خیانت به سوگندهای بین‌المللی

دبیرکل فعلی سازمان ملل متحد که در مدت مسئولیت خود از سیاست‌های آمریکا و همپیمانانش در منطقه دفاع کرده، موضعگیری مناسبی در قبال درگیری‌های سوریه، تجاوز عربستان به یمن و مسائل حقوق بشری در کشورهای وابسته به غرب ازجمله بحرین نداشته و بی‌عدالتی‌های زیادی در قبال بسیاری از مردم نیازمند جهان داشته است. بان‌کی‌مون در ازای حق سکوتی که عربستان به او پرداخت، کشتار مردم یمن را نادیده گرفت و بیشتر دوران مسئولیتش را در سکوت به نفع قدرت‌های غربی گذراند.

صباح زنگنه، نماینده پیشین ایران در سازمان کنفرانس اسلامی و کارشناس مسائل منطقه عقیده دارد که دبیرکل سازمان ملل نتوانسته در دوران مدیریت خود تصمیم درست و به‌موقعی در قبال بحران‌های سیاسی و نظامی داشته باشد. وی در گفت‌وگو با جام سیاست، به تحلیل عملکرد بان‌کی‌مون پرداخته که می‌خوانید.

عملکرد بان‌کی مون را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

عملکرد قابل توجهی از ایشان شاهد نبودیم. این دبیرکل بخصوص در دوره یکساله اخیر، بسیار مردد و نوسانی عمل کرده و حتی در جایی که گزارش‌های صریح سازمان ملل وجود داشت نمی‌توانست تصمیم درست و به‌موقعی گرفته و گزارش آن را اعلام کند. ایشان حتی در مواردی بعضی از گزارش‌ها را پس‌گرفته و خواستار اصلاحش بود که این رفتار و وضعیت شایسته یک مقام مورد اعتماد بین‌المللی نیست.

عملکرد ضعیف بان‌کی‌مون بیشتر در موضعگیری‌های او نهفته است یا عملکرد کلی سازمان ملل نیز ناشی از ضعف عملکرد اوست؟

عملکرد ضعیف ایشان بیشتر مربوط به موضعگیری‌هاست. سازمان ملل روالی دارد که وقتی شورای امنیت دستوراتی به این سازمان می‌دهد، مکلف است هیات‌ها یا نمایندگانی را اعزام کند تا نمایندگان در بررسی‌ها، گزارش‌هایی را ارائه دهند و وضعیت مناطق بحرانی را اعلام نمایند. بر این اساس گزارش یا بیانیه‌هایی تدوین و ارائه می‌شود تا به مصدری برای تصمیم‌گیری‌های بعدی تبدیل شود. ‌اما بنابر مشاهدات، مشخص است که بعد از ارائه گزارش‌ها عمدتا موضعگیری‌ها دچار مشکل هستند که این، به ضعف مدیریت آقای بان‌کی‌مون مرتبط است.

یکی از نمادهای ناکارآمدی سازمان ملل، نقض گسترده حقوق بشر در جنگ یمن است. دلیل اصلی این حجم از ناکارآمدی در قبال قتل‌عام مردم یمن از سوی آل‌سعود، چیست؟

به نظر می‌رسد برخی کشورها با استفاده از روابط‌عمومی و امکانات مالی‌شان سعی کردند وقایع یمن در بیانیه‌ها و موضعگیری‌های سازمان ملل به منصه ظهور نرسد و در نتیجه کمکی به تصمیم‌گیری روشن بخش‌های مختلف سازمان ملل، نه در مجمع عمومی و نه در شورای امنیت نشد.

حذف نام عربستان از فهرست ناقضان حقوق بشر از سوی سازمان ملل ناشی ازچیست؟

این اقدام سازمان ملل یکی از نتایج همان رفتارهای مردد و فشارپذیری است که توسط عربستان و امارات صورت گرفت و گزارش عینی هیات‌های اعزامی را عملا تغییر داد. این رفتار غیرحرفه‌ای، ناشی از عدم وفاداری به سوگند‌هایی است که دبیرکل و مدیران بالای سازمان ملل باید به آن وفادار باشند.

لابی‌های قدرت در تصمیم‌گیری‌های کلان چه تاثیری دارند و آیا می‌توان میزان نفوذ آنها را کاهش داد؟

این اقدام به قدرت ایستادگی دبیرکل برمی‌گردد. ما در طول تاسیس سازمان ملل، دبیرکلی هم داشتیم که در نتیجه وفاداری‌ و ایمانش به مسئولیتی که پذیرفته گزارش‌های روشنی داد و برای این گزارش‌ها حتی از تهدیدها نترسید تا مرحله‌ای که ترور شد. در حادثه‌ای که در نتیجه گزارش فرستاده دبیرکل در جنگ ایران و عراق رخ داد، نماینده دبیرکل جانش را در حمله به هواپیمای ایشان از طرف صدام از دست داد که این حادثه نشان می‌دهد دبیرکل و نمایندگان ایشان می‌توانند مخلص بوده و به مسئولیت خود اعتقاد داشته باشند و با مقاومت و ایستادگی حقایقی را که به دست می‌آورند منعکس کنند.

به نظر شما گزارش‌های یکسویه و جانبدارانه سازمان ملل در برابر جنگ‌افروزی‌های این کشور چرا شکل می‌گیرد؟

این وضعیت قابل قبولی نیست و در این گزارش‌ها مشخص است که از سوی آمریکا، عربستان و امارات که در جنگ‌ها دخیل هستند اعمال فشارهایی در ارائه گزارش‌ها صورت می‌گیرد که از وضعیت نامناسبی برخوردار است.

با توجه به تجربه منفی دبیرکلی آقای بان‌کی‌مون، دبیرکل جدیدی که باید تا چند ماه دیگر بر مسند دبیرکلی سازمان ملل قرار گیرد باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد؟

باید قبل از انتخاب، از سوابق او مطمئن شد تا انسان با شرافت و با شخصیت و مقاوم در برابر تطمیع‌های مالی به دبیرکلی انتخاب شود. اگر چنین شود، آنگاه کمک‌های مالی کشورهای متخلف نمی‌تواند عملکرد دبیرکل و سازمان ملل را متوقف کند. دبیرکل همچنین نباید اجازه دهد که اقدامات نیروهای حافظ صلح سازمان ملل یا فعالیت‌های انسان‌دوستانه سازمان ملل متوقف شود. به‌نظر من، او همچنین می‌تواند با افشای منشأ تهدیدها، یک بار برای همیشه موضوع تطمیع‌ها و تهدیدات را پایان دهد.