چشم انداز بحران چچن
با کشته شدن عبدالحلیم سعیدالله یف رهبر جدایی طالبان چچن ، بحران دیرینه این جمهوری وارد مرحله جدید شده است.
جمهوری چچن در منطقه قفقاز شمالی در جنوب فدراسیون روسیه واقع شده و از زمان اعلام استقلال در سال 1991 توسط جوهر دودایف : همواره صحنه درگیری بین جدایی طلبان و دولت مرکزی روسیه بوده است . ساکنان مسلمان نشین چچن طی بیش از یک دهه از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی ، دو جنگ ویرانگر را تجربه کرده اند. جنگ اول چچن در سال 1994 میلادی شروع شد و موقتا در سال 1996 خاتمه یافت . جنگ دوم چچن در تابستان 1999 شروع شده و همچنان ادامه دارد. ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه پس از سروسامان دادن به اوضاع سیاسی و اقتصادی این کشور و تمرکز تدریجی قدرت در کرملین ، سیاست سرکوب در چچن را اتخاذ کرده است تا برای همیشه به روند جدایی طلبی در این جمهوری خاتمه دهد. کرملین همچنین با برگزاری همه پرسی قانون اساسی و انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی طی سالهای 2003 ، 2004 و 2005 و تشکیل حکومت محلی وفادار به خود در چچن ، تلاش گسترده ای را برای کنترل کامل این جمهوری انجام داده است اما این تلاشها تاکنون با حملات تلافی جویانه جدایی طلبان چچن پاسخ داده شده است . عبدالحلیم سعیدالله یف رهبر جدایی طلبان که سه روز پیش توسط نیروهای ویژه روسیه کشته شد ، پس از جوهردودایف ، زایم خان یا نداربایف و اصلان مسخداف چهارمین رهبر جدایی طلب چچنی از زمان اعلام استقلال این جمهوری ارزفدراسیون روسیه است که در جنگ استقلال طلبانه جان خود را از دست داده است اما بلافاصله جدایی طلبان چچن با انتخاب دوکو عمروف به عنوان جانشین سعیدالله یف به روسیه پیام داده اند که به مقاومت خود تا دستیابی به استقلال این جمهوری ادامه خواهند داد. عمروف از نزدیکان شامیل باسایف فرمانده جدایی طلب چچن است که حتی مذاکره با روسیه ضربه به آرمان استقلال خواهانه چچنی ها می داند. کرملین با کشتن رهبران جدایی طلب چچن یکی پس از دیگری و تنگ تر کردن عرصه برای جدایی طلبان در این جمهوری ، از این وضعیت برای تقویت احزاب حامی خود در انتخابات پارلمانی ماه دسامبر آینده بهره برداری خواهد کرد اما وقوع حملات ناگهانی جدایی طلبان چچن در شهرهای روسیه که در گذشته سابقه داشت . توانایی کرملین را درتامین امنیت شهروندان روسی زیر سوال خواهد برد. مخالفان دولت پوتین به وی انتقاد می کنند که هنوز نتوانسته است به بحران چچن خاتمه دهد. دولت پوتین به رغم معرفی جدایی طلبان چچن به عنوان تروریست ، در متقاعد کردن دولتهای غربی برای تایید مواضع خود در چچن موفق نبوده است . دولتهای غربی بارها دولت روسیه را به نقض حقوق بشر در چچن متهم کرده اند. در مقابل ، کرملین غرب را متهم کرده است که از بحران چچن به عنوان اهرم فشار علیه روسیه استفاده می کند. کرملین نگران آن است که با جدایی جمهوری چچن از فدراسیون روسیه ، روند جدایی مناطق فقیرنشین جنوب و فروپاشی این این کشور تکمیل شود. درواقع ، ریشه بحران دیرینه چچن ، فقر و تبعیض علیه ساکنان این جمهوری طی قرون متوالی بوده است و تا زمانی که این ریشه ها از بین نرود ، بحران ادامه خواهد یافت.
سیدکاظم رضایی
گفت و گو
