سنگ و سادگی و بازی

هر چند برای این بازی اهدافی هم نوشته‌اند مثلا به وجود آوردن حس اندیشه و ذهن، دقت در نگاه و حرکات موزون دست‌ها، سرگرمی و فهم کاربرد ریاضی در مسائل زندگی و اقتصادی و... اما همه می‌دانیم که فقط و فقط جذابیت و سادگی این بازی بود که دلیلی بر اجرایش می‌شد. بازی دو نفره بود هر چند قابلیت این را هم داشت که تا چندین نفر مشغول به آن باشند. ابزار هم 5 سنگ بود و بس. شرح بازی بدین صورت است که ابتدا با جفت و تک آمدن، این‌گونه که یکی از بازیکنان سنگ‌ها را در مشت می‌گیرد تا دیگری بگوید زوج است یا فرد، شروع کننده بازی مشخص می‌شود. هر کدام مرتکب اشتباه شوند سوخته، دیگری بازی را شروع می‌کند و هر یک در نوبت خود از هر مقطع که مانده باشد، بازی را پی می‌گیرد این بازی چندین مرحله دارد و بازیکن با اجرای موفق هر مرحله، یک امتیاز کسب می‌کند و به مرحله دیگر راه پیدا می‌کند.

بازیکن در مرحله اول پنج سنگ را به گونه‌ای که جدا از هم بایستند روی زمین پخش می‌کند، یکی را برداشته و به بالا می‌اندازد، در فاصله پایین آمدن، یکی از سنگ‌ها را از روی زمین برداشته و با همان دست، سنگ بالا انداخته را که در حال سقوط است می‌گیرد و به همین نحو، همه‌ آنها را بر می‌دارد.

در مرحله‌ دوم پنج سنگ را به گونه‌ای که دو به دو قرار بگیرند، روی زمین پخش می‌کند، یکی را برداشته و به بالا انداخته و سنگ‌ها را دو تا، دو تا، از روی زمین درو می‌کند. و در مرحله‌ سوم مانند مراحل قبل و البته چهار سنگ روی زمین را در دو حرکت یک تایی و سه تایی، برمی‌دارد. در مرحله چهارم نیز مانند مراحل قبلی، چهار سنگ روی زمین را یکجا و در یک حرکت برمی‌دارد.

چوگان جاودانه می‌شود

فقط ابزار، وسایل‌ و یادگارهای دهه 60 خاطره‌انگیز نیست بلکه نشانه‌های سال‌های خیلی دور هم نیاز به حراست و حفاظت دارد و به یاد آوردنش اسباب مرور خاطره‌های خوش خواهد بود. چوگان بازی ملی ایرانیان یکی از آنهاست که ظاهرا بنا بر حفاظت و حراست از این نشانه باقی مانده از گذشته قرار گرفته است؛ به طوری که طرح راه‌اندازی اولین موزه ملی چوگان در اصفهان تصویب شده است.

قدیمی‌ترین میدان چوگان در ایران و در میدان امام اصفهان، مربوط به دوره صفویه است که شهرت جهانی دارد. آن طور که اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان اعلام می‌کند، با توجه به تهیه پرونده ثبت جهانی این ورزش تاریخی و به منظور تسریع در روند تصویب این پرونده در شورای جهانی ثبت سازمان یونسکو، این طرح در شورای فنی اداره کل استان در آستانه ثبت جهانی این میراث ناملموس با اکثریت آرا به تصویب رسیده است.

بر این اساس قرار است موزه چوگان در محور شمال و شمال غرب مجموعه جهانی کاخ چهلستون و در محور غربی تالار تاریخی تیموری راه‌اندازی شود. لازم به یادآوری است پرونده نامزدی ثبت جهانی چوگان به یونسکو، فروردین امسال ارسال شد تا مرکز میراث جهانی یونسکو، تصمیم نهایی خود را در اجلاس سال 2017 برای جهانی شدن این بازی اعلام کند. هر چند چوگان ایران رقبایی در سایر کشورها نیز دارد.