میراث مقاومت

37 سال زمان کمی نیست. زمانی، بیش از یک تغییر نسل، با این حال گویی عملکرد آمریکا در تمام این سال‌ها چنان بوده که هنوز هم تفکرات ضدآمریکایی در ایران تمام نشده است.

سیدمحمد حسینی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت نهم در گفت‌وگو با جام سیاست در این‌باره می‌گوید: در این فاصله زمانی نزدیک به 4 دهه از آبان 57، ذره‌ای از دشمنی و خصومت آمریکا نسبت به مردم ما کاسته نشده و حالا با تقویت جبهه مقاومت در منطقه و تعبیر نشدن رویای خاورمیانه جدید آمریکا و گسترش نفوذ انقلاب اسلامی، معلوم است که آمریکایی‌ها بیشتر از سال 58 عصبانی هستند و از همه اهرم‌ها برای تضعیف ما استفاده خواهند کرد و جمهوری اسلامی راهی جز پیشرفت در حوزه‌های مختلف و افزایش قدرت نرم و نیز اقتدار نظامی و موشکی خود ندارد.

مشروح گفت‌وگو با این صاحبنظر سیاسی ـ فرهنگی درباره ریشه‌های خصومت واشنگتن علیه تهران را در ادامه می‌خوانید:

سیزده آبان صرفا جنبه مبارزه علیه آمریکا داشت یا پیامدهای داخلی هم داشت؟ در واقع می‌توان گفت که این رویداد یک واقعه اثرگذار در همه جوانب سیاسی و دیپلماتیک بود؟

هریک از وقایع سه‌گانه 13 آبان از دو بعد داخلی و خارجی قابل بررسی و تحلیل هستند. اولین رخداد مربوط به تبعید امام خمینی در سال 43 است که به دنبال اعتراض شدید‌اللحن امام نسبت به تصویب کاپیتولاسیون و سخنرانی حماسی و تاریخی معظم‌له در چهارم آبان صورت گرفت. امام با خواندن آیه استرجاع (انالله و انا الیه راجعون) در آغاز خطابه تاثیرگذار خود پیامدهای خسارت‌بار این لایحه را هشدار داد و آن را مایه ذلت و خواری دانست و شاه و دولت و نمایندگان را به خاطر تن دادن به این حقارت شرم‌آور مورد هجمه توفانی خود قرار داد. ایشان از سوی دیگر به خوی زیاده‌خواهی و استعماری آمریکا اشاره و از دولتمردان آمریکا به عنوان افراد خبیثی یاد کردند که این مصیبت‌ها از آنها ناشی می‌شود. اما در دومین حادثه نیز که در سال 57 و در ماه‌های پایانی رژیم ستمشاهی صورت گرفت دانش‌آموزان غیور و انقلابی با فریاد مرگ بر شاه و حامیانش ازجمله آمریکا، سینه خود را در برابر گلوله‌های دژخیمان سپر کردند و با افتخار درراه مبارزه با دیکتاتوری به شهادت رسیدند. همچنین در سومین رویداد مهم که امام از آن به عنوان انقلابی بزرگ‌تر از انقلاب اول یاد کرد در وهله اول دخالت‌های آمریکا در امور مربوط به انقلاب و جمهوری نوپای اسلامی محکوم و با افشاگری‌های بعدی طرح‌های آمریکا برای سرنگونی نظام اسلامی بر همگان آشکار شد و از طرفی جبهه سازشکار داخلی و نیروهای ملی مذهبی که دلبسته غرب بودند و ارتباطات پنهانی با سیاستمداران شیطان بزرگ داشتند رسوا شدند. قطعا این سه رویداد مهم هرکدام تاثیر خاص خود را در آن مقطع زمانی داشتند و یادآوری ریشه‌ها، نتایج، درس‌ها و عبرت‌های آن برای همیشه می‌تواند مفید و موثر باشد.

برخی بر این باورند که شعارهای ضد آمریکایی بعد از پیروزی انقلاب تحت تاثیر فضای ضدامپریالیستی مارکسیست‌ها مطرح شده و هدف انقلاب صرفا تغییر رژیم سلطنتی و استقلال و رفاه کشور بوده است. نظر شما در این خصوص چیست؟

این ادعا با مدارک و مستندات تاریخی همخوانی ندارد. امام از زمانی که نهضت اسلامی را آغاز کرد و در حوادث قبل و بعد از 15 خرداد همواره علاوه‌بر محکوم کردن استبداد داخلی، آمریکا و رژیم صهیونیستی را به عنوان حامیان شاه مورد حمله قرار می‌داد و به مردم اعلام می‌کرد که بدون حمایت آمریکا، شاه نمی‌تواند به سلطه ظالمانه خود ادامه دهد. همین ماجرای کاپیتولاسیون کاملا نشان می‌دهد که امام با هرگونه سلطه و استیلای بیگانه مخالف بود و نمی‌توانست تحمل کند که ده‌ها هزار اتباع آمریکایی و مستشاران نظامی آنها آزادانه در ایران جولان دهند و مرتکب هر جرم و جنایتی شوند و محاکم ایران اجازه رسیدگی به این تعدی‌ها و بی‌حرمتی‌ها را نداشته باشند. نقل می‌کنند که قبل از سخنرانی تاریخی امام علیه کاپیتولاسیون، رژیم، فردی را نزد امام فرستاد که ایشان را از موضعگیری علیه آمریکا برحذر دارد. امام اصلا اجازه ملاقات به این فرد را نداد. این فرستاده که از دیدار با امام مایوس شد با حاج‌آقا مصطفی‌ خمینی صحبت کرد و گفت: «پدر شما درباره شاه حرف‌های زیادی زده است. اگر بخواهد علیه آمریکا حرفی بزند، کشورمان در معرض خطر قرار می‌گیرد. شما که وارد هستید با او صحبت کنید تا به جوش و خروش نیاید.» علی‌رغم این توصیه و در واقع تهدید، امام فریاد برآورد و این سخن تاریخی و ماندگار را در سخنرانی 4 آبان 43برزبان آورد که آمریکا از انگلیس بدتر؛ انگلیس از آمریکا بدتر؛ شوروی از هر بدو بدتر، همه از هم بدتر، همه از هم پلیدتر. اما امروز سر و کار ما با این خبیث‌هاست، با آمریکاست. رئیس‌جمهوری آمریکا بداند،‌ بداند این معنا را که منفورترین افراد دنیاست پیش ملت ما.» این صراحت لهجه امام در شرایطی بود که حتی توده‌ای‌ها و دیگر گروه‌های مارکسیستی که شوروی را پشتیبان خود می‌دانستند جرات چنین اظهارنظرهایی را نداشتند. بنابراین کسانی که مدعی‌اند بعد از انقلاب فضای ضدآمریکایی در کشور ایجاد شده‌ یا از تاریخ معاصر و مواضع روشن امام اطلاعی ندارند یا خود را به تجاهل می‌زنند تا به اغراض سیاسی خود و زمینه‌سازی برقراری رابطه با آمریکا را فراهم کنند.

بعضی می‌گویند اگر سفارت آمریکا در سال 58 به تصرف دانشجویان درنمی‌آمد، آمریکا این همه دشمنی با ما نمی‌کرد و شرایط بهتری بر کشور حاکم می‌شد. نظر شما در این خصوص چیست؟

این انگاره ناشی از خوش‌بینی دور از واقع و ساده‌نگری نسبت به ماهیت استکباری آمریکاست. آمریکا تا آخرین لحظه از رژیم ستمشاهی حمایت کرد و بعد از پیروزی انقلاب هم برای براندازی نظام نوپا از هیچ کوششی دریغ نکرد. سفارت آمریکا بحق مرکز ساماندهی ضد انقلاب و طراحی شورش‌ها در کردستان، خوزستان، ترکمن‌صحرا و بلوچستان شد و برنامه‌ریزی برای کودتا در این سفارت انجام شد. اقدام دانشجویان پیرو خط امام در واقع دفاع از انقلاب و پیشگیری از حوادثی چون سال 32 بود که شاه پس از فرار از کشور دوباره با کمک آمریکایی‌ها برگشت و نهضت ملی و حرکت‌های اعتراضی را سرکوب کرد. بعد هم که براساس قرارداد الجزایر گروگان‌ها آزاد شد دولت آمریکا به مهم‌ترین تعهد خود که عدم دخالت در امور ایران بود پایبندی نشان نداد و در 37 سال گذشته هم هر جنایتی که توانسته علیه ملت ایران کرده است که آخرین آنها تحریم‌های ظالمانه و نیز نقض برجام و عدم التزام به تعهدات بوده است. تاریخ سیاه قدرت‌های جهانی از جمله آمریکا گویای این واقعیت است که هرچه دربرابر آنان کوتاه بیاییم مطالبات و شروط بیشتری مطرح می‌کنند. حال که ما به تعهدات خود درخصوص صنعت هسته‌ای عمل کرده و محدودیت‌های فراوانی برای کشور قائل شده و امتیازات زیادی داده‌ایم غربی‌ها حاضر به انجام تعهدات نیستند و آمریکا با صراحت اعلام می‌کند که نیاز است ایران در سیاست‌های موشکی، منطقه‌ای و حقوق بشری خود تجدیدنظر کند تا گشایش‌ها صورت گیرد و بانک‌های بزرگ حاضر به همکاری شوند که البته این شروط هم بهانه‌‌ای بیش نیست!

شرایط سال 58 که روابط ایران با آمریکا قطع شد با اوضاع کنونی که عده‌ای حرف از مذاکره در همه موضوعات فیمابین و برقراری رابطه با آمریکا می‌زنند، چه مشابهت‌ها یا تفاوت‌هایی دارد؟

در سال 58 آمریکا برای قطع رابطه پیش‌قدم شد و امام و مردم انقلابی ایران هم از این قطع رابطه که به تعبیر امام رابطه گرگ و میش بود، استقبال کردند و البته در آن زمان کشور تازه از زیر یوغ پهلوی آزاد شده و وابستگی به خارج شدید بود و از نظر توان نظامی هم کشور از صلابت و اقتدار لازم برخوردار نبود که البته روحیه انقلابی مردم ضامن ایستادگی و تداوم انقلاب بود. در این فاصله زمانی نزدیک به 4 دهه، ذره‌ای از دشمنی و خصومت آمریکا نسبت به مردم ما کاسته نشده است. حتی در دوره موسوم به اصلاحات که رئیس‌جمهور وقت شعار تنش‌زدایی و گفت‌و‌گوی تمدن‌ها را مطرح کرد و در قضیه هسته‌ای عقب‌نشینی کرد باز آمریکایی‌ها ایران را محور شرارت نامیدند و عملا ایده جنگ تمدن‌ها را نصب‌العین خود قرار دادند و حالا با تقویت جبهه مقاومت در منطقه و تعبیر نشدن رویای خاورمیانه جدید آمریکا و گسترش نفوذ انقلاب اسلامی، معلوم است که آمریکایی‌ها بیش از سال 58 عصبانی هستند و از همه اهرم‌ها برای تضعیف ما استفاده خواهند کرد و جمهوری اسلامی راهی جز پیشرفت در حوزه‌های مختلف و افزایش قدرت نرم و نیز اقتدار نظامی و موشکی خود ندارد و صیانت از منافع ملی اقتضا می‌کند که از جبهه مقاومت در منطقه با تمام توان حمایت کند تا مثلث عربی، عبری و غربی را وادار به عقب‌نشینی نماید.

ارزیابی شما از روحیه جوانان امروز در مقایسه با دانشجویان پیرو خط امام چیست؟

در فضای انقلابی سال 58 که ملت ایران یکپارچه از استقلال کشور دفاع می‌کردند طبیعی بود که دانشجویان نیز پیشگام این حرکت انقلابی باشند و بعد از ماجرای لانه جاسوسی، تعدادی از پاک‌ترین و مخلص‌ترین آنان به جبهه بشتابند و مردانه راه سرخ شهادت را برگزینند و تعدادی نیز تاکنون در کسوت خدمت به نظام و مردم مجاهدت نمایند. البته چند نفری هم دچار ندامت و پشیمانی شدند، که این عقبگردها و انحطاط چریک‌های بریده و ضعیف‌النفس و ریزش‌ها در همه انقلاب‌ها بوده است. این حقیقت را نباید فراموش کرد که تنها انسان‌های مومن و ثابت‌قدم می‌توانند تا پایان مسیربر صراط حق پایدار باشند. امروزبا تهاجم فرهنگی و جنگ نرم دشمن و پاره‌ای اشکالات و نابسامانی‌ها نباید انتظار داشت که روحیه همه جوانان مانند دانشجویان پیرو خط امام و جوانان جان بر کف و رزمنده دوران دفاع مقدس باشد. ولی بدون تردید امروز هم جوانان انقلابی، ولایتمدار و متدین در کشور کم نیستند. جوانانی که ردای افسری جنگ نرم را بر دوش دارند و هر زمان مجالی پیدا کنند و اجازه یابند با افتخار به جبهه مقاومت می‌پیوندند و به عنوان مدافع حرم حاضر به جان‌نثاری هستند. لذا رهبر معظم انقلاب بر بهره‌گیری هرچه بیشتر نظام از نیروهای مومن و جوان تاکید دارند، عناصری که دچار استحاله و آلودگی چون برخی سیاستمداران جاه‌طلب نشده‌اند و به دور از روحیه محافظه‌کاری از نظام دفاع می‌کنند. و این رویش‌های انقلاب، جای خالی ریزش‌ها را پرمی‌کنند و طلایه‌دار استمرار مبارزه با ظلم و نفاق و استکبار هستند.