چی بخورم که خوب بشم؟!

بر همین اساس صفحه مشاوره امروز را به پاسخ به این سوال رایج اختصاص داده ایم.

نقش تغذیه سالم در سلامتی

هیچ شکی نیست که برای داشتن یک بدن سالم حداقل باید یک تغذیه سالم که اجزای مختلف مورد نیاز بدن ازجمله انرژی، پروتئین‌ها و ویتامین‌های مورد نیاز را فراهم کند وجود داشته باشد. این مواد برای سلامتی و عملکرد مناسب تمام دستگاه‌های بدن از استخوان، قلب و کلیه گرفته تا کبد و صد البته مغز مهم است. مشخصا باید ذکر کرد که کمبود بسیاری از مواد غذایی لازم بدن می‌تواند منجر به علائم رفتاری و روانپزشکی شوند. اما برعکس آن هم وجود دارد یعنی مصرف بیش از حد غذا و مواد غذایی مختلف نیز نه‌تنها باعث سلامت بیشتر بدن نمی‌شود، بلکه خود می‌تواند منجر به بیماری‌های مختلف شود.

رژیم غذایی و داروهای ضدافسردگی

یکی از مهم‌ترین توصیه‌هایی که به صورت علمی می‌توان به بیماران روانپزشکی درباره رژیم غذایی کرد این است که اثر داروهای ضدافسردگی رایج فعلی با رژیم سفت و سخت کم می‌شود. در واقع داروهایی که در حال حاضر برای درمان افسردگی، اضطراب و وسواس به طور معمول استفاده می‌شوند نقش اصلی آنها کمک به مغز برای ساختن یکی از پروتئین‌های مهم بدن است. این پروتئین برای تولید شدن در بدن باید از ماده‌ای ساخته شود که بخش اصلی آن توسط غذا به بدن می‌رسد. بخصوص این ماده در بعضی شیرینی‌جات، کاکائو، موز و مغز تنقلات به‌وفور یافت می‌شود و اگر فرد همزمان با مصرف داروی ضدافسردگی از مصرف منابع اصلی این ماده خودداری کند داروی ضد‌افسردگی نمی‌تواند اثرگذاری مناسبی داشته باشد. البته توجه داشته باشید که لزوما مصرف این مواد بدون مصرف داروی ضد‌افسردگی نمی‌تواند افسردگی یا اختلالات ذکر شده را درمان کند، چرا که در بسیاری موارد مغز بیماران قادر به تولید ماده مورد نیاز بدون کمک دارو در زمان افسردگی نیست.

چگونگی مصرف نمک در مصرف‌کنندگان لیتیم

یکی از داروهای قدیمی و بسیار موثر روانپزشکی که هم اکنون هم برای درمان بسیاری از بیماران بویژه بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی مورد استفاده قرار می‌گیرد «لیتیم» نام دارد که از یک عنصر کاملا طبیعی ساخته شده است. میزان مورد نیاز این دارو براساس تاثیر بالینی و آزمایش خون در افراد مختلف متفاوت است. نکته مهمی که افراد مصرف‌کننده این دارو باید بدانند این است که اگر فرد مصرف‌کننده به‌طور ناگهانی میزان نمک یا آب مصرفی خود را تغییر دهد ممکن است میزان این دارو در خون تغییر خطرناکی بکند و عوارض جدی برای فرد به همراه داشته باشد. به همین دلیل این افراد باید از تغییر ناگهانی آب یا نمک دریافتی در غذای خود به‌طور جدی خودداری کنند.

اگر پزشک شما پنیر را برای شما ممنوع کرد به حرفش گوش کنید

یک خانواده خاص از داروهای روانپزشکی هستند که رژیم منحصر به فردی نیاز دارند و حتما پزشک معالج در هنگام تجویز، دستورات غذایی مربوطه را موکدا به بیمار می‌گوید. از مهم‌ترین خوراکی‌هایی که پزشکان حتما برای بیمارانشان همزمان با تجویز این داورها ممنوع می‌کنند پنیر است. البته خوشبختانه با ورود داروهای کم‌عارضه و بدون تداخل خطرناک به کشور، این داروها کمتر برای درمان بیماران تجویز می‌شود. اما فقط یادتان باشد، اگر روانپزشک شما خوردن پنیر را برای شما ممنوع کرد از خوردن هرگونه پنیر از جمله پنیر کم نمک، کم چرب یا پنیر پیتزا هم خودداری کنید تا دچار عوارض خطرناک نشوید.

اصلاح رژیم غذایی به تنهایی کافی نیست

مواردی که ذکر شد توسط بیماران روانپزشکی و خانواده ایشان حتما باید مورد نظر قرار گیرد و حتما روانپزشک هم توضیح دقیق دراین خصوص در زمان تجویز دارو می‌دهد. اما به عنوان یک قانون کلی باید گفت بر اساس دانش امروزی بشر، تاثیر غذاهای معمول و کم و زیاد شدن آنها بر وضعیت سلامت روانی افراد چندان مهم نیست و تفکرات قدیمی مبنی بر غذاهای سرد و گرم و تاثیر پر رنگ آنها بر بدن انسان امروزه با تحقیقات علمی ثابت نشده است و بهترین توصیه برای هر فرد، اعم از بیمار یا غیر بیمار این است که رژیم متعادلی اعم از قند، چربی، ویتامین‌ها و سبزیجات، میوه‌جات، گوشت و پروتئین داشته باشد و اگر بیمار شدند به سراغ پزشک خود بروند و درمان تجویزی را به دقت مصرف کنند. مگر در مواردی که روانپزشک خود غذایی را برای ایشان توصیه یا ممنوع کند. این بهترین راه برای درمان بموقع و علمی بیماری‌های روانپزشکی است.

دکتر محمدرضا شالبافان - روانپزشک و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران