گزارش تاریخ مشروطیت - 5

درباره همسویی انگلیسیها با مخالفان نوز و عین الدوله ، گفتنی است که: نوز و دستیاران بلژیکی او، به ویژه در نقاط جنوبی ایران ، موی دماغ انگلیسیها بودند و مسیو نوز گاه حتی دست به انجام کارهایی می زد
کد خبر: ۱۰۴۴۱۵
که به زیان روس و انگلیس ، و به سود آلمان ارزیابی می شد. متقابلا بین مردم شایع بود که هیجان علیه نوز را سفارت انگلیس پشتیبانی می کند و سفارت روس نیز این اتهام را تقویت می نمود. چنانکه محمدعلی تهرانی (کاتوزیان)، از دست اندرکاران حوادث آن ایام ، به نقش انگلستان (به عنوان جزئ العله) در تنقیدات موجود از عین الدوله اشاره دارد.
بحث پیرامون عملکرد مسیو نوز، و تحلیل علل و انگیزه های گوناگون قیام برخی از علما و تجار بر ضد وی ، و تبیین نقاط قوت و صعف آن قیام ، منوط به فرصت دیگری است. در لزوم مبارزه با ظلم و سد رخنه کفر به جامعه اسلامی ، و نیز حسن نیت امثال سید احمد طباطبایی ، جای هیچ تردیدی نیست ، اما آن حرکت ، چنانکه قبلا نیز اشاره شد، خالی از برخی دستها و دسیسه ها نبود. لهذا در داوری نسبت به این جنبش ، و «قائدان» و «قاعدان» در آن ، بایستی همه جوانب را در نظر گرفت. به هر روی ، تجار معترض ، در جلسه ای که (حدود اوایل صفر1323) به منظور بحث و گفتگو میان آن و نوز در ماه صفر در دربار منعقد گردید و عین الدوله و سعدالدوله (وزیر تجارت) نیز در آن حضور داشتند، تعدیات و اجحافهای خلاف قانون نوز را ثابت کردند و مستشار بلژیکی که از پاسخ درمانده بود به تجار توهین کرد، اما عین الدوله ، به رغم پیگیریهای وزیر تجارت ، «به مسامحه و مماطله گذرانیده واقعه را اهمیت نداد و وقعی بر آن ننهاد. تجار که از همه جا مایوس شده [بودند] روز سه شنبه نوزدهم ماه صفر 1323 به زاویه مقدسه حضرت عبدالعظیم پناهیدند».
newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها