(1+5) به اضافه یک !
پیش از این که وزرای خارجه 5کشور شامگاه دوشنبه به دفتر کاندولیزا رایس بروند ، وی گفته بود امیدوار است میهمانانش نسبت به هدف امریکا که صدور قطعنامه ای متکی به فصل هفتم منشور ملل متحد علیه ایران است ، نرمش نشان دهند.
در عین حال دوست بلازی وزیر خارجه فرانسه بعد از پایان جلسه گفت : «3 کشور اروپایی پیشنهاد جدیدی ، شامل مکانیزم های تشویقی و تنبیهی را برای قانع کردن ایران به توقف غنی سازی اورانیوم تدوین می کنند.»
سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه هم گر چه بر مخالفت قطعی مسکو با طرح مساله هسته ای ایران ذیل مفاد فصل هفتم منشور اشاره کرد، اما به عنوان نتیجه جلسه یادشده گفت : گروه 1+5 بنا دارند برای حل مساله هسته ای ایران به طور مستقیم با تهران مذاکره کنند و این تصمیم ، ایالات متحده امریکا را نیز شامل خواهد شد.بی تردید چنین سخنانی ، فضای جدیدی پیش رو می گذارد که چنانچه با ارزیابی درست ، بازیگری ماهرانه و بیان ویژه دیپلماتیک همراه باشد، می تواند به عنوان فرصتی نو در مدیریت زمان و تحولات برای احقاق حقوق کامل هسته ای کشور در کانالی از تفاهم بین المللی به حساب آید.به نظر می رسد توجه به نکات زیر ضروری باشد:
1- در حالی که کشورهای غربی به رهبری امریکا طی مدت اخیر همواره از ادبیات سخت علیه ایران استفاده می کردند ، سخن از طرح جدید برای حل دیپلماتیک اختلافات و بازگشت به مذاکره ، آن هم در ابعادی موثرتر از مذاکره با EU3 فی نفسه نشانه پیشبرد ایستادگی ملی ما و رسیدن به چرخه کامل سوخت هسته ای است. در ابتدای امر برخورد سخت ایران با شرایط تازه ضروری نیست.
2- نتیجه نشست دوشنبه شب حاکی از بالا آمدن جایگاه و وزنه ایران در محاسبات بین المللی از یک سو فاقد پشتوانه حقوقی بودن طرح مساله در شورای امنیت و نیز تهدیدنبودن برنامه صلح آمیز هسته ای ایران برای امنیت بین المللی از سوی دیگر است. حداقل این که ظاهرا قدرتهای بزرگ دنیا فهمیده اند برای بحث درباره ایران باید 1+5 را به 1+ (1+5)تبدیل کنند!
3- گرچه ایران تا دریافت پیشنهاد جدید باید از چرخش گروه 1+5 از نیویورک به تهران استقبال کند اما نباید آن را پایان فتنه انگیزی نومحافظه کاران کاخ سفید برای خلع ید ایران از فناوری هسته ای دانست.
4- نمی توان نقش عواملی چون ارتقاء جایگاه منطقه ای و بین المللی ایران ، مشکلات شدید داخلی درون کشورهای غربی ، محوریت ایران در زمینه ذخایر فسیلی ، بحران انرژی و همکاری مستمر ایران با آژانس بین المللی انرژی اتمی را نادیده گرفت بنابراین باید در امتداد راه نیز به عوامل فوق توجه داشت و آنها را از تاثیر برخوردهای احساسی و شتابزده حفظ کرد. از نگاه مجموعه 1+5 فایل هسته ای ایران در برزخ «تعلیق کامل» و «امکان حصول به مصالحه سیاسی» است. لابد اگر مصالحه سیاسی هم انجام شود ، گزارش های البرادعی و نشست های شورای حکام برنامه صلح آمیز ایران را موجب «نگرانی جدی» نخواهد خواند. فراموش نکنیم که صحنه ، صحنه دیپلماسی و انعطاف است و ایران به واقع تاکنون نشان داده که برای حفظ حقوق خود صبور و اهل تفاهم و انعطاف است اگرچه اهل چشم پوشی از حقوق خود نیست . انجام اقدامات داوطلبانه و اعتمادساز و همکاری بی نظیر با آژانس برای حدود 3 سال ، نشانه تفاهم و اهتمام ایران به مقتضیات دیپلماسی و نیز احترام به نگرانی جامعه جهانی از گسترش سلاح هسته ای است.
6- از ابتدای سال 84 ، بویژه بعد از راه اندازی کامل یو.سی.اف ، اروپا آمادگی هایی را برای پذیرش حتی غنی سازی ایران در محدوده های متفاوت و امکان سنجی ارتقائ آن به سطح صنعتی در مذاکراتی هدفمند نشان داد. اکنون همان طرحها منطبق بر شرابط تازه می تواند مورد توجه قرار گیرد و شخصیت های موثری خارج از گروه 1+5 نظیر «تامبو امبکی» در آفریقای جنوبی و یا حتی البرادعی انگیزه لازم را برای مشارکت در این مسیر دارند.
7- اگر چنین شرایطی فراهم شود ، مقدمه آن می تواند تصریح رسمی 6 کشور یاد شده در به رسمیت شناختن تمامی حقوق ایران بر اساس ان.پی.تی و صراحتا فعالیت صلح آمیز هسته ای وفق ماده 4 آن باشد. ایران هم می تواند - به رغم اظهارات مسوولان تاکنون - در برابر سند یاد شده تضمین بین المللی دهد که به عدم هرگونه حرکت به سمت فعالیت های غیر صلح آمیز هسته ای وفق مواد 1 و 2 پیمان مذکور متعهد خواهد ماند.
8- اقدامات اعلام شده فنی باید طبق برنامه ادامه یابد. راه اندازی شبکه های جدید 164 سانتریفیوژی می تواند موقعیت ایران را در توافقات احتمالی بهبود بخشد.
9- واقعیت این است که علاوه بر روسیه ، آلمان ، چین ، فرانسه ، انگلیس حتی خود امریکا نیز در وضعیت فعلی شرکای هسته ای ایران هستند البته شرکایی بدسابقه . فرانسه بزرگترین کارخانه غنی سازی اش ، یعنی «یورودیف» را در سهام ایران دارد انگلیس و امریکا هم بابت سهم ایران از معدن راسینگ نامیبیا شرکای بدهکار ما هستند و حتی آلمان و چین هم به خاطر بر زمین ماندن تعهداتشان در برابر ایران ، پرونده قابل اعتمادی ندارند. به عبارتی ، هر 6 کشور فوق شریک برنامه های اتمی ایران بوده و یا هستند. ایران از این روحیه برخوردار است تا با انعطاف در برابر کوتاهی های گذشته و اتخاذ مواضعی هوشمندانه و صبورانه ، بار دیگر به همکاری های مشترک که تاییدکننده حقوق هسته ای اش باشد ، بیندیشد.
پرویز اسماعیلی
گفت و گو
