صاف مثل کف پا

کف پای صاف؛ قابل انعطاف یا غیرقابل انعطاف؟

صافی کف پا در دو نوع متفاوت می‌تواند وجود داشته باشد. اگر فرزند شما فقط زمانی که می‌ایستد کف پاهایش صاف می‌شود و در سایر حالت‌ها دارای انحنای طبیعی است، صافی کف پایش از نوع قابل انعطاف محسوب می‌شود، اما در صورتی که در همه حالت‌ها؛ چه نشسته و چه ایستاده قوسی در کف پای او دیده نمی‌شود، فرزند شما دچار صافی کف پا از نوع غیرقابل انعطاف می‌باشد. این نوع از صافی کف پا به بررسی‌های بیشتری نیاز دارد و گاهی لازم می‌شود اقدامات طبی جدی مانند جراحی برای برطرف کردن آن انجام شود. البته جراحی فقط وقتی لازم می‌شود که براساس تشخیص پزشک متخصص صافی کف پای فرزندتان ناشی از چسبندگی‌های نابجای استخوانی یا غضروفی یا تغییر زوایای استخوانی باشد.

قوس کف پا کی ایجاد می‌شود؟

به طور طبیعی کف پای همه نوزادان صاف است و در ابتدای تولد هیچ قوسی در کف پای نوزاد وجود ندارد. این قوس زمانی شکل می‌گیرد که کودک شروع به راه رفتن می‌کند و برای کامل شدن به زمان نیاز دارد. طی اولین سال‌های زندگی کودک، قوس‌های کف پا بتدریج کامل می‌شوند و این روند تا ده سالگی ادامه پیدا خواهد کرد، اما کف پای برخی از کودکان در این مدت قوس لازم را پیدا نمی‌کند. در نتیجه کودک دچار عارضه‌ای به نام صافی کف پا می‌شود. علت صافی کف پا در کودکان در سال‌های ابتدایی زندگی آنها شل بودن تاندون‌ها، رباط‌ها و مفاصل کوچک مچ و کف پاست. این وضعیت در همه کودکان وجود دارد و کاملا طبیعی است. بتدریج که بافت‌های نرم کف پا سفت‌تر می‌شود و چربی کف پا از بین می‌رود، قوس طولی کف پای کودک شما ایجاد خواهد شد. به عبارت دیگر قوس کف پا حاصل چینش خاص مفاصل کوچک پا و اتصالات و رباط‌های بین آنهاست. چگونگی قرارگیری این ساختارها قوس‌های قابل ارتجاعی را به وجود می‌آورد. این قوس‌ها باعث می‌شوند وقتی ما راه می‌رویم، نیروهای حاصل از وزن ما به صورت مناسب بین پا و ساق پا توزیع شود. اینها در واقع اهرم‌های حرکتی قابل انعطافی هستند که در راه رفتن به ما کمک می‌کنند.

علل مادرزادی در صف نخست

اکثر موارد صافی کف پا، در کودکان و به دلایل مادرزادی و ژنتیکی دیده می‌شود. در بسیاری از افراد مفاصل و رباط‌ها دچار شلی هستند. البته این حالت می‌تواند درمورد مفاصل دست هم وجود داشته باشد. چنین فردی ممکن است زانوی ضربدری داشته باشد و در زمان ایستادن کف پای صاف پیدا کند. علت این شلی مادرزادی مشخص نیست، ولی جنبه خانوادگی دارد و ممکن است در تعدادی از افراد دیگر خانواده نیز چنین حالتی دیده شود. معمولا صافی کف پا در این افراد علامتی ندارد، ولی گاهی به دلیل درد یا ظاهر غیرطبیعی پا و سائیدگی کفش در سمت داخل به پزشک مراجعه می‌کنند. در بچه‌های چاق یا نوجوانان ممکن است درد کف پا و زانو و خستگی در ساق پا مشاهده شود. در چنین مواردی حتما درمان و پیگیری لازم است.

کف پای صاف در بزرگسالان

در بزرگسالان هم کف پای صاف اغلب بدون علامت است، اما این افراد غالبا بیش از حد معمول دچار پیچ‌خوردگی یا رگ به رگ شدن پا می‌شوند و علت درد پای آنها نیز همین است. البته نمی‌توان صرفا از درد پای بیمار به نتیجه درستی درباره علت، دست یافت زیرا درد می‌تواند به دلیل قرار گرفتن نادرست استخوان‌ها و یا آرتروز ثانویه آنها نیز باشد. تشخیص درست علت درد پا با مشاهده توسط پزشک یا استفاده از رادیوگرافی در وضعیت ایستاده براحتی امکان‌پذیر است. البته کف پای صاف بجز شلی مادرزادی رباط‌ها، علل دیگری هم دارد که اکتسابی هستند و شیوع کمتری دارند.

چه می‌کند این کف پای صاف؟

کف پای صاف می‌تواند باعث فشار زیاد به فاشیا یا همان غلاف تاندون‌های کف پا و در نتیجه التهاب آن و نیز خار پاشنه گردد. همچنین توزیع نامتناسب وزن در کف پا هم که از نتایج کف پای صاف است منجر به درد انگشتان پا خواهد شد. به طور کلی تمامی مفاصل پا، زانو، ران و کمر ممکن است به همن دلیل دچار اختلال عملکرد و فشار بیش از حد شوند و درد و ناراحتی در آنها ایجاد شود. بنابراین شناسایی و اصلاح زود هنگام آن می‌تواند از اثرات مخرب آن جلوگیری کند.

کف پای صاف را چطور می‌توان درمان کرد؟

برای درمان کف پای صاف اگر از نوع انعطاف‌پذیر آن باشد، درمان‌های طبی و ساده کمک‌کننده هستند. به این ترتیب که درصورت وجود درد یا اشکال در تاندون‌های اطراف مچ پا و انحراف در مفصل زانو، تجویز کفی طبی که می‌تواند قوس پا را جبران کند لازم می‌شود، اما در موارد نادری هم که صافی کف پا از نوع غیرانعطاف‌پذیر آن باشد، بیمار باید به جراحی رضایت دهد.

الهام میرعلیان