سایه سیاه خودروهای فرسوده

خبرهای بدی این روزها از چتر سیاه و سنگین آلودگی هوا تهران به گوش می رسد. مرگ 9900نفر از شهروندان تهرانی بر اثر آلودگی در سال گذشته (روزانه 27نفر)، افزایش 3برابری میزان مراجعه بیماران قلبی به درمانگاه ها

کد خبر: ۹۸۰۲۰

و بیمارستان ها در حالت اضطرار، 3و 7برابر شدن شمار کودکان مبتلا به سرطان طی 10سال گذشته و... از سوی دیگر هزینه های گزاف خسارت بالای مالی که براساس برآورد بانک جهانی میزان خسارات وارده ناشی از آلودگی هوا در ایران در سال 2004بالغ بر 8میلیارد دلار یعنی حدود 2برابر میزان بودجه واردات بنزین بوده و فقط خسارات ناشی از ذرات معلق در هوا در سال 2005بالغ بر 1.8میلیارد دلار برآورد شده است ؛ البته به این سیاهه می توان فهرست دیگری نیز اضافه کرد که خودروهای فرسوده نقش بسزا و مهمی در ایجاد آلودگی بازی می کنند؛ خودروهای فرسوده ای که با نفس گرفته خود، نفس شهر و اهالی آن را گرفته است.
ضرورت خروج 2میلیون و 500هزار خودروی فرسوده کشور دیگر بر کسی پوشیده نیست ؛ اما مساله این است که راهکارهای در نظر گرفته شده برای خروج خودروهای فرسوده با چه سرعتی پیگیری و اجرا می شود.
ضرورت های خروج خودروهای فرسوده در نگاه اول به آلودگی شدید هوا در بسیاری از روزهای سال بازمی گردد.
یوسف رشیدی ، مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران در بررسی آلودگی هوای پایتخت به شرایط جغرافیایی اشاره کرده و تهویه نامناسب هوا در شهر تهران به علت وجود کوههای شمالی و شرقی در اطراف تهران را یکی از دلایل آلودگی هوا دانسته و می گوید: 90درصد آلودگی هوای پایتخت ناشی از منابع متحرک است و اگر شاخص میانگین آلاینده ها را ملاک در نظر بگیریم ، خودروهای شخصی حدود 50و موتورسیکلت ها 20درصد در آلودگی هوا نقش دارند.
نقش آلودگی 50درصدی خودروهای شخصی که بیش از نیمی از آنها در تهران فرسوده هستند، خطر تردد خودروهای فرسوده را در پایتخت نشان می دهد.
فتح الله امی ، مجری طرح جامع کاهش آلودگی هوای تهران با اشاره به آمار دردناک فوت 9900نفر بر اثر آلودگی هوا در تهران ، در تشریح خسارات مالی پدیده آلودگی هوا می افزاید: خسارات این میزان مرگ ومیر با فرض هر دلار 900تومان ، حداقل برابر 386میلیون دلار است.
وی به خسارات اقتصادی مرگ ومیر ناشی از آلاینده های NOXو PM10 در تهران طی سال 84اشاره کرده و می گوید: آلاینده PM10به تنهایی سال گذشته موجب مرگ 6هزار و 200نفر شده که با احتساب 343میلیون تومان ارزش آماری حیات ، خسارت اقتصادی این تعداد مرگ ومیر 2هزار و 127میلیارد تومان و این خسارت با استفاده از ارزش دیه 217میلیارد تومان بوده است.
امی به مرگ 3700نفر در تهران طی سال 84بر اثر آلاینده NOXاشاره می کند و می گوید: بر این اساس خسارت اقتصادی این تعداد مرگ ومیر با استفاده از ارزش آماری حیات یک هزار و 270میلیارد تومان و با استفاده از ارزش دیه 130میلیارد تومان و در کل می توان گفت که خسارت اقتصادی مرگ 9900نفر در تهران بر اثر دو آلاینده یاد شده با استفاده از ارزش آماری حیات 3هزار و 397میلیارد تومان و با استفاده از ارزش دیه 347میلیارد تومان بوده است ، در حالی که دیگر آلاینده ها دارای اثرات مهلکی بوده و مرگ ومیر ناشی از آلاینده هایی نظیر SOX، O3و HCدر محاسبات دخالت داده نشده است.
فتح الله امی می افزاید: تخمین خسارات ناشی از برخی بیماری ها و مشکلات سلامتی مرتبط با ذرات معلق تهران در سال 84براساس اعلام بانک جهانی نیز نشان می دهد در این سال اقامت در بیمارستان 10میلیارد ریال، ویزیت پزشک 92میلیارد ریال ، مراجعه به اورژانس 130میلیارد ریال و خسارات روزهای کاری از دست رفته با احتساب کار خانگی یک هزار و 540میلیارد ریال بوده است.
این آمارهای نشان می دهد تردد خودروهای فرسوده در کشور چه میزان هزینه بر هستند.

صاحبان خودروهای فرسوده و دست های خالی
صاحبان خودورهای فرسوده ، توان تبدیل خودروی خود را به خودروی نو ندارند.
به گفته ناصرمحمودی که با پیکان مدل 48خود در تهران مسافران مانده در شهر را جابه جا می کند، این خودرو تمام هزینه خانواده 5نفره او را تامین می کند.
وی می گوید: ما هم دوست داریم ماشین نو داشته باشیم، اما توان تبدیل آن را نداریم ، به علاوه سودی که دولت و خودروسازان در نظر گرفته اند برای ما زیاد، بازپرداخت اقساط خودروهای از رده خارج شده بالا است و این مساله ما را با مشکل روبه رو می کند.
عباس عنایتی ، یکی دیگر از مالکان خودروهای فرسوده با اشاره به این که بیشتر کسانی که خودروی فرسوده دارند از طریق آن امرارمعاش می کنند، می گوید: در صورت از رده خارج کردن خودرو بسیاری از درآمد خود را با ید برای اقساط خودروی نو بپردازیم.
وی می افزاید: اگر دولت بتواند کاری کند که ما با اقساط کمتر بتوانیم خودروی نو داشته باشیم فکر نمی کنم کسی از صاحبان خودروهای فرسوده ، با از رده خارج کردن خودرو خود مشکلی داشته باشد.
در نظرگرفتن شرایط صاحبان خودورهای فرسوده ازجمله مسائلی است که دولت باید در خروج خودروها به آن توجه داشته باشد.
از سوی دیگر سیدخلاق میرنیا، معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست معتقد است، خودروسازان و در راس آنها وزارت صنایع در انجام وظیفه خود برای خروج خودروهای فرسوده کوتاهی کرده اند.
وی با اشاره به این که در سال باید 200هزار خودرو از رده خارج شود، اما کمتر 10هزار خودروی فرسوده از رده خارج شده است، گفت : متاسفانه خودروسازان با اعمال محدودیت در نوع خودروی جایگزین موجب کاهش انگیزه دارندگان خودروهای فرسوده برای مشارکت در این طرح شدند.
از سوی دیگر با وجود این که براساس تصمیم کارگروه ماده "7" خودروهای فرسوده، خودروسازان باید از تسهیلات لیزینگ برای مالکان خودروهای فرسوده استفاده می کردند، اعلام داشته اند که این تسهیلات محدود است و برای این مالکان محدودیت قائل شدند.
وی با تاکید بر این که وزارت صنایع باید مراکز بازیافت خودرو ایجاد می کرد، می گوید: متاسفانه این وزارتخانه از برنامه زمان بندی خود در سال گذشته عقب بود.

آیین نامه ابلاغی سال 85
معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست، سقف تسهیلاتی که به دارندگان خودروهای فرسوده امسال ارائه می شود را 50میلیون ریال برای هر دستگاه خودروی عمومی و خصوصی عنوان کرد و دارنده خودرو می تواند هر نوع خودروی را در ازای تحویل خودروی فرسوده دریافت کند.
به گفته میرنیا براساس مصوبه دولت ، واردکنندگان و تولیدکنندگان خودرو در صورت ارائه گواهینامه صادر شده از نیروی انتظامی مبنی بر اسقاط یک دستگاه خودرو به شکلی که غیرقابل استفاده به صورت خودرو در چرخه حمل ونقل باشد، می توانند از تخفیف ترجیحی در سود بازرگانی خودرو یا قطعات منفصله خودروها به میزان 10میلیون ریال برای خودروی سواری شخصی و 20میلیون ریال برای تاکسی استفاده کنند.
وی ادامه می دهد: طبق این مصوبه ، امسال حداکثر تا 7درصد از سود تسهیلات بانکی برای خروج 250هزار دستگاه خودروی ناوگان عمومی و خصوصی فرسوده جهت جایگزینی با خودروهای نوی دوگانه سوز پرداخت خواهد شد که باید شیوه پرداخت این سود از سوی دولت مشخص شود.
معاون محیطزیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به تخفیف 30درصدی سود بازرگانی واردات خودروهای سواری و وانت با موتور پایه گازسوز می گوید: به منظور تشویق صنایع خودروسازی، واردات قطعات و تجهیزات موتور با پایه گازسوز 50 درصد نسبت به تعرفه معمول واردات موتور تخفیف می گیرند و واردکنندگان تجهیزات ، جایگاه های عرضه گاز طبیعی نیز از پرداخت سود بازرگانی معاف می شوند.
امسال خودروهای سواری چهار سیلندر شخصی مدلهای 1346تا 1355شمسی و 1967تا 1976میلادی ، 6سیلندر شخصی مدلهای 1346تا 1360شمسی و 1967تا 1981میلادی ، وانتهای شخصی و پلاک قرمز مدلهای 1346تا 1365شمسی و 1967تا 1986میلادی و تاکسی ها مدلهای 1346تا 1370شمسی و 1967تا 1991میلادی با پلاک تمامی شهرها می توانند برای جایگزینی خودروهای خود مراجعه کنند.
در اولین جلسه بررسی جزییات شیوه ارائه تسهیلات و جمع آوری خودروهای فرسوده نمایندگان وزارتخانه های کشور، صنایع ، نفت و نیروی انتظامی و سازمان حفاظت محیط زیست حضور خواهند داشت.
به هر تقدیرخروج خودروهای فرسوده ضرورتی است که دیر به فکر آن افتاده ایم و با توجه به این که خروج این خودروها می تواند به یک فرصت تبدیل شود، امروز به تهدید تبدیل شده و همچنان روی دست شهرها مانده است.
طولانی شدن خروج خودروهای فرسوده با روند فعلی و سالانه 200تا 250هزار خودرو با توجه به حجم خودروها مطلوب نیست ضمن این که در سال آینده نیز خودروهای تازه نیز به خودروی فرسوده تبدیل می شود و این چرخه ناقص کماکان باقی خواهد ماند.