چشم‌های صدادار!

ما در هر دقیقه 15 الی 16 مرتبه پلک می‌زنیم و این تعداد پلک زدن کاملا طبیعی است و موجب می‌شود سطح چشمان ما دائما با یک لایه از اشک تازه پوشش داده شده و سلامتی بافت سطحی چشم ما فراهم شود. لایه اشکی نقش یک مایع لغزان بین پوشش سطح داخلی پلک‌ها و سطح خارجی بافت سطحی کره چشم را بازی می‌کند، از این رو پلک‌ها به آسانی روی سطح چشم حرکت کرده و لایه اشکی جدید را جایگزین قبلی می‌کند. اشک در قسمت تحتانی چشم به سمت منفذ خروج اشک به طرف بینی هدایت می‌شود و لایه اشکی جدید تا زمان پلک زدن بعدی سطح چشم را مرطوب نگه می‌دارد. اگر لایه اشکی به میزان کافی و در شرایط طبیعی نباشد، موجب مشکلاتی برای فرد می‌شود. این مشکلات به اشکال مختلف توسط افراد بیان می‌شود. احساس خشکی چشم، سوزش چشم‌ها و میل به پلک زدن‌های مکرر بیشتر از حد معمول از مشکلاتی است که ممکن است فرد با آنها روبه‌رو شود. ولی براستی آیا کمبود اشک می‌تواند موجب شود تا فرد صدای پلک زدن خود را بشنود؟ به طور عمومی خشکی چشم موجب صدا دار شدن پلک زدن چشم‌ها نمی‌شود ولی در موارد استثناء ممکن است در صورتی که میزان اشک کم و فرد مبتلا به خشکی چشم شود، نبود لایه اشکی کافی بین سطوحی از چشم که طی پلک زدن روی هم تماس خواهند داشت، موجب شود صدایی تولید کرده و فرد حساس نیز این صدا را بشنود. البته همیشه علت صدا دار شدن پلک زدن، خشکی چشم نیست و ممکن است به دلایل تفاوت‌های ریز آناتومیک در نحوه استقرار پلک‌ها و کره چشم در تماس با هم موجب شود هنگام حرکت پلک‌ها روی سطح چشم صدایی تولید شود و فرد بسیار حساس و با شنوایی خوب! این صدا را بشنود یا ریتم حرکت پلک‌ها را به طور عمیق حس و از آن به عنوان شنیدن صدا یاد کند. همچنین ممکن است زمانی که افراد به دلیل خستگی، چشم خود را با دست بمالند و پلک را روی سطح چشم حرکت دهند باز از کشیده شدن سطح زیرین پلک روی سطح جلویی چشم و ایجاد مکش در قسمت‌های چین‌دار کناری ملتحمه چشم صدایی شنیده شود که در این موارد نیز مکانیزم تولید صدا یکسان است.

به‌طور کلی پلک زدن‌ها نباید صدا دار باشند و پلک‌ها باید براحتی و به آسانی روی سطح چشم حرکت کنند و در صورتی‌که پلک زدن صدایی ایجاد کند خود می‌تواند به دلیل خشکی چشم باشد. مراجعه به یک اپتومتریست یا چشم‌پزشک و انجام چند تست مربوط به ارزیابی میزان اشک و خشکی چشم می‌تواند براحتی در این زمینه به علت‌یابی کمک کرده و مشکل مشخص شود، پس جای هیچ گونه نگرانی نیست.

دکتر علی میرزاجانی

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی ایران