پایان یک تراژدی

سرانجام ساعت 17 جمعه پایان عملیات آواربرداری از محل ریزش ساختمان پلاسکو اعلام شد. 9 روز عملیات با کشف پیکر 15آتش‌نشان و چهار شهروند دیگر به خط پایان رسید. عملیات آواربرداری پس از نزدیک به 200 ساعت خاتمه پیدا کرد . خانواده مفقودان با تجمع در چهارراه استانبول نگران سرنوشت فرزند، همسر و پدر خود هستند. پیدا شدن پیکر آتش‌نشانان، آنها را به پیدا شدن پیکر عزیزان خود امیدوار کرد.پیکر 19 آتش‌نشان و مفقودان حادثه برای تشخیص هویت به پزشکی قانونی منتقل شده و پس از تعیین هویت، جسد سه نفراز افراد غیرآتش‌نشان به درخواست خانواده‌هایشان تحویل آنها شد. پیکر شهدا به علت حرارت بالای زیر آوار و گذشت زمان آسیبی جدی دیده است و کارشناسان در تلاش هستند با آزمایش دی.ان.ای هویت آنها را مشخص کنند.یکی از آتش‌نشانان دراین باره به جام‌جم گفت: آتش‌نشانان لباس ضدحریق داشتند و این لباس باعث شد پیکر آنها در برابر حرارت مقاومت کند. افراد غیرآتش‌نشان این تجهیزات را نداشتند.وی افزود: درخصوص وضعیت مفقودان در این حادثه هم احتمال دارد اجساد آنها بر اثر حرارت بالا آسیب کامل دیده باشد. البته جست‌وجوها در محل تخلیه نخاله‌های ساختمان پلاسکو ادامه دارد تا شاید ردی از آنها پیدا شود.

کشف پیکر 5 آتش نشان

هشتمین روز عملیات جست‌وجو و آواربرداری در محل ساختمان پلاسکو صبح پنجشنبه درحالی ادامه پیدا کرد که پیکر پنج آتش‌نشان و شش نفر از مفقودان همچنان زیر آوار بود. کشف پیکر هشت نفر از شهدای آتش‌نشانان در روز چهارشنبه، امدادگران را به یافتن پیکر گرفتاران زیر آتش امیدوار کرده بود.عقربه‌های ساعت، 8 و 41 دقیقه پنجشنبه را نشان می‌داد که آتش‌نشانان توانستند پیکر یازدهمین آتش‌نشان را از زیر آوار خارج کنند. عملیات جست‌وجو ادامه داشت تا این‌که 50 دقیقه بعد، پیکر یکی دیگر از آتش‌نشانان از محل خارج شد. تا سه ساعت جست‌وجو‌ها بی‌نتیجه بود و هیچ اثری از پیکر شهدا نبود. ساعت 12 و 53 دقیقه اما جست‌وجوها به نتیجه رسید و آتش‌نشانان پیکر سیزدهمین همکار خود را هم پیدا کردند. نیم ساعت بعد هم پیکر چهاردهمین آتش‌نشان گرفتار از زیر آوار بیرون کشیده شد.سرانجام ساعت 22 و 8 دقیقه پنجشنبه با پیدا شدن پیکر آخرین آتش‌نشان، جست‌وجوها برای یافتن پیکر افراد ناپدید شده ادامه پیدا کرد. ساعت 30 دقیقه بامداد جمعه اعلام شد پیکر یکی‌از مفقودان پیدا شده که سخنگوی سازمان آتش‌نشانی با رد این موضوع گفت: تعدادی لباس در آواربرداری پیدا شد. برخی رسانه‌ها تصور کردند جسدی پیدا شده است. بررسی همکاران بنده در محل نشان داد، در آن محل جسدی نیست.

تشخیص هویت اجساد

پیکرهای کشف شده از محل حادثه ساختمان پلاسکو برای تشخیص هویت و تحویل به خانواده‌هایشان به پزشکی قانونی منتقل شد تا با آزمایش دی.ان.ای هویت جان باختگان مشخص شود. محمد شهریاری، سرپرست دادسرای جنایی تهران در این باره گفت: ممکن است قطعاتی از پیکرهای شهدای آتش‌نشان پیدا شود اما این به معنی افزایش تعداد شهدا نیست. پیکر آخرین آتش‌نشان گرفتار زیر آوار نیز کشف شد. کار شناسایی هویت پیکرهای مطهر شهدای آتش‌نشان و اجساد شهروندان از طریق آزمایش دی.ان.ای انجام می‌شود و پس از تطبیق با نمونه‌های اخذ شده می‌توان هویت پیکرهای کشف شده را اعلام کرد.

از زنده ماندنم خوشحال نیستم

در حالی که 9 روز از حادثه تلخ ریزش ساختمان پلاسکو گذشت و عملیات آواربرداری در آنجا پایان گرفت، امیر مهدیانی فرمانده آتش‌نشان حاضر در این عملیات دیروز در سخنرانی پیش از خطبه‌های نماز جمعه تهران گفت: از پیام رهبر انقلاب در پی حادثه پلاسکو که هم دل آتش‌نشانان را گرم کرد و هم انسجام مردمی را رقم زد، قدردانی می‌کنم. از زمانی که آتش‌سوزی به ما اعلام شد تا رسیدن آتش‌نشانان دو دقیقه زمان برد.

وی ادامه داد: جای تاسف بود که مردم از ساختمان خارج نمی‌شدند. اگر از خودگذشتگی آتش‌نشانان نبود شاید دو ساعت زودتر ساختمان فرو می‌ریخت و چند صد نفر زیر آوار می‌ماندند. از زنده ماندنم خوشحال نیستم اما قسمت الهی این بود. ساختمان پلاسکو حدود 1500 میلیارد تومان خسارت به بار آورد. از شهروندان بویژه تجار و کسبه می‌خواهم یک درصد این مبالغ را هزینه ایمنی کنیم.

پیکرها آسیب دیدند

پیکر 16 شهید آتش‌نشان از زیر آوار ساختمان پلاسکو خارج شد اما تفحص هر کدامشان برای همکاران آتش‌نشان، بسیار دردآور بود. یکی از این آتش‌نشان‌ها که در عملیات کشف پیکرهای همکارانش در میانه آواره‌‌های پلاسکو حضور داشت گفت: همه آتش‌نشانان با توجه به زمان استراحت خود در اینجا حاضر شده و در کنار یکدیگر عملیات آواربرداری را انجام دادند. از ابتدا اعتقاد ما این بود که اجساد باید با کمترین آسیب از زیر آوار خارج شوند که در این باره خیلی تلاش کردیم. عده‌ای می‌گفتند اجساد به طور کامل سوخته و حتی استخوان‌های آنها نیز از بین رفته است اما پیکر شهدا از زیر آوار خارج شد.

وی ادامه داد: با وجود حرارت زیاد، پیکرها زمان خروج آسیب دیده بودند اما از میان رفتن کامل آنها صحت نداشت. در تفحص پیکر مطهر سه شهید آتش‌نشان حضور داشتم این شهدا هر کدامشان از بهترین‌ها بودند و با رفتنشان داغی سنگین بر دل‌هایمان گذاشتند. با شهید ناصر مهرورز و شهید امیرحسین داداشی ارتباط نزدیکی داشتم که از دست دادن آنها برایم خیلی سخت است. آتش‌نشانان هنوز با این حادثه کنار نیامده‌اند. با خارج کردن هر کدام از پیکرها یا تجهیزات شهدا، آتش‌نشان‌ها نیز می‌مردند. این آتش‌نشان افزود: آتش‌نشانی شغل نیست بلکه عشق است. خود من زمانی آتش‌نشان شدم که در دانشگاه در رشته پزشکی قبول شده بودم اما احساس می‌کردم با انتخاب این حرفه می‌توانم خدمت بیشتری به شهروندان داشته باشم.

احراز هویت جان‌باختگان

همزمان با کشف اجساد جان‌باختگان و پیکر 16 شهید آتش‌نشان از میان آوارهای ساختمان پلاسکو و انتقال به پزشکی قانونی، قادی پاشا، مدیرکل پزشکی قانونی استان تهران گفت: از ابتدای حادثه پلاسکو 20 پیکر به پزشکی قانونی منتقل شده که 16 پیکر متعلق به آتش‌نشانان بود. پیکر سه شهروند جان‌باخته درحادثه پلاسکو که احراز هویت شده بودند، به خانواده آنها تحویل داده شد.

علت اولیه حادثه پلاسکو

وزیر کشور در نخستین واکنش به علت اصلی وقوع حادثه ساختمان قدیمی پلاسکو گفت: علت اولیه این حادثه، اتصالی برق بود. به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما، عبدالرضا رحمانی فضلی افزود: براساس تصمیم دولت، سازمان آتش‌نشانی و امکانات آنها تقویت و تجهیز خواهد شد. مباحث مربوط به آتش‌نشانان و تجهیزاتشان در جلسه‌ای در وزارت کشور بررسی شد. در این جلسه توصیه رئیس‌جمهور در زمینه شناسایی ساختمان‌های پرخطر و در معرض خطر و ضرورت تصمیمات لازم در این مورد طرح و بررسی شد.

زمان تشییع پیکر شهدا

سخنگوی ستاد بحران حادثه پلاسکو دیروز بعد از پایان عملیات آواربرداری گفت: مراسم تشییع پیکر شهدای آتش‌نشان بلافاصله بعد از اعلام نتایج آزمایش‌های دی.ان.ای و سایر آزمایش‌ها برگزار می‌شود.

سیدجلال ملکی گفت: نیروهای خدمات شهری شهرداری تهران همچنان در محل ساختمان پلاسکو حضور دارند و عملیات تخلیه آوارها در حال انجام است. سخنگوی ستاد بحران حادثه پلاسکو افزود: هنوز جواب برخی از آزمایش‌های دی.ان.ای پیکر شهدای آتش‌نشان مشخص نشده است و بعد از اعلام نتایج آزمایش‌ها، مراسم تشییع پیکر شهدای آتش‌نشان برگزار می‌شود.وی درخصوص پیدا نشدن پیکر شش شهروند جان‌باخته حادثه پلاسکو تصریح کرد: آتش‌نشان‌ها هرجا را که جست‌وجو کردند به پیکری دست نیافتند، که البته بررسی‌های بیشتر در این زمینه ادامه دارد.

درس‌های پلاسکو

بررسی حادثه پلاسکو که منجر به شهادت 16 آتش‌نشان و جان‌باختن 4 شهروند و ناپدید شدن 6 نفر دیگر شد، یکی از تلخ‌ترین حوادث امسال بود. حالا که عملیات آواربرداری به پایان رسیده، باید ریشه‌های وقوع این حادثه تلخ شناسایی شود. درس‌هایی که ما از این حادثه تلخ می‌گیریم باعث خواهد شد در آینده از تکرار آن جلوگیری شود.

حادثه پلاسکو، ریشه در سال‌ها بی‌توجهی به ایمنی این ساختمان و برخورد نکردن با افرادی دارد که سهل‌انگاری کردند، کافی نبودن تجهیزات اطفای حریق و جدی نگرفتن هشدارهای آتش‌نشانی توسط برخی کسبه، چهار ضلع مربعی است که نقش اساسی در وقوع این حادثه داشت.

به نظر می‌رسد برای این‌که شاهد حوادث مشابه در کلانشهر تهران و دیگر شهرها نباشیم، باید بحث ایمنی ساختمان‌ها و نظارت بر آنها بخصوص درباره ساختمان‌های قدیمی جدی گرفته شود. همچنین ضمانت اجرایی قوی برای برخورد با متخلفان وجود داشته باشد. تا زمانی که برخورد به صورت تذکر باشد، نمی‌توان انتظار داشت مالکان آن را جدی بگیرند و برای خود هزینه‌تراشی کنند.

از سوی دیگر باید تجهیزات سازمان‌های امدادرسان و آتش‌نشانی برای مقابله با این حوادث بویژه در ساختمان‌های بلندمرتبه به‌روزتر شود. چه بسا وجود نردبام‌های هیدرولیک بیشتر و همراه داشتن تجهیزات برش فنس‌های مقابل پنجره‌ها باعث می‌شد آتش‌نشانان خود را از آن قتلگاه نجات دهند یا همراه داشتن دستگاه‌های مکان‌یاب، امدادگران را پس از ریزش آوار زودتر به آنها می‌رساند.

در این حادثه با یک بداخلاقی هم رو‌به‌رو بودیم. تجمع بیش از حد شهروندان در مقابل محل حادثه نه‌تنها امدادرسانی را با مشکل رو‌به‌رو کرده بود، بلکه جان خودشان را هم به خطر انداخته بودند.

از سوی دیگر ترک نکردن ساختمان از سوی تعدادی از کسبه و بی‌توجهی به اخطارهای پلیس باعث شد نام آنها امروز در میان مفقودان باشد. به نظر می‌رسد در این زمینه خودمان باید فرهنگ‌سازی کنیم و بدانیم نیروهای امدادی و انتظامی، برای حفظ جان شهروندان خدمت می‌کنند. به نظر می‌رسد حالا که ماجرای پلاسکو به پایان خود رسیده است، باید علل وقوع آن بررسی و از تکرار آن جلوگیری شود تا شاهد تراژدی تلخی همچون پلاسکو نباشیم.