رئیس جمهور اشتباهی

دکتر جلیل رحیمی‌جهان‌آبادی، استاد روابط بین‌الملل دانشگاه و مسئول کمیته بین‌الملل کمیسیون حقوقی وقضایی مجلس شورای اسلامی با اشاره به این‌که ترامپ به‌صورت اشتباهی به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا انتخاب شده تاکید کرد که بسیاری از تصمیمات و اظهارنظرهایی که ترامپ می‌کند نه کارشناسی است و نه منطقی و تنها منافع جهان را تهدید می‌کند.

وی در گفت‌وگو با جام سیاست در این زمینه به سوالاتمان پاسخ داده است که می‌خوانید.

تحلیل شما از رفتارشناسی ترامپ در سخنرانی‌ها و موضعگیری وی در قبال کشور‌ها چیست؟

این اولین بار و آخرین باری نیست که افرادی در آمریکا اشتباها رئیس‌جمهور می‌شوند ما قبلا هم داشتیم که برخی به‌صورت اشتباهی رئیس‌جمهور شدند، ‌به عنوان نمونه در دوره‌ای که فورد رئیس‌جمهور آمریکا بود یک عملیات نظامی را برای نجات جان خدمه یک کشتی به‌صورت اشتباهی انجام داد و به یک جزیره دیگر حمله کرد و بعد هم اشتباه خودش را جبران کرد و به جزیره اصلی حمله کرد و در نجات کشتی،تعداد زیادی از خدمه به جای گروگان گیران کشته شدند. در آمریکا از این طور افراد در سیستم انتخاباتی زیاد شده و به قدرت رسیدند که تبعات منفی برای آمریکایی‌ها و جهان ایجاد شده است، واقعیت امر این است که ترامپ در شرایط غیرمنطقی و غیرشفاف رئیس‌جمهور شد و پیشینه سیاسی و اطلاعات سیاسی ندارد و تنها در حوزه اقتصادی فعالیت کرده و یکباره سر از کاخ سفید درآورده است. بسیاری از تصمیمات و اظهارنظرهایی که ترامپ می‌کند نه کارشناسی است و نه منطقی و نه تنها منافع جهان را تهدید می‌کند که منافع آمریکا را نیز به خطر انداخته است، بحث مخالفت با قراردادهای محیط‌زیست یا مخالفت با پیمان نفتا یا مخالفت با مهاجرت افراد به آمریکا از رفتار‌های اشتباه ترامپ است چون پایه کشور آمریکا بر اصل مهاجرت گذاشته شده و پایه‌گذار آمریکای نوین مهاجرین بودند. لذا این رفتار قطعا منافع آمریکا را در جهان به خطر انداخته و در انزوا قرار خواهد داد. ترامپ براساس شرایط نامطمئنی به ریاست‌جمهوری رسیده و تاکنون حرف و حدیث در مورد هک شدن سیستم‌ها، ‌یا دخالت روسیه یا حوادث دیگر در انتخابات این کشور وجود دارد. در کل رفتار ترامپ رفتار غیرقابل پیش‌بینی است چون وقتی منطق عقلانیت در تصمیمات سیاسی نباشد شما نمی‌توانید پیش‌بینی کنید که چه تصمیمی خواهد گرفت. شما زمانی می‌توانید تصمیم سیاسی را تجزیه، تحلیل و درک یا پیش‌بینی کنید که مبنای تصمیم‌گیری رفتار عاقلانه فرض شود. ما در اصطلاح روابط بین‌الملل می‌گوییم بازیگر باید خردمند باشد و این بازیگر خردمند وقتی براساس خرد و دانش و آگاهی تصمیمی می‌گیرد شما می‌توانید پیش‌بینی کنید که چه تصمیمی می‌گیرد. ولی تصمیمات ترامپ در کاخ سفید به عنوان فرد غیرحرفه‌ای و غیرکارشناس مطرح می‌شود که مبنای عقلانی ندارد و قابل پیش‌بینی نیست و در همه ابعاد به آمریکا ضربه می‌زند. آمریکا بخش اعظمی از قدرتش را مدیون متحدانش در شرق دور، خاورمیانه، اروپا و یا در خود قاره آمریکا است ولی الان این رفتار ترامپ متحدین آمریکا را دور کرده است. وقتی قرار داد مهمی چون نفتا آسیب ببیند کشورهایی مثل کانادا و مکزیک که اعضای این پیمان هستند فاصله خود را با آمریکا به لحاظ سیاسی و اقتصادی افزایش می‌دهند و یا اتحادیه اروپا به‌دلیل مخالفت‌های ترامپ با پیمان پاریس، قطعا از این کشور فاصله خواهد گرفت. در مساله برجام شاهدیم که یک پیمان معتبر بین‌المللی که افکار عمومی آن را همراهی می‌کند و منافع آمریکا و منافع جهان در حفظ این قرارداد است از سوی آمریکا در حال به چالش کشیده شدن است واین رفتار می‌تواند به منزوی شدن آمریکا منتهی شود و آنان را از روسیه، چین و اروپا جدا ‌کند. در شرق دور هم همین اقدامات یکجانبه در مقابل کره شمالی در حال انجام است و باعث شده که آمریکا نتواند عقب‌نشینی کند و یا حمله کند. آمریکا در سیاستش می‌توانست با قدرت نظامی خود حالت بازدارندگی داشته باشد و اثری که این بازدارندگی در شرق دور داشت هم‌اکنون از دست رفته و ترامپ قافیه را با رفتار و تصمیم‌گیری‌هایش در خاورمیانه به ایران و روسیه باخته است و می‌توانیم نتایج آن را در سوریه، عراق و بحرین و جاهای دیگر ببینید.

هم‌اکنون ترکیه هم به‌عنوان متحد آمریکا گرایش خود را به این کشور از دست داده و به سمت روسیه رفته است. ترامپ حتی در مخالفت با ناتو عملا انزوای بین‌المللی و یک نوع یکجانبه‌گرایی پیدا کرده که اگر بخواهیم سیاست ترامپ را خلاصه کنیم باید بگوییم رفتار غیرعاقلانه و یکجانبه‌گرایانه، دو شاخصه‌ای است که سیاست خارجی و داخلی آمریکا را دچار مشکلات عدیده خواهد کرد.

اگر به ادبیات ترامپ نسبت به ایران برگردیم فکر می‌کنید آینده روابط دو کشور دچار چه تغییر و تحولاتی خواهد شد؟

وقتی کلید واژه و ادبیات ترامپ را در این سخنرانی‌هایش دقت می‌کنید می‌توانید متوجه شوید که تغذیه فکری این سخنرانی‌ها از دو طیف لابی صهیونیست‌ها، و گروه‌های ضدانقلاب مثل سازمان منافقین است. جامعه آمریکایی جامعه متکثری از لحاظ قدرت بوده و مبتنی بر افکار عمومی است که بسیاری از مراکز پژوهشی تاثیرگذاری بر تصمیم‌گیری‌ها و سخنرانی‌ها و یا کارهایی که افراد انجام می‌دهند، دارند. ترامپ بشدت تحت‌تاثیر القائات لابی صهیونیست و از طرف دیگر گروه‌های ضد انقلاب در اروپا و آمریکا هست و اینها اطلاعات، آمار و ارقامی می‌دهند که تصویر نادرستی از واقعیات ایران است. ایران کشوری است که نزدیک چهل سال، سابقه حکومت اسلامی دارد و مبتنی بر مردم‌سالاری دینی است و تمام مشکل ترامپ با ایران این است که چون ایران حاضر نشده سلطه آمریکا را در خاورمیانه و کشور خودش بپذیرد و سیاست‌های آمریکا را حمایت کند.ترامپ می‌خواهد ایران را تحت فشار قرار بدهد و قدر مسلم روابط ما را دچار تنش کند. بخشی از پیشرفت مثبتی که در دوره روحانی و اوباما صورت گرفت بارفتار ترامپ دچار رکود خواهد شد اما به همان میزان می‌تواند به بهبود رابطه ایران با اروپا، روسیه، چین و کشورهای دیگر بینجامد. چون آنها الان دیگر در شرایط قبل از برجام نیستند. ما قبل از برجام تحت‌فشار مجموعه این کشور‌ها بودیم و حرف ما را حاضر نبودند بپذیرند ولی الان حقانیت ما را دیدند و ما برنده افکار عمومی و برنده شکستن اجماع بین‌المللی هستیم و اگر ترامپ بخواهد به شرایط از بین بردن برجام برگردد، ما دیگر به شرایط قبل از برجام برنمی‌گردیم چون به لحاظ سیاسی افکار عمومی پشت‌سر ماست و روابط مثبت ایران با اروپا، روسیه و چین می‌تواند حفظ شود. کشورها پی به حقانیت راه ایران برده‌اند و متوجه اند که ایران به‌دنبال آشوب و دردسر نیست و می‌خواهد مشکل را با گفت‌وگو حل کند. لذا شرایط فعلی، دو سر باخت برای آمریکایی‌هاست و سودی برای آمریکایی‌ها در این روابط نیست ولی قدر مسلم بهبود روابط ما با آمریکا را دچار چالش اساسی می‌کند.

سیاست خارجی ترامپ با وضعیتی که در سازمان ملل از آن سخن گفت به کجا خواهد کشید؟

این رفتار می‌تواند آمریکایی‌ها را در سازمان ملل منزوی کند. سازمان ملل بخشی‌اش شورای امنیت، و بخش دیگرش افکار عمومی و مجمع عمومی است. شورای امنیت آمریکا به تنهایی نمی‌تواند در مقابل روسیه کاری انجام دهد و عملا خودش را زمینگیر می‌کند و این مواضع باعث می‌شود که در پارلمان جهانی یا مجمع عمومی سازمان ملل متحد در مقابل افکار عمومی کشورهای جهان سوم و مستقل قرار بگیرد و شرایطی که دارد آمریکا را منزوی‌تر کند لذا این بازی برای آمریکایی‌ها یک بازی دوسرباخت است و ترامپ جز هزینه برای آمریکا هیچ ارمغانی نخواهد داشت تا زمانی که از گردونه تصمیم‌گیری آمریکا حذف شود.