چقدر درباره سیتی آنژیوگرافی میدانید؟
سفری به درون بدن!
امروزه علم پزشکی آنقدر پیشرفت کرده که بسیاری از بیماریها را میتوان براحتی تشخیص داد.
روز به روز روشهای جدیدتری برای بررسی و ارزیابی بدن، ایجاد میشود که این روشها میتوانند در کمترین زمان، بهترین تشخیص را برای بیمار داشته باشد. یکی از این روشها سیتیآنژیوگرافی است که دکتر عبدالرسول صداقت متخصص رادیولوژی و عضو هیات مدیره انجمن رادیولوژی ایران درباره آن به شما توضیح میدهد.
دستگاههای دقیق و سریع
بسیاری از افراد تصور میکنند که «سیتیآنژیوگرافی» یک دستگاه است در حالی که این باور نادرستی به حساب میآید و سیتیآنژیوگرافی یک روش تصویربرداری به وسیله سیتیاسکن محسوب میشود. سیتیاسکنهایی که برای این روش تشخیصی مورد استفاده قرار میگیرند نسل سوم و چهارم سیتیاسکنها هستند که ویژگی اصلی آنها سرعت و دقت بالا محسوب میشود.
نگاهی کلی به کاربرد سیتیآنژیوگرافی
با استفاده از تصویربرداری سیتیاسکنهای پیشرفته، میتوان قسمتهای مختلف بدن مثل رگهای بسیار کوچک قلب، حلزون گوش، کلیه و... را به صورت دقیق دید. علاوه بر این، در شرایطی که برای فردی حادثهای مانند تصادف اتفاق افتاده باشد، باید از سیتیآنژیوگرافی کمک گرفت تا احتمال قطع شریان مورد بررسی قرار بگیرد. یکی دیگر از موارد استفاده سیتیآنژیوگرافی، بررسی شریان کلیوی فردی است که قصد اهدای کلیه دارد و با این روش میتوان از مناسب بودن شرایط فرد اهداکننده آگاه شد. سیتیآنژیوگرافی به طور کلی برای بررسی تمام شریانها و وریدهای (بررسی وریدها، سیتی ونوگرافی نام دارد) بدن، کاربرد دارد. سیتیآنژیوگرافی را برای بیمارانی که مشکوک به تنگی رگهای خارج و داخل جمجمه هستند نیز میتوان انجام داد.
آشنایی با انواع دستگاهها
دستگاههای سیتیاسکن جدید که سیتیآنژیوگرافی با آنها انجام میشود، انواع مختلفی دارند. 8 اسلایس، 16 اسلایس و 64 اسلایس به بالا، انواع مختلف این دستگاهها هستند. نوع 64 اسلایس برای بررسی قلب کاربرد دارد. این دستگاه در واقع دارای 64 کشفکننده است که تصویر را از قسمتهای مختلف (از زوایای مختلف) دریافت میکند.
مزایای سیتیآنژیوگرافی
سیتیآنژیوگـــرافی معمولا برای افرادی که سابقه خانوادگی بیماریهای عروقی مغزی یا قلبی دارند کاربرد دارد. این روش همچنین برای افرادی که عمل جراحی قلب انجام دادهاند نیز میتواند مناسب باشد. سیتیآنژیوگرافی در بسیاری از بیماران جایگزین آنژیوگرافی شده است. این روش مزایای زیادی به نسبت آنژیوگرافی دارد. در آنژیوگرافی یک وسیله لوله مانند را همراه با زدن دارو از ناحیه جلوی لگن یا ران به بدن وارد و به این شکل آن را به سمت رگ قلب هدایت میکنند و عکسبرداری انجام میدهند. در حالیکه در سیتیآنژیوگرافی، این وسیله لوله مانند وارد بدن نمیشود و دارو از جلوی آرنج به بیمار تزریق میشود و شیوه انجام کار درست مشابه سایر تصویربرداریهاست. یکی دیگر از مزایای سیتیآنژیوگرافی، عدم نیاز به بستری است و بیمار پس از انجام تصویربرداری میتواند به منزل برود. هزینه سیتیآنژیوگرافی به نسبت آنژیوگرافی بسیار کمتر است، این روش حدود یکسوم تا یکچهارم کمتر از آنژیوگرافی هزینه دارد. البته بیمار باید به روشی که پزشک برای او در نظر میگیرد اعتماد کند و هر روشی را که پزشک معالج تشخیص میدهد انجام بدهد. نتیجه سیتیآنژیوگرافی را متخصص رادیولوژی و متخصص قلب به صورت مشترک امضا میکنند.
در قلب چه میگذرد؟
یکی از کاربردهای مهم سیتیآنژیوگرافی، بررسی رگهای قلب محسوب میشود. بیشتر رگهای اطراف قلب بسیار کوچک هستند به همین دلیل برای بررسی آنها باید از دستگاههای سیتیاسکنی که سرعت بالایی دارند کمک گرفت. به وسیله دستگاههای پیشرفته سیتیاسکن، میتوان کل ناحیه قلب را با زمانی کمتر از 5 ثانیه، تصویربرداری کرد.
به دلیل این که خون با سرعت بسیار بالایی در رگ جریان دارد، تنها میتوان با استفاده از دستگاههای تصویربرداری سریع آن را بررسی کرد. قبل از تصویربرداری از قلب، ماده حاجب (یک نوع ماده مخصوص تصویربرداری) به فرد تزریق میشود و دلیل این کار، به دست آوردن تصویر دقیقتری از قلب است. برای بررسی قلب، یک بار بدون تزریق ماده حاجب، تصویربرداری را انجام میدهند و یک بار هم پس از تزریق ماده حاجب، این کار انجام میشود. سیتیاسکن بدون تزریق ماده حاجب، پلاک آهکی جدار رگ قلب را بررسی میکند. رگهای قلب بعد از انجام سیتیاسکن، به وسیله نرمافزار بازسازی میشوند و میزان هر گونه تنگی در رگ به پزشک گزارش میشود.
چند نکته مهم
شاید خیلی از افراد تصور کنند که سیتیآنژیوگرافی را نمیتوان برای خانمهای باردار انجام داد، در حالیکه این باور نادرست است و این روش را حتی برای خانمهای باردار، با احتیاط و با شرایط خاص میتوان انجام داد. سیتیآنژیوگرافی برای افراد مبتلا به دیابت مشکلی به وجود نمیآورد به شرط آن که قند خون این دسته از افراد کنترل و طبق دستور پزشک معالجشان قبل از انجام تصویربرداری، مصرف دارو را قطع کنند. ماده حاجبی که برای این روش تصویربرداری به بدن تزریق میشود ید دارد به همین دلیل این مساله باید مدنظر متخصص رادیولوژی قرار بگیرد و اگر فردی از حساسیت بدنش به ید آگاهی دارد، باید این مساله را به متخصص رادیولوژی اعلام کند. سیتیآنژیوگرافی برای آن دسته از افرادی که به آریتمی (بینظمی ضربان قلب) مبتلا هستند، با در نظر گرفتن تمهیدات خاصی انجام خواهد شد. افراد باید ابتلا به هر نوع بیماری را به مسئول تصویربرداری اعلام کنند تا مشکلی به وجود نیاید. برای انجام سیتیآنژیوگرافی، بیمار باید حتما 6 ساعت ناشتا باشد و بعد از انجام این کار به مقدار زیادی آب و مایعات استفاده کند. بیمار باید پس از دریافت نتیجه تصویربرداری، حتما به پزشک معالج خود مراجعه کند، حتی در شرایطی که نتیجه تصویربرداری مطلوب باشد، چون پزشک با مشاهده نتیجه تصویربرداری برای قطع یا ادامه داروها و سایر موارد درمانی، تصمیم میگیرد.
بهاره جلالوند
گفت و گو
