داستان کوشکی و دلبر

مستند «خط اشکی» به کارگردانی اسفندیار حبیب‌نژاد به جایگاه این گونه کمیاب و پروژه جهانی حفاظت از یوز آسیایی می‌پردازد که چند سال است در ایران و به‌طور خاص در پارک پردیسان تهران در حال انجام است. اما داستان این پروژه از کجا شروع شده است ؟ دو یوز جوان نر و ماده هر کدام جداگانه در پارک‌های حفاظت شده استان‌های سمنان و خراسان نگهداری می‌شده‌اند و مطابق این پروژه این دو حیوان برای بررسی‌های بیشتر و احتمال جفت‌گیری به پارک پردیسان تهران منتقل و با راهنمایی‌های یک مشاور ایرلندی محیطی در چند هکتار و مشابه شرایط زیست‌طبیعی آنها ساخته می‌شود. کوشکی (یوز نر) در کنار دلبر (یوز ماده) حدود دو سال نگهداری می‌شوند تا در صورت جفت‌گیری احتمالی اولین تولد یوزهای در اسارت در جهان شکل بگیرد، البته با توجه به خصوصیات رفتاری و زیستی این گربه‌سان استثنایی بسیار سخت و پیچیده است.

یوز ایرانی در اثر غفلت متولیان سازمان محیط‌زیست و ناآگاهی بومیان مناطقی که این جانور در آن زندگی می‌کند تا مرز انقراض نسل پیشرفته و هنوز هم این خطر به شکل جدی احساس می‌شود. کم نیستند عکس‌هایی که در فضای مجازی دست به دست می‌شود و در آن یک شکارچی ناآگاه با افتخار روی جسد یک گونه جانوری نایاب ایستاده و با افتخار عکس یادگاری می‌گیرد و این نکته درباره یوز ایرانی هم چند بار مشاهده شده است. به نظر می‌رسد تنها راهکار مبارزه با این روند تخریب محیط‌زیست و گونه‌های جانوری در ایران استفاده از ظرفیت‌های عظیم رسانه و امکانات فیلم‌های مستند باشد تا مردم هر منطقه به این گونه‌های گیاهی و جانوری به‌عنوان یک ارزش افزوده منطقه‌ای و سرمایه ملی نگاه کنند و با مشارکت‌های مردمی بتوان جلوی این تخریب همگانی را گرفت زیرا قوانین و ارگان‌های دولتی به تنهایی نمی‌توانند کاری انجام دهند.

با نگاه به کشورهایی همچون چین، کانادا و استرالیا و حتی کشورهای اروپایی می‌توان دریافت که این کشورها با حفظ، نگهداری و معرفی گونه‌های جانوری و حتی گیاهی خود به توسعه توریسم و صنایع وابسته به آن توجه ویژه‌ای دارند و این حیوانات به نوعی به نماد این کشورها تبدیل می‌شود. همه ما با شنیدن نام کانگورو، خرس پاندا و گوزن به یاد این سه کشور می‌افتیم و این در حالی است که سال‌ها پیش ببر مازندران، شیر ایرانی و حتی گربه ایرانی وجود داشته که متاسفانه در اثر غفلت‌ها دو گونه اول منقرض شده‌اند.

مستند خط اشکی که نامش برگرفته از طراحی بی‌نظیر چهره یوز ایرانی است با زحمت فراوان و تلاش چند ساله به دنبال معرفی این حیوان و افزایش آگاهی مخاطب درباره پروژه حفاظت از یوزایرانی است که موفق هم هست. مستندی که گاه حاصل سه سال پایش و مراقبت در حیات وحش صرفا تصویری چندثانیه‌ای از این شاهکار خلقت است که متاسفانه به دلیل آسیب‌هایی که در این سال‌ها دیده به محض حس کردن ردپای انسان با سرعت اعجاب‌آوری کیلومترها دور می‌شود و دیدنش در حالت عادی غیر ممکن است.

باور کنیم ما فقط یک گونه از هزاران گونه‌هایی هستیم که خداوند در جهان آفریده و همه حیوانات به اندازه ما حق حیات دارند. در تمام آموزه‌های دینی و ملی به رعایت حقوق حیوانات توصیه شده و ای‌کاش یوزهای زیبا و بی‌نظیر ایرانی روزی با دیدن ما فرار نکنند و بشود آنها را با دوربین غیرمسلح هم دید......

علیرضا قاسم بریشی