ضعف تقارب چشم چیست؟

در این صورت، همین که اراده می‌کنید به جسم نزدیک نگاه کنید،‌ چشم‌های شما به طور خودکار به طرف بینی می‌چرخند و به هم نزدیک می‌شوند تا بتوانند هر دو چشم را به طرف جسم مورد نظر در فاصله نزدیک بچرخانند. توانایی تقارب چشم‌ها بویژه در فعالیت بینایی در فاصله نزدیک ازجمله مطالعه یا کار با دستگاه رایانه‌ای بسیار حائزاهمیت است، به طوری که گاهی ناتوانی در تقارب ممکن است شخص را از انجام فعالیت بینایی در فاصله نزدیک عاجز کند.

بعضی افراد به طور ذاتی دارای قدرت تقارب زیاد هستند و در مقابل، برخی افراد به دلایل شناخته شده و گاهی ناشناخته، این توانمندی را ندارند. نکته قابل توجه این که اگر کسی دچار ضعف تقارب باشد و اقدام به فعالیت در فاصله نزدیک از جمله مطالعه کند، ممکن است خیلی زود خسته شود و این خستگی را به صورت سوزش چشم، آب ریزش از چشم‌ها، درد چشم‌ها، سر درد در ناحیه پیشانی و گیجگاه، قرمزی چشم و حتی دوبینی (دو تا دیدن کلمات متنی که خوانده می‌شود) بروز دهد. برخی افراد چنان دچار ضعف تقارب هستند که هنگام نگاه به یک جسم در فاصله نزدیک مثلا در 30 تا 40 سانتی‌متری نمی‌توانند چشم‌های خود را هماهنگ و روی جسم مورد توجه متمرکز کنند. در آن صورت چشم‌ها به هم نزدیک نمی‌شود و تنها فرد از یک چشم برای دیدن استفاده می‌کند و چشم دیگر بدون فعالیت می‌ماند و تصویری از آن در مغز دریافت و پردازش نمی‌شود.

یکی از تست‌هایی که اپتومتریست‌ها هنگام سنجش بینایی شما انجام می‌دهند، ارزیابی قدرت تقارب در چشم‌های شماست و به‌دقت این توانمندی چشم‌ها را ارزیابی می‌کنند. اپتومتریست‌ها حدود طبیعی تقارب چشم‌ها را در سنین مختلف می‌دانند و با ارزیابی تقارب چشم‌های شما در صورتی که ضعفی در این مهارت چشمی وجود داشته باشد، شما را راهنمایی می‌کنند چه کار کنید و چه تمرین و ورزش‌های چشمی انجام دهید تا بتوانید سطح عملکردی تقارب چشم‌های خود را به حد طبیعی برسانید. اغلب تمرینات ساده است و براحتی توسط فرد در منزل قابلیت اجرایی دارد، ولی در موارد ضعف شدید تقارب لازم می‌شود بیماران در کلینیک و با دستگاه ورزش‌های چشمی به نام سینوپتوفر یا دستگاه‌های متشابه دیگر تمرین داده شوند تا بتوانند قابلیت تقارب طبیعی را به کمک توانبخشی بینایی بازیابی کنند.

دکتر علی میرزاجانی

دانشیار گروه اپتومتری دانشگاه علوم پزشکی ایران