بوی مریخ، بوی توپ!

می‌دانستید هوای مریخ، بویی بین گوگرد و گچ دارد؟!

کد خبر: ۹۲۲۳۴۳

مریخ‌نوردهای رباتیک تا اینجا دریافته‌اند که مریخ، دنیایی مرکب از گوگرد، اسید، منیزیم، آهن و کلر است که جمیعشان در روزهای نخست پیدایش منظومه شمسی در اجاق خورشید پخته و لای جوّی سرشار از دی‌اکسیدکربن پیچیده شده‌اند. اما این چاشت پیچیده و خوش بر و رو چه عطر و بویی دارد؟

نه‌تنها مریخ‌نوردها که همه می‌توانند این بو را تجربه کنند، زیرا از راه‌های مختلف می‌توان بوی سیاره سرخ را روی زمین ایجاد کرد.

فناوری هداِسپِیس

یکی از اختراعات به نسبت نوظهور در صنعت عطرسازی، فناوری هداِسپِیس است. ژاکلین فورد موری، بنیانگذار و دانشمند ارشد شرکت کالیفرنیایی All These Worlds LLC که از واقعیت مجازی و دیگر فناوری‌ها برای ایجاد تجربه‌های غوطه‌ورانه استفاده می‌کند، می‌گوید: با این فناوری مولکول‌ها را گردآوری و سپس نمونه را به آزمایشگاه منتقل می‌کنیم و آنگاه مورد تحلیل طیفی قرار می‌دهیم. نتیجه امر را در فرآیندی مصنوعی به تولید رایحه‌ای می‌رسانیم که بوی مولکول‌ها را تقلید می‌کند.

به نظر موری با هداِسپِیس یا چیزی شبیه آن می‌توان بوی مریخ را تجربه کرد. او می‌گوید: به نظرم عطرسازان خبره به طراحی سری تازه‌ای از روایح که مختص خودشان باشد، آن هم با الهام از عطری که احتمالا بوی مریخ دارد، بی‌علاقه نخواهند بود. نکته بامزه صنعت تولید عطر هم همین است. خیلی از آنها قادرند عناصر نه‌چندان خوش‌بویی را بیفزایند و بوی مریخ را القا کنند، در حالی که تولید نهایی خوشایند به نظر بیاید. بسیاری از عطرهای درجه یک چنین عناصر بدبویی را در خود دارند. موری افزود: در آینده ماموریتی برای خوانش طیفی جو مریخ انجام خواهد شد. سپس اطلاعات به زمین مخابره می‌شود و از سخت‌افزار هدِاسپِیس برای بازسازی یا فراخوانی رایحه سیاره سرخ بهره خواهیم گرفت.

عطر سیاره سرخ

موری انتظار دارد که بوی چیره مریخ، ترکیبی گس و گازی از ترکیبات گوگرد باشد که یک فراتُن گچی و شیرین از آن نفوذ کند. این رایحه به بخش عمده‌ای از زندگی مریخ‌نشینان احتمالی در آینده تبدیل خواهد شد. موری می‌گوید: تصور کنید 30 یا 40 سال بعد که در مریخ خانه ساخته‌ایم، ساکنان مریخ نه‌تنها ذرات بوداری را که به خانه‌شان نفوذ می‌کند، پذیرفته‌اند که آن را عطر موطن خود می‌دانند. بررسی‌ها نشان داده‌اند که بو، ارتباط نزدیکی با خاطرات دارد. بوی روایح آشنا قادر است، نوستالژی تا احساسات قوی دیگری را نسبت به گذشته‌های دور در آدم‌ها بیدار کند تا جایی که موری می‌گوید: اگر بعدها ساکنان مریخ بخواهند به زمین بازگردند، قطعا دوست خواهند داشت یکی دو بطری عطر سیاره سرخ یا هر چه را که برایشان یادآور حیات در آن ایستگاه دوردست انسانی باشد، همراه بیاورند.

برخوردهای فرازمینی

رمزگشایی رایحه مریخ، اولین برخورد فرازمینی از نوع معطر نخواهد بود. برای مثال، در برنامه ماه‌نشین آپولو، تعدادی از فضانوردان متوجه شدند که به همراه خود و در اتاقک فضاپیمایشان خاک و تکه‌سنگ‌های ماه را آورده‌اند. این مواد لباس‌هایشان را آلوده کرده بود. به محض این که فضانوردان کلاه خود را از سر برداشتند، بوی ماه ـ که آن را به خاکستر خیس در آتشگاه یا بوی باروت تفنگ تازه شلیک شده تشبیه کرده‌اند ـ بوضوح به مشام می‌رسید.

سال 1998، دانشمندان شرکت بین‌المللی مزه‌ها و روایح (IFF)، واقع در نیویورک، یک گیاه رُز کوچک را در ماموریت STS-95 با یک شاتل کاوشگر فضایی همراه کردند تا تاثیر ریزجاذبه را روی رایحه بررسی کنند. گروه مسئول با استفاده از فناوری‌های اختصاصی در طول پرواز شاتل به بررسی تغییرات مشهود در رایحه گل پرداخت. به ادعای نماینده IFF، در نهایت توانستند چندین ترکیب عطری را تولید و روانه بازار کنند و به موفقیت مالی بسیار خوبی دست یافتند.