اجلاس هژمونی امریکایی

اجلاس سران 8 کشور صنعتی مهم جهان ، موسوم به «گروه 8» ، در شهر سن پترزبورگ و با میزبانی روسیه پایان یافت. گردهمایی سالانه سران گروه 8 معمولا با هدف بحث و بررسی و نهایتا تصمیم گیری درباره مهمترین مسائل و بحران های جهانی تشکیل می شود.

کد خبر: ۱۰۲۶۸۸

سران گروه 8 کوشیدند در این اجلاس ، با اتخاذ سیاست های نسبتا هماهنگ در عرصه جهانی ، اقدامی یکپارچه و مشترک در مورد مسائل و بحرانهای پیش رو را سازماندهی کنند. آیا گروه 8 تاکنون در گسترش «هژمونی جهان صنعتی» بر پیرامون فائق آمده؛ آیا این کشورها از امکان اقدام یکپارچه برخوردارند؛ و مهمتر از همه آیا سران کشورهای گروه 8 از بحران ها و مسائل جهانی تلقی یکسانی دارند؛ اینها موضوعاتی است که لازم است بدان پاسخی درخور داده شود.
الف) محوریت گروه 8
1- مطالعه تاریخچه کوتاه گروه 8 ، گفتمان رایج در آن و نحوه برخورد با موضوعات جهانی ، حاکی از آن است که این گروه درصدد است تا این نوع اجلاس را محل اصلی تصمیم سازی جهانی قرار دهند. آنان با تعریف مختار خود از بحران ها ، مسائل مبرم بین المللی ، ارزشهای اجتماعی و بایدها و هنجارهای جهانی ، توفق گروه خویش را بر تمامی ساختارهای بین المللی ، فرآیندها و تحولات جهانی جستجو می کنند.
2- بی شک در بررسی موضوعات و بحران ها در گروه 8 و نتیجتا اقدام متناسب با آنها ، صرفا منافع ملی و حداکثر منافع دسته جمعی 8 کشور صنعتی مطرح خواهد بود. نه فقرزدایی از جهان پیرامون ، نه توسعه امکانات زندگی برای کشورهای عقب مانده ، نه منافع جهانی و صلح پایدار و نه توسعه اقتصادی کشورهای در حال توسعه ، این موضوعات برای بحث در کنفرانس ها و باشگاه های تشریفاتی بین المللی مفید است . دغدغه اصلی این کشورها بررسی و چگونگی تسهیل هژمونی سرمایه داری صنعتی غرب بر جهان است.
3- اگر موضوعات و دستور جلسه گروه 8 را طی چند اجلاس گذشته موردتوجه قرار دهیم ، خواهیم دید که آنچه در این اجلاس مطرح می شود موضوعات مورد علاقه و یا بحران های خاص جهان صنعتی است حتی اگر موضوعی خاص در اجلاس بررسی شود - که مورد توجه دیگر کشورها نیز باشد - باز هم موضوع از زاویه دید و متناسب با منافع 8 کشور طرح می شود. به عنوان مثال ، موضوع «امنیت انرژی» که برای سالها موضوع اصلی اجلاس گروه 8 بوده است با رویکرد غالب 8 کشور عنوان می شود یعنی چگونگی امنیت سازی برای کسب بیشترین انرژی به قیمت کمتر و با سهولت بیشتر امنیت راههای انتقال انرژی ، کوتاه شدن آن ، خارج کردن فاکتور راههای انتقال و ترانزیت انرژی از دست کشورهای رقیب ، همسان سازی کشورهای تولیدکننده انرژی با کشورهای مصرف کننده از حیث نظام سیاسی ، مخالفت با تمرکز قدرت و تصمیم گیری در کانون های تولید انرژی و...
4- بی شک این سوال به ذهن هر ناظر بی طرفی خطور خواهد کرد که با وجود دهها سازمان مشروع بین المللی برای بررسی مسائل و بحران های جهانی ، به چه علت 8 کشور صنعتی جهان خود را محق می دانند تا درباره این موضوعات بر حسب منافع خویش ، پیش فرضها و تعاریف خود به تصمیم گیری پرداخته و تصمیم خویش را نیز نافذ و مشروع انگارند؛

ب) چالشهای گروه 8
1- با تغییراتی که در عرصه سیاست جهانی ، ارتباطات و اقتصاد جهانی شده در چند سال گذشته رخ داده است ، خطوط گسل اعضای گروه 8 روزبه روز بیشتر می شود. این تفاوت ها اولا از تفاوت در تامین منافع اروپایی ها و امریکایی ها و ثانیا از تفاوت اهداف و منافع روسیه و امریکا بروز کرده است. از زمانی که روسیه به گروه پیوسته است کفه مخالفان هژمونی امریکایی در گروه سنگین تر شده است . به نظر می رسد برخی از کشورها بلوک 7 را هنوز در سر داشته و به روسیه به عنوان عضو برابر نمی نگرند. تفاوت روشهای دیپلماتیک و سیاست خارجی امریکا و اروپا بخصوص پس از 11 سپتامبر و با وجود آن که آرمان ائتلاف جهانی علیه تروریسم برجسته تر می شد ، رخ نموده است . این تفاوت روشها در حمله امریکا به عراق به اوج خود رسید. انحصارات اقتصادی امریکا، برخی قوانین سختگیرانه گمرکی ، قوانین تنبیه اقتصادی در امریکا و خالی شدن زیرپای اروپایی در آسیای میانه و آفریقا مدت مدیدی است که اروپاییان را واداشته تا منافع خود را جدای از منافع امریکا تعریف کرده و پی جویی کنند. سران اروپایی گروه 8 نیز این موضوع را به نمایندگی از اتحادیه اروپا یی در گروه 8 دنبال می کنند. هر چند که مقاومت های اروپا با سیطره امریکایی محدود است ولی روسیه در این میان بیشتر اهداف جهانی و منطقه ای خویش را می جوید.
2- عدم همسانی تلقی ها از بحران های بین المللی نیز از مهمترین چالشهای کنونی گروه 8 است. تفاوت منافع نهایتا به تفاوت در تلقی ها از تهدیدهای پیش رو می انجامد. عدم درک یکسان از بحرانهای بین المللی و مسائل بغرنج جهانی به تشتت مواضع و عدم حصول نتیجه در اجلاس منجر می شود. چند اجلاس گذشته گروه 8 معمولا با همین چالشها روبه رو شده و کمتر به نتیجه عملی رهنمون بوده است . در اجلاس سن پترزبورگ نیز باوجود آن که موضوع امنیت انرژی بیش از موضوعات دیگر مطرح است ولی بنابر اطلاع موضوعاتی چون کره شمالی ، بحران هسته ای ایران ، بحران عراق ، بحران افغانستان ، مسائل آفریقا ، مساله انتقال دموکراسی به جهان پیرامون و مسائل مربوط به تجارت جهانی نیز مطرح خواهد شد. در این موارد نیز تفاوت منظر ، اختلاف در ارزشگذاری و فاصله تلقی از بحران ها مشهود بوده و هر یک درک متفاوتی نسبت به ماهیت علل و فرجام بحران ها و نهایتا روشهای پیش رو دارند.