چابهار گنج نهفته ایران

سیستان مرکز زندگی پهلوان اسطوره‌ای ایران رستم‌دستان بوده و گرچه اکتشافات باستان‌شناسی اولین حکومت‌های ایرانی را در غرب و جنوب غربی و جنوب کشور می‌انگارد اما اساطیر باستانی که در دوران ساسانیان هم سینه به سینه نقل می‌شده از پیشدادیان و کیانیان در شرق ایران یاد می‌کند. در قرن نوزدهم میلادی انگلستان دوسوم بلوچستان را از ایران جدا کرد تا حائلی بین ایران و هندوستان باشد. وسعت 187 هزار و 500 کیلومترمربعی کنونی سیستان و بلوچستان هم مایه اعجاب و شگفتی است. این استان که از زاهدان تا چابهار به خط مستقیم 700 کیلومتر فاصله دارد در حقیقت خود کشوری است. جمعیت استان به بیش از دو میلیون و 600 هزار نفر رسیده است.

چابهار گنج نهفته ایران است. با آب و هوایی به قول یکی از دوستان کارشناس مانند «نوادا»ی آریزونا، با نسیمی مدام وزان از اقیانوس هند. هنگامی که از فرودگاه کنارک راهی چابهار بودم (چابهار خود فرودگاه مستقل ندارد و از فرودگاه کنارک استفاده می‌شود) ناگهان جنگلزارهایی از درختان استوایی چشمانم را به رنگ سبز نوازش کرد. دیدم در میان کویری خشک و درندشت که فقط خار مغیلان می‌روید. می‌توان انواع درختان گرمسیری از جمله اکاسیا را غرس کرد و چشم را از هیبت و سطوت مهیب کویر نجات داد. دیدم اراده بشری می‌تواند هزار کار بکند. مردم بلوچستان مردمی محروم، رنج کشیده از خشم و قهر طبیعت هستند که خوشبختانه دریای عمان و اقیانوس هند در کنار و نزدیک‌شان است و می‌توان صعوبت زندگی در صحاری سوزان و تفتیده را به کمک دستگاه‌های تکنولوژیک بر مردم آسان کرد. آفتاب، منبع لایتناهی دستگاه‌های اشعه خورشیدی است و اگر آفتاب این سان در دسترس مردم اروپا بود آن قدر دغدغه سوخت و گاز نداشتند.

اهمیت استراتژیک چابهار به گونه‌ای است که به نظر می‌رسد تبدیل این شهرستان به یک فرمانداری کل و اعطای بخشی از اختیارات استانداری سیستان و بلوچستان به فرماندار کل واجد ارزش زیادی خواهد بود. فاصله 700 کیلومتری چابهار تا زاهدان و سختی و دوری این مسافت بسیاری از کارهای چابهار را دچار کندی می‌کند.

چابهار مشرف به اقیانوس هند است. کشورهای افغانستان و ترکمنستان و تاجیکستان و قزاقستان و قرقیزستان از طریق راه‌آهن و جاده‌های هموار و حتی بزرگ‌راه کاروان‌روی ترانزیت می‌توانند صادرات و واردات کالاهای خود را از طریق دریا به بندر چابهار بسپارند.

در حالی که صدای فرستنده‌های رادیو و امواج تلویزیون‌های آن سوی خلیج‌فارس و پاکستان و هند منطقه را اشباع کرده است، رادیوهای ما در سواحل خلیج‌فارس (و نیز سیماهای ما) منحصر به اهواز، نفت ملی آبادان، کیش، بوشهر، بندرعباس و زاهدان است و فکر نمی‌کنم جزیره 1300 کیلومترمربعی قشم هم دارای رادیو و تلویزیون باشد، تنها رادیو تلویزیون ایرانی که نام خلیج‌فارس را می‌برند همین رادیوها هستند در حالی که حدود یکصد رادیو و تلویزیون در ساحل جنوبی مدام نام جعلی خلیج‌فارس را می‌برند و گویا اخیرا عمانی‌ها که همیشه با ما روابط دوستانه داشته‌اند هم تحت فشار مجبور شده‌اند نام قلابی خلیج را در رادیو و تلویزیون‌های خود به کار برند.

ایران باید در سراسر کرانه‌های خلیج‌فارس و دریای مکران (عمان) چند ایستگاه رادیویی داشته باشد که پیام‌های کوتاه به زبان‌های مختلف پخش کنند و مختصات جغرافیایی خلیج‌فارس و دریای مکران، تاریخ آن و وضعیت آب و هوا و بنادر و جزایر ایران را مرتبا همراه با نواهای موسیقی ایرانی و اروپایی بدون آواز به اطلاع تازه‌واردان به این دو دریا که کرانه‌های 1600 کیلومتری شمالی آن خاک ایران است، برسانند.

خسرو معتضد

مورخ