آپولو هوا کردند

بیایید مروری کنیم بر این پرواز، پروازی که سناریویی بسیار طولانی و پیچیده در پس و پیش خود دارد، هدفی و چشم‌اندازی روشن و مشخص که در اوج دوران جنگ سرد، اهدافی تبلیغاتی و سیاسی را در برداشت. زمانی که جان اف کندی در چهارم خرداد 1340 در جمع سناتورهای کنگره گفت «ما باید تا پیش از پایان این دهه، یک انسان را به ماه بفرستیم و صحیح و سالم او را برگردانیم». پس از این نطق پرشور که با استقبال سناتورها و البته مردم مالیات‌دهنده روبه‌رو شد، فقط پنج سال زمان لازم بود که اولین پرواز آپولو (بی‌سرنشین) به سوی ماه پرواز کند. گام‌های بعدی، شتابان و البته منظم طی شد. هفتم بهمن 1345 سه فضانورد آپولو1 در حادثه آتش‌سوزی سفینه هنگام پرتاب سوختند، بعد در طی ماموریت آپولو 7 در 19 مهر 1347، مدارگردی زمین و بسیاری از مانورهای لازم در سفر به ماه آزموده شد و در سی‌اُم آذر همان سال فضانوردان آپولو 8 سوی پنهانِ ماه را دور از چشم زمینیان دیدند. در 12 اسفند 1347بود که فضانوردان آپولو 9، ماژول ماه‌نشین را در مدار زمین امتحان کردند و در اواخر اردیبهشت 1347، آپولو 10 همه مانورهای اعزام انسان به ماه را تجربه کرد و درنهایت «آپولو هوا شد» و درست در تاریخ 29 تیر همین سال نیل آرمسترانگ، ادوین باز آلدرین و مایکل کالینز در قالب پرواز آپولو 11 به سوی ماه رفتند. دونفرشان (آرمسترانگ و آلدرین) بر سطح ماه پیاده شدند و آزمایش کردند و نمونه جمع آوری کردند و به زمین بازگشتند. این سفرها تا سفر آپولو17 در سال 1351 انجام شد و عملا پروژه آپولو به اتمام رسید.

قصه پروژه آپولو بیش از 24 میلیارد دلار هزینه در برداشت، که به حساب امروز تقریبا می‌شود صد میلیارد دلار! یعنی حدود 351 هزارمیلیارد تومان! بودجه‌ای کلان برای پروژه‌ای جاه طلبانه و هدفمند. علاوه بر این هزینه نیروهای متخصص، مدیران، تکنیسین‌ها و... بودند که از گوشه گوشه دنیا در ایالات متحده گرد آمدند و کار را به پیش بردند. 400هزار مهندس و دستیار و دانشمند و... در این پروژه دخیل بودند و بیش از 1700 شرکت در آمریکا تقسیم کار کردند و حمایت شدند تا بخش‌های مخلف پروژه را جلو ببرند. علاوه بر اینها، دستگاه تبلیغاتی و پروپاگاندای ایالات متحده بود که توانست علاوه بر تبلیغات این موفقیت، نسلی از نوجوانان علاقه‌مند به فضانوردی را با این پروازها به راه دشوار فضانوردی بکشاند و آینده خود را در این حوزه تامین و تضمین کند.

پروژه آپولو، یک اَبَر پروژه بود که در عصر خود بخوبی ایفای نقش کرد و برداشتن گام در این مسیر را برای بشریت هموار کرد؛ گامی به اسم مدیریت پروژه‌های غول‌پیکر با تعداد عظیم همکاران، پروژه‌های فرعی، تبلیغات و آموزش. در این کار حتی از کاشتن درختانی که بذرشان در پروژه آپولو 17 به فضا برده شده و در مدار ماه گردیدند هم صرف‌نظر نشد و اکنون آن بذرها، درختانی شده‌اند با حدود 40 سال سن که تماشای شاخ و برگ آنها تناور شدن علم و فناوری آدمی را نمایش می‌دهد؛ دانشی که در سایه مدیریت ابر پروژه‌ها به دست آمده است.

دکتر محمدرضا نوروزی

میکروبیولوژیست و مروج علم