در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
زیباترین کرکس دنیا
کوهستان کرکس دنیایی از خاطره و تاریخ در دامنه اش دارد. تپه های سیلک یادآور قدیمی ترین تمدن بشر و اولین قرارگاه شناخته شده انسان است.
و بالاخره کرکس این روزها به عظمت کار دانشمندان جوانی می نازد که در دامنه اش بزرگترین دستاورد علمی تاریخ کشورمان را به ارمغان آورده اند.
کوهستان کرکس پهنه ای است به وسعت 3400کیلومتر مربع که در دامنه هایش شهرها و آبادی های زیادی قرار گرفته اند. بخش شمالی کوهستان نزدیک به کاشان و بخش جنوبی که مسیر رایج برای کوهنوردی و صعود به قله است ، در نزدیکی شهر نطنز در 85کیلومتری کاشان است.
مشاهده شهر نطنز که این روزها بحث محافل علمی و خبری دنیاست ، برایمان جالب است. نطنز از قدیمی ترین نقاط آباد و مسکونی ایران بوده و در زمان ساسانیان به دلیل موقعیت جغرافیایی شرایط قابل توجهی داشته و در زمان سلجوقیان هم کاروانسراها و بناهای مهمی در آن احداث شده است.
سرپرسی سایکس که 200سال پیش از این شهر دیدن کرده ، در وصف شهر و مسجد نطنز مطالب جالبی نوشته است. نطنز از شمال و شرق توسط حاشیه غربی دشت کویر و از نواحی غرب و جنوب توسط کوهستان کرکس محصور شده است.
کرکس با قله های کوتاه وبلند
از نطنز خارج و وارد جاده باریکی می شویم که نیاز به مرمت اساسی دارد. این جاده تا مورچه خورت ادامه دارد. در سمت راست جاده رشته کوه های کرکس با قلل کوتاه و بلند خودنمایی می کنند. کوهستان شامل 43قله است که بلندترین آن قله کرکس به ارتفاع 3925متر است.
این کوهستان جزو رشته کوههای مرکزی ایران و حدود 1200کیلومتر امتداد دارد که به موازات زاگرس در مرکز ایران از شمال به جنوب کشیده شده و شامل رشته کوههای کرکس ، شیرکوه و لاله زار است.
در سمت چپ جاده هم تا چشم کار می کند کویر صاف و یکنواخت خودنمایی می کند. پس از طی 40کیلومتر وارد یک جاده فرعی می شویم که به روستای طرق می رسد و پس از آن در فاصله اندکی روستای کشه قرار دارد.
کشه روستای بزرگ و آبادی است که به دلیل مجاورت با کوهستان کرکس منطقه ای ییلاقی محسوب شده و ساکنان شهرهای اطراف ، روزهای تعطیل و گرم خود را میان باغهای گردو، بادام ، گلابی و نیز نهرها و جوی های جاری آن می گذرانند.
وجود این همه سرسبزی و طراوت باعث می شود فراموش کنیم که این منطقه در چند قدمی کویر پهناور مرکزی ایران قرار گرفته است. از روستای کشه می توان عظمت کوهستان را به تماشا نشست و از هیبتش لذت برد.
علت اطلاق نام کرکس به کوه ، شاید آن باشد که کرکس در زبان سانسکریت به معنی سخت و بی رحم آمده و کنایه ای به صلابت کوهستان باشد. پروفسور گیرشمن باستان شناس نامدار فرانسوی که تحقیقات وسیعی در منطقه کاشان انجام داده است ، «کرکس» را برگرفته از واژه «کاسی»ها می داند، آنان اولین گروههای مهاجر بودند که در سرزمین ایران و اطراف این کوهستان مستقر شدند.
ابر سیاهی آسمان کوهستان و روستا را می پوشاند و کم کم ریزش باران شروع می شود. لذا مانع از انجام برنامه ما برای رسیدن به پناهگاه می شود، بنابراین شب را در مسجد ولی عصر روستا به سر می بریم.
صبحدم پس از اقامه نماز روستا را ترک و در مسیر جاده ای ناهموار که اختصاص به شرکتهای مرغداری منطقه دارد عازم صعود به قله می شویم. وجود چندین شرکت مرغداری در این مسیر بیانگر فراوانی مواهب طبیعی منطقه است. این آخرین نقطه ای است که می توان با خودرو پیمود.
شب گذشته باران بی درنگ باریده، لذا بوی خاک باران خورده ، نسیم خنک صبحگاهی و شیب ملایم که پیش رویمان است ، خبر از روزی لذت بخش دارد و ما آن را به حساب خوشامدگویی کوهستان به خودمان می پنداریم.
خنکای صبحگاهان در اوایل تابستان به گونه ای است که تعدادی از اعضای گروه ، دستکش و پوشش های گرم به تن می کنند. شیب ملایم یک ساعت و نیم ادامه دارد. در این نقطه چشمه آب زلالی واقع است که معروف به چشمه اصفهانی هاست و حاصل رسوب شدن برفهای کوهستان است.
کوههای مرکزی ایران اصولا فاقد گیاهان دایمی هستند و بیشتر به صورت فصلی می رویند.
اما اینجا همه پوشیده از گیاهان و گلهای رنگارنگی است که مشام را نوازش می دهند. مشاهده تنها گل های لاله واژگون در مسیر، ذوق زده مان می کند. شگفتی آن که در تمام طول مسیر رفت و برگشت دیگر هیچ نشانی از این نوع گیاه دیده نشد.
آقای شاه حسینی عضو 60ساله گروه که بتازگی عمل جراحی قلب را پشت سر گذاشته است و اطلاعات جالبی از شکار و گیاهان کوهستانی دارد با دیدن گیاهان اطراف شاداب و سرحال به هر گیاهی نزدیک شده و پس از شناسایی آن را به گروه معرفی می کند.
سایر کوهنوردان از دیدن روحیه خوب او، انرژی گرفته و مسیر را شادمان ادامه می دهند. در ادامه به دره لیاسن می رسیم که از دو طرف توسط صخره های عظیم محاصره شده است.
سنگها و صخره های قرمز، قهوه ای و نارنجی سوخته بیانگر آن هستند که این سنگهای آذرین حاصل فعالیت های آتشفشانی بازمانده از دوران پالئوزوئیک و بر کابرین هستند. کوهستان تحرک زیادی داشته و چین خوردگی و دگرگونی های زیادی را پشت سر گذاشته است. لذا زلزله های مناطق اطراف کوهستان از همین ناآرامی ها حاصل شده است.
جان پناه قدیمی وفلزی
پس از دو ساعت و نیم در ارتفاع 3100متری به پناهگاه مجهزی می رسیم که دارای یک سالن بزرگ 70متری و 4اتاق مجزا بوده و شامل تمامی امکانات مثل برق ، آب ، گاز و دستشویی است.
چشمه آب خنکی هم در کنار پناهگاه جریان دارد. این پناهگاه به سفارش هیات کوهنوردی استان اصفهان و توسط شرکت مخابرات استان در سال 1383ساخته شده و به نام شهدای مخابرات نامگذاری شده است. جان پناه قدیمی و فلزی کوچکی که متروکه شده است ، با رنگ زرد تندی چند متر بالاتر دیده می شود.
پس از دمی استراحت و تجدید قوا وارد شیب تندی می شویم که صعود از آن مستلزم صرف انرژی زیادی است. کمی بالاتر از پناهگاه تابلوی راهنما مسیرهای زمستانی و تابستانی را نشان می دهد.
مسیر زمستانی طولانی است و شیب ملایمی دارد ولی مسیر تابستانی ، مسافتی کوتاه ولی شیبی تند دارد. مسیر تابستانی پرطرفدارتر و پرهیجان تر است ، هرچند که مسیری پر از سنگلاخ و به اصطلاح مسیری موسوم به شن اسکی است.
هر چه بالاتر می رویم ، شیب تندتر می شود. صخره ها و سنگهای اطراف در اثر سرما خرد شده و دارای لبه های تیزی هستند و باید از تماس با آنها اجتناب کرد. مشاهده مقادیر زیادی برف در نزدیکی قله نشاطمان را مضاعف می کند. مسیر را در امتداد شیب و یال کوتاهی که به قله ختم می شود طی می کنیم تا بر فراز قله قرار بگیریم.
مه شدیدی قله را پوشانده و امکان مشاهده دامنه و اطراف قله را نداریم ، ولی راهنمایمان می گوید از قله می توان شهرها، آبادی ها و منطقه وسیعی از کویر را مشاهده کرد.
حتی از این نقطه می توان در هوای صاف و پاکیزه قله دماوند و رشته کوههای زردکوه بختیاری را به خوبی دید. تراکم ابرها و شدت طوفان هر لحظه بیشتر می شود و باید فوری حریم قله را ترک کرد.
به هنگام فرود کمی مسیرمان را تغییر می دهیم تا آبشارهای زیبای پایین قله را ببینیم ، دو آبشار با فاصله اندکی از یکدیگر دو دره عظیمی جاری هستند که این آبشارها منشائ چشمه ها و رودهای فصلی اطراف کوهستان 2منطقه لیاسن و کشه هستند.
بسرعت خود را به پناهگاه و سپس روستای کشه می رسانیم تا از بارانی که چند دقیقه ای است بی امان شروع شده ، در امان بمانیم.
یک بار دیگر چشم به قله می دوزیم که اینک توسط باران سیل آسا شسته می شود و به یاد بیتی از مولانا می افتیم که:
ذکر حق کن بانگ غولان را بسوز
چشم نرگس را از این کرکس بدوز
این کرکس زیباترین کرکس دنیاست و هیچ تشابهی با آن پرنده مردارخوار ندارد و نمی توان به آسانی از آن چشم پوشید.
محمد پورزادی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
