در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
نقاشی هایی که متولد نمی شوند
«چشم ، چشم ، دو ابرو... چوب ، چوب... یه گردن!» برای بسیاری از بچه ها، اولین جرقه های نقاشی با زمزمه این شعر کودکانه معنی می شود.
بیشتر بچه ها با نقاشی کردن پا به دنیای پررمزوراز هنر می گذارند. زنگ هنر در مدرسه ها، بیشتر نقاشی است و بعدترها خطاطی. بچه ها اما همین زنگهای کوتاه را دوست دارند. زنگهایی که می توانند فارغ از درس ، حساب و هندسه ، ساعتی را روی کاغذ، به رویاهایشان رنگ واقعیت بزنند.
در دنیای امروز، متخصصان امر تعلیم و تربیت ، هنر را عاملی برای پاسخگویی به نیازهای مهم بشری چون پرداختن به حرفه مطلوب ، برقراری ارتباط و بروز ارزشهای انسانی می دانند که فرد را قادر می سازد با بهره گیری صحیح از استعداد و نیروهای خود به رضایت مندی اجتماعی و اقتصادی دست یابد.
در عرصه یاددهی و یادگیری هنر، دانش آموز می تواند از طریق انواع رشته های هنری به نیازها، علایق ، امیدها و ایده آلهایش تجسم بخشد و قدرت تخیل ، خلاقیت و استعدادهایش را به شکل عینی برساند. بر این اساس اگر دانش آموزی نتواند مفاهیم انسانی چون خانواده ، تحصیل ، طبیعت ، عشق ، کار و... را با زبان هنر بیان کند، آموزش کامل دریافت نکرده است.
در هر حال از زمان انسان های غارنشین تا به حال ، هنر در هر سنی همراه بشر بوده است چرا که فعالیت هنری به فرد کمک می کند تا جامعه و محیط فیزیکی را بشناسد و از این طریق به احساس رضایت برسد، طوری که حتی عده ای از متخصصان تاریخ هنر بر این عقیده اند که انسان بدوی نیز باور داشته است با ترسیم شکل یک جانور بر آن تسلط می یابد و در شکار آن موفق می شود.
طبق تحقیقی که توسط دکتر غلامرضا حاج حسین نژاد انجام شده ، دانش آموزان در هر سه دوره تحصیلی عنوان می کنند مدارس ما خیلی خشک ، بی روح و درسهای ما کسل کننده است ؛ که این امر در درازمدت بر وضعیت روحی و روانی آنان نیز اثر می گذارد.
در حالی که در کشورهای پیشرفته مدارس فقط تامین کننده تعداد ظاهری نیروی انسانی جامعه نیستند، بلکه در حقیقت تامین نیروی انسانی کیفی جامعه را به عهده دارند. پس براستی با توجه به اهمیت کارکرد هنر، چرا درس هنر در مدارس ما به جایگاه مناسب خود دست نیافته است؛
آیا کسی در دوره دبیرستان که رشته ریاضی ، تجربی و انسانی را انتخاب می کند نیازی به درک و شناخت هنر ندارد. در این رابطه از مهمترین پیشنهادها و راهکارهای مطمئن هنر به موارد زیر می توان اشاره کرد:
1-ایجاد تغییر و تحول اساسی در کتابهای هنر
2-ارتقای برنامه ریزی برای آموزش هنر
3-آگاهی دادن بیشتر به مدیران و والدین دانش آموزان درباره اهمیت و نقش هنر در زندگی دانش آموزان
4-برگشت به هنر اسلامی ایرانی با استفاده از امکانات مدرن و معاصر
5-به کارگیری افراد متخصص در رشته هنر
6-ایجاد کارگاه های آموزشی ، چراکه کمبود فضای آموزشی معلمان هنر را وادار به چشم پوشی از بسیاری از برنامه و فعالیت های لازم می کند.
7-هدفمند کردن هنر در آموزش
8-افزایش ساعت تدریس هنر.
نقش کتاب هنر در تدریس
فاطمه عنابستانی ، دبیر یکی از مدارس هنر با تاکید بر اهمیت جنبه کاربردی هنر در مدارس می گوید: کتب هنر به عنوان مرجع آموزشی با نیازهای مورد علاقه امروز دانش آموزان تدوین نشده است.
در کتابها به صورت تاریخچه ، مواردی از گرافیک و طراحی یاد می شود و اثری از مهارت آموزشی نیست. به طوری که بیشتر معلمان هنر به ناچار کتابهای فارسی را به لحاظ کتابت ، گرافیک ، معرفی طبیعت ، طراحی و تذهیب هنری تر می دانند و از آن در امر تدریس بهره می گیرند.
وی می افزاید: مفهوم درس هنر برای دانش آموزان ما نقاشی و خط معنی شده است در حالی که امروزه در دنیا موفقیت و کسب رضایت در مناسبات اجتماعی و اقتصادی از راه اشکال هنر مانند موسیقی ، فیلم ، تئاتر، دکوراسیون ، تبلیغات و امثالهم آموزش داده می شود.
و همین طور باید به اهمیت و نقش هنر در زندگی طوری پرداخته شود که دانش آموز بیاموزد تمیزی ، نظم و ترتیب از هنر گرفته شده است یا در هر پیشه ای مانند خانه داری ، پزشکی ، کارمندی، معلمی و غیره باید هنرمند بود تا بتوان با بهره جستن از استعداد و فکر و به قولی با هنر به خرج دادن به فردی خلاق و بانشاط تبدیل شد.
نقش خانواده ها و مدیران
برخی از خانواده ها، تدریس و آموزش هنر را در طول سال تحصیلی ضروری نمی دانند. میزان درس خواندن و تشخیص استعداد فرزندان ، تنها محدود به نمرات بالا در ریاضیات و علوم است و در نهایت شاید در روزهای تابستان گوشه چشمی به هنر بکنند.
لیلا، دانش آموز دوم راهنمایی می گوید: همیشه بهترین نمره را از درس نقاشی می گیرم. ولی خانواده ام به این نمره من اهمیت نمی دهند. مادرم می گوید: اگر ریاضی 20بگیری ، معلوم می شود که درسخوانی.
بهتر است هشدار کارشناسان علوم تربیتی را جدی گرفت چراکه اندکی ناآگاهی از چگونگی هدایت استعداد فرزندان می تواند در جهت تخریب و تضعیف فرد باشد.
دیوار کوتاه زنگ هنر
معصومه صفایی دانش ، معلم هنر سوم راهنمایی نیز با اشاره به زمان 45دقیقه ای زنگ هنر در هفته می گوید: گاه مدیریت مدارس همین فرصت ناچیز را به سایر دروس اختصاص می دهد و از معلمان می خواهد برای جلب رضایت خانواده ها به چشم نوازی نمره ای مطلوب در کارنامه دانش آموز قناعت کنند.
گاه این جایگزینی نه تنها شامل درس ، بلکه معلم هم می شود؛ یعنی معلمانی سر کلاس هنر حاضر می شوند که در آن زمان وقت خالی دارند.
هنر و دنیای ماشینی
در دنیای پرهیاهو و ماشینی امروز، جامعه شناسان حضور هنرمند را در پیشبرد فرهنگ همراه با رشد صنعت ضروری می دانند و معتقدند اگر ما فناوری را به عنوان یک پدیده زیباشناختی ببینیم و از این زاویه با آن برخورد کنیم ، می بینیم صنعت از جهانی با فرهنگ متفاوت به داخل کشور ما منتقل شد و برخورد ما کاملا فنی و ابزاری بود؛ ولی صنعت ماشین در جامعه اولیه ریشه در زیباشناسی ، هنر و ادبیات آن جامعه داشته و دارد و شخصی مانند لئوناردو داوینچی ، صنعتگری هنرمند از ایده آلهایش در علم بهره می گیرد و باعث رشد صنعت می شود.
حال اگر فرهنگ سازی و اطلاع رسانی ما در این زمینه با حضور کارشناس هنر صورت بگیرد، شاهد بسیاری از مشکلات اجتماعی نخواهیم بود.
هنر دانش آموز
گاه معلمان هنر باذوق ، دست به ابتکاراتی در تقویت رشد، دید و فهم دانش آموز می زنند. برای مثال بازدید از موزه ها، اماکن تاریخی ، نمایشگاه ها و به تصویر کشیدن و بحث درباره دیده ها و شنیده های دانش آموزان از جمله آنهاست.
مسعود صادقی ، معلم هنر، به تجربه تماشای فیلمهای تاریخی و اجرای نمایش برخی از وقایع کتاب تاریخ توسط دانش آموزان اشاره می کند و می گوید: استقبال دانش آموزان از این گونه برنامه ها همراه فهم و درک بیشتر موضوعات درسی ، باعث نشاط ذهن و برانگیختن حس کنجکاوی می شود.
به طوری که دید و فهم و میل به جستجو در این دسته از دانش آموزان نسبت به سایر دانش آموزانی که این گونه برنامه ها را نداشته اند، بیشتر می شود.
پس در صورت برنامه ریزی اصولی و حرکت کارشناسانه ، می توان با نگاهی نو به سراغ هنر رفت و به تربیت صحیح نیروی انسانی پرداخت و به حرف بزرگان دینمان رسید که «کسی که از کودکی ساختن و آبادکردن را بیاموزد، از ویران کردن و تباهی به دور خواهد بود.»
روشنک نوروزی پناه 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
