دبه حقوق بشری

این پیش‌نویس که ریچارد هوییت، از اعضای شاخه قانونگذاری اتحادیه اروپا از حزب کارگر انگلیس و متحد نزدیک جرمی کوربین رئیس این حزب آن را تهیه کرده، قرار است در جلسه آینده پارلمان اروپا به رای گذاشته شود. در این سند گرچه در برخی بخش‌ها رویکرد مثبتی در قبال جمهوری اسلامی ایران اتخاذ شده اما در زمینه حقوق بشر همچنان شاهد مواضع طلبکارانه اروپایی‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران هستیم؛ موضوعی که بارها از سوی مقامات کشورمان مورد انتقاد قرار گرفته است.

جمهوری اسلامی ایران همواره اعلام کرده حاضر به گفت‌وگو با کشورهای اروپایی در زمینه حقوق بشر است با این شرط که این گفت‌وگوها در شرایطی عادلانه انجام شده و آنها نیز به سوالات حقوق بشری ایران پاسخ دهند نه این‌که صرفا در جایگاه مطالبه‌گری و مدعی قرار گیرند.

به گزارش برخی منابع خبری، در بخش گفت‌وگوهای سیاسی این سند گرچه لحن متفاوت‌تری نسبت به گذشته به کار برده شده اما بار دیگر با اشاره به مجازات اعدام در ایران که بخش عمده آن مربوط به قاچاقچیان مواد مخدر است، ادعای نقض حقوق بشر در کشورمان تکرار شده است.

در این سند با اشاره به تفاوت دیدگاه‌ها میان ایران و اتحادیه اروپا در مورد مجازات اعدام، عنوان شده که حذف مجازات اعدام در ارتباط با جرایم مرتبط با مواد مخدر می‌تواند شمار موارد اعدام در ایران را تا 80 درصد کاهش دهد.

ضرورت عادی‌سازی روابط با تهران

به گزارش ایسنا، در بخش دیگری از این سند با بیان این‌که توافق هسته‌ای، راه را برای همکاری‌ها به منظور حل بحران‌های امنیتی در منطقه خاورمیانه باز کرده، آمده است: ایران یک بازیگر مهم در حوزه خلیج‌فارس و در این منطقه به‌شمار می‌آید و ما بر این باوریم که ایران قادر است در ایجاد ثبات در منطقه خاورمیانه نقش مهمی بازی کند؛ در همین حال به نفع تمامی منطقه است که اقدام به عادی‌سازی روابطشان با تهران کنند.

با وجود این عبارات مثبت، در بخش دیگری از این سند تلاش شده درخصوص حضور منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران شبهه‌افکنی شود: باور داریم در گفت‌وگوی سیاسی بروکسل و تهران، از ایران باید خواسته شود که نقش سازنده‌ای را در حل بحران‌های سیاسی در عراق، یمن، سوریه، لبنان و افغانستان در چارچوب احترام به قانون بین‌الملل و حق حاکمیت تمامی این کشورها، ایفا کند.

این در حالی است که میان بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در خاورمیانه، جمهوری اسلامی ایران جزو معدود کشورهایی است که همواره در جهت کاهش تنش‌ها و مقابله واقعی با تروریسم حرکت کرده و در هر کشوری که حضور یافته، صرفا به درخواست دولت قانونی آن کشور بوده است.

چشم اروپا به بازار ایران

بخش دیگری از سند راهبردی اتحادیه اروپا به مسائل اقتصادی میان ایران و اروپا اختصاص دارد. اعضای کمیته روابط خارجی پارلمان اروپا در همین زمینه بر پافشاری اتحادیه اروپا بر اجرای کامل برجام تاکید کرده و درخصوص تعاملات تجاری و اقتصادی بروکسل و تهران عنوان کرده‌اند: ما خواهان گسترش توسعه همکاری‌های اقتصادی اتحادیه اروپا با ایران که در حال حاضر بزرگ‌ترین قدرت اقتصادی دنیا در خارج از سازمان تجارت جهانی است، هستیم و لغو تحریم‌ها یک عنصر مهم در تحقق این مساله به‌شمار می‌آید.

تاکید اعضای کمیته روابط خارجی پارلمان اروپا بر گسترش روابط اقتصادی با تهران در حالی است که با توجه به اوضاع نامناسب اقتصادی اروپا در سال‌های اخیر و خسارت‌هایی که کشورهای این قاره به دلیل محروم کردن خود از بازار ایران در قالب تحریم‌های ضدایرانی دیدند، باعث شده تا از همان زمان امضای برجام شاهد اقبال کشورهای اروپایی به ایجاد ارتباط با ایران باشیم.

در همین زمینه گرچه هنوز رفت‌وآمدهای مقامات اروپایی، نتایج ملموسی برای مردم ایران نداشته است اما تقریبا هفته و ماهی نیست که چند مقام اروپایی به ایران سفر نکنند.

مرتضی صفاری نطنزی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در گفت‌وگو با جام‌جم با اشاره به خسارت‌هایی که اروپا در بحث تحریم ایران در سال‌های اخیر متحمل شد، می‌گوید: ‌خیلی از شرکت‌های اروپایی موقعیت خود را به واسطه تحریم‌ها از دست دادند و با وجود نارضایتی، به اجبار به فشارهای آمریکا تن داده بودند.

نماینده نطنز می‌افزاید: در شرایط فعلی، این فرصت در اختیار دولت‌های اروپایی قرار گرفته که مقداری روابط خود را بخصوص در بخش اقتصادی، بازسازی کنند و به همین جهت وزرا و مقامات آنها رفت‌وآمد خود را برای احیای دوباره روابط آغاز کرده‌اند.

این همان موضوعی است که در سند راهبردی تصویب شده در کمیته روابط خارجی پارلمان اروپا نیز به چشم می‌خورد.

البته باید توجه داشت که با وجود تصویب این پیش‌نویس، ائتلاف لیبرال دموکرات‌ها در پارلمان اروپا به پیش‌نویس سند مربوط به راهبرد اتحادیه اروپا در عادی‌سازی روابط با ایران رأی مخالف دادند چرا که معتقدند این سند، جدی بودن شروط و معیارهای تعیین‌شده برای ایران را نشان نمی‌دهد.

با وجود این مخالفت‌ها، باید منتظر ماند و دید که پارلمان اروپا چه رایی به راهبرد جدید اروپا درخصوص ایران خواهد داد.

سخنگوی وزارت امورخارجه در گفت‌وگو با جام‌جم:

پارلمان اروپا واقع‌بین باشد

بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان در گفت‌وگویی با جام‌جم در واکنش به سند راهبردی تحت عنوان استراتژی اتحادیه اروپایی در قبال جمهوری اسلامی ایران پس از توافق هسته‌ای که در کمیته روابط خارجی پارلمان اروپا تصویب شده است با مثبت خواندن برخی نکات مطرح شده در این سند، بخش‌هایی از آن را غیرواقعی و متاثر از تبلیغات سوء محافل ضدایرانی دانست.

برخی تحلیلگران، سند تصویب شده در کمیته روابط خارجی پارلمان اروپا را گامی مثبت در جهت عادی‌سازی روابط این اتحادیه با ایران می‌دانند. ارزیابی شما از این قطعنامه چیست و چقدر آن را مثبت می‌دانید؟

هرچند نکات مثبت و امیدوارکننده‌ای در این قطعنامه وجود دارد که می‌تواند به گسترش روابط ایران و اتحادیه اروپایی کمک کند و افق جدیدی را در روابط فیمابین بگشاید اما در متن این مصوبه مواردی بخصوص در زمینه وضعیت حقوق بشر در ایران وجود دارد که با واقعیت‌های موجود مطابقت ندارد و بخشی از آن متاثر از تبلیغات سوء محافل ضد جمهوری اسلامی ایران است‌.

طرح ادعاهای اتحادیه اروپا علیه ایران در زمینه حقوق بشر در حالی صورت می‌گیرد که جمهوری اسلامی ایران همواره ضمن رد این ادعاها، برای گفت‌وگو با اروپا در خصوص حقوق بشر اعلام آمادگی کرده است. با وجود ادامه رویکرد گذشته از سوی اتحادیه اروپا در زمینه حقوق بشر، چشم‌انداز گفت‌وگوهای حقوق بشری را چگونه می‌بینید؟

در حالی‌که قرار است در آینده نزدیک گفت‌وگوهای حقوق بشری بین ایران و اتحادیه اروپایی برگزار شود، این‌گونه موضع‌گیری‌ها، سوال‌برانگیز و غیرسازنده است و هیچ کمکی به ارتقای گفتمان حقوق بشری نمی‌کند و به شائبه دخالت در امور داخلی کشورمان دامن می‌زند‌.

آیا زمانی برای گفت‌وگوهای حقوق بشری میان ایران و اروپا تعیین شده است؟

خیر، هنوز تاریخی برای آغاز این گفت‌وگوها تعیین نشده است.

با توجه به این‌که مصوبات پارلمان اروپایی، ضمانت اجرایی نداشته و فقط جنبه توصیه‌ای دارد طرح برخی نکات منفی در قطعنامه این پارلمان چقدر در آینده روابط تاثیرگذار است؟

با آن‌که مصوبات پارلمان اروپایی جنبه توصیه‌ای دارد اما بهتر است با واقع‌بینی بیشتر و آینده‌نگرانه‌تر باشد. ما از نمایندگان پارلمان اروپایی و اعضای کمیته روابط خارجی آن پارلمان انتظار داریم با واقع‌بینی هر چه بیشتر به این‌گونه مسائل توجه کنند و از پرداختن به موضوعات نادرست و غیرواقع‌بینانه که توسط محافل ضدایرانی القا می‌شود، با هوشیاری بپرهیزند.