نگاه اول
فریاد اولین «مرگ برآمریکا»
شاید زمانی که آیزنهاور، رئیسجمهور وقت آمریکا، یکی از گردانندگان اصلی ستاد کودتا علیه مصدق را به ایران میفرستاد تا به بهانه رتق و فتق امور اقتصادی (بخوانید سهم بیشتر در قرارداد کنسرسیوم نفتی)، وضعیت آشفته دولت زاهدی را سامان دهد یا وقتی که نیکسون، معاونش را تنها چهار ماه بعد از کودتای انگلیسی علیه مصدق روانه تهران کرد تا با ژست دموکراسیخواهی، پیمان دوبارهای با ایران ببندد و شاید جای تضعیف شده بریتانیا را برای ایران پر کند، باور نمیکرد که با مقاومت انبوهی از جوانانی روبهرو شود که تا آن زمان، آتش خشمشان را زیر خاکستر استبداد
پنهان کرده بودند.
اعتصابهای گسترده در پایتخت همزمان با تعطیلی کلاسهای درس دانشگاه تهران که مقارن با ورود نیکسون و ازسرگیری مناسبات سیاسی میان ایران و بریتانیا و ایالات متحده بود، به شهادت سه دانشجوی دانشکده فنی دانشگاه تهران ختم نشد، بلکه اعتراض این روز اولین مقاومت آشکار افکار عمومی ایران و قشر روشنفکر کشور در برابر سیاستهای آمریکایی بود؛ سیاستی که ایران برای ایستادگی در برابرش، قربانیان زیادی داد. در همان سال 1332، یکی از مطبوعات در سرمقاله خود با عنوان «سه قطره خون» در قالب نامه سرگشادهای خطاب به نیکسون، ضمن اشاره به سنت مهماننوازی ایرانیان و رسم سر بریدن یک قربانی در پیشقدم مهمان، نوشته بود: «آقای نیکسون! وجود شما آنقدر گرامی و عزیز بود که در قدوم شما سه نفر از بهترین جوانان این کشور یعنی دانشجویان دانشگاه را قربانی کردند.»
چنین کنایهای که نشان از اوج احساسات ضدآمریکایی در میان مردم و روشنفکران داشت که با وجود گذشت بیش از شش دهه همچنان محور قضاوت نسبت به سیاست آمریکایی در قبال ایران است. از 60 سال قبل تاکنون، سیاست ایالات متحده نسبت به کشورمان نهتنها تغییر نکرده که این کشور در آزمونهای متعدد راستیآزمایی، سرافکنده بیرون آمده است.
اعتراضات دانشجویی سال 32 هرچند واکنشی مردمی نسبت به کودتا علیه دولت مصدق بود، اما نقطه آغازی برای مخاصمه ریشهدار آمریکا با ملت ایران است که پس از آن سال شکل عریانتری به خود گرفت،
به راه انداختن جنگ تحمیلی و حمایت بیچون و چرا از حکومت بعثی عراق که دستش به اقدامهایی چون حملات شیمیایی علیه مردم ایران و عراق آلوده بود، زیرپا گذاشتن تعهداتی چون متن بیانیه الجزایر، سرنگونی هواپیمای مسافربری ایران در سال1367، قرار دادن ایران در «محور شرارت»، بیتوجهی به بیانیه تهران برای همکاریهای هستهای با وجود موافقت اولیه واشنگتن و... از موارد متعدد عهدشکنی آمریکاییهاست، بنابراین امروز تمدید تحریمهای 10 ساله و نقض برجام از سوی سنا و کنگره جای تعجبی ندارد و چنین بدعهدی همچنان از سوی آمریکا
تکرار خواهد شد.
از فریاد خاموش اولین مرگ بر آمریکای دانشجویان در سال 32 تا امروز، موضع ملت ایران در برابر آمریکا تغییری نکرد، چراکه به آنان اثبات شده سیاسیون این کشور، بیش از آنچه بظاهر در پی توسعه دموکراسی، حقوق بشر و آزادی هستند، نقض عهد میکنند.
کتایون مصری - دانشجوی دکترای دانشگاه تربیت مدرس
گفت و گو
