهیز از چاقی و اضافه وزن، پیشگیری و کنترل فشار خون بالا و داشتن تحرک بدنی مناسب توصیه می‌شود. بهترین شیوه تحرک برای کسی که مشکل جسمی، عصبی، عضلانی و مفصلی ندارد و جوان است، دویدن سبک است و برای افراد مسن پیاده‌روی حداقل به مدت 20 تا 30 دقیقه در روز یا حداقل سه بار در هفته به شرطی که ضربان قلب بالارود و تعریق اتفاق بیفتد.

دکتر سینا مرادمند

متخصص قلب و عروق