نگاهی به فیلم لاک قرمز

موج‌سواری روی سیل مصائب

کودکی و نوجوانی، دوران سلطنت خیال و حکمرانی رویاست و مواجهه با قصه‌ها و حکایت‌ها و کارتون‌ها، می‌تواند ذهن تازه و باطراوت و مستعد خیالبافی را پر از انباشت‌های رویایی کند. هرچقدر بستر خانوادگی مناسب و ایمن باشد و پدر و مادر با کتاب و ادبیات و فرهیختگی انس و الفت داشته باشند، فرزندان آنها پروبال بیشتری به خیال و رویا می‌دهند و می‌توانند به دلیل شرایط مناسب زیستی و معیشتی، به برآورده شدن برخی امیدها و آرزوهایشان که بخش‌هایی از آن زاییده خیال و رویابافی است، دل ببندند.

کد خبر: ۹۸۰۰۲۳

اما می‌دانیم که سرنوشت، بازی‌های بسیاری دارد و همه کودکان و نوجوانان بختِ این را پیدا نمی‌کنند که زندگی بی‌دغدغه و ایمن داشته باشند و گاهی سیل مصائب، چنان ناگهانی از راه می‌رسد و همه آرزوها و رویاها را با خود می‌شوید و می‌برد که فرصتی برای لذت بردن از این دوران فی‌نفسه دلپذیر و تکرارنشدنی باقی نمی‌گذارد؛ اتفاقی که برای اکرم، دختر نوجوان و شانزده ساله فیلم لاک قرمز می‌افتد و او بدون این که مجالی برای خیالبافی و زندگی سرخوشانه و فارغ از دغدغه پیدا کند، غیرمنصفانه به دل اجتماع بی‌رحم و خشمگین پرتاب می‌شود. او ناگهان بزرگ می‌شود، بدون آن‌که بخواهد و آمادگی‌اش را داشته باشد.

لاک قرمز، از معدود فیلم‌های سینمای ایران است که دست روی قشر حساس نوجوانان، آن هم جنس دختران می‌گذارد و با قصه‌ای پرفراز و نشیب و تاثیرگذار، به مسائل و مشکلات آنها می‌پردازد. البته میزان مصیبت‌هایی که بر اکرم می‌گذرد، او را در رده شخصیت‌های فلک‌زده‌ای چون اوشین، کوزت و موشِت قرار می‌دهد، اما فیلمساز سعی می‌کند تلخی مشکلات و موانعی که سر راه او قرار می‌گیرد ـ همچون مرگ ناگهانی پدر معتاد، بیماری و مرگ مادر، دستفروشی و مبارزه برای به دست آوردن حضانت برادر و خواهر کوچک‌ترش ـ از اثر بیرون نزند و فیلم وارد جریان سیاه‌نمایی نشود. تا اندازه زیادی هم این اتفاق می‌افتد و لاک قرمز با وجود سرنوشت دردناک دختر نوجوان، باعث دلزدگی مخاطب نمی‌شود.

اما پایان‌بندی فیلم با آن همه مصیبت واردشده به اکرم همخوانی چندانی ندارد و نمی‌توان خیلی به خوش بودن آن دلخوش بود. اگر فیلم از ابتدا باتوجه به عروسک‌های ساخته شده به دست پدر، نگاهی فانتزی داشت و قهرمان نوجوان فیلم را با بهره‌گیری از همین ظرفیت، از دنیای تلخ و گزنده اثر وارد فضایی رویایی می‌کرد، می‌شد توضیحات قانع‌کننده‌ای برای این پایان و برخی اتفاقات دیگر ارائه داد با این حال، لاک قرمز به عنوان نخستین فیلم سینمایی کارگردانش، سیدجمال سیدحاتمی نمره خوبی می‌گیرد و به دلیل پرداختن هنرمندانه به طیفی از دختران نوجوان رنج کشیده و بداقبال این سرزمین، واجد ارزش است؛ کسانی که اگرچه به دلیل بی‌مهری زندگی، فرصتی برای زدن لاک قرمز پیدا نکردند، اما هرگز از تلاش و امید و البته احیای رویا دست برنداشتند. اکرم و همتایانش آنقدر روی سیل مصائب موج‌سواری می‌کنند تا سرانجام به ساحل آرامش و خوشبختی برسند.