سنگ کلیه و روزه‌داری

مهم‌ترین عامل در ایجاد سنگ کلیه، غلظت مواد تولیدکننده سنگ ازجمله کلسیم در ادرار است، به طوری که هر چه میزان کلسیم در واحد حجم ادرار بیشتر باشد امکان سنگ‌سازی افزایش می‌یابد. وقتی ادرار غلیظ می‌شود امکان تولید هسته اولیه سنگ وجود دارد و به مرورزمان با رسوب لایه‌های بعدی، سنگ تشکیل می‌شود‌ بنابراین مساله اصلی در پیشگیری از ایجاد سنگ، رقیق نگهداشتن ادرار در طول 24ساعت است.

حال با توجه به شروع ماه رمضان بویژه در گرم‌ترین فصول سال به نظر نمی‌رسد طی روزه داری نتوان ادرار را برای کل مدت روز رقیق نگه‌داشت؛ چراکه حتی اگر مایعات زیادی هم از افطار تا سحرمیل شود به علت افزایش حجم داخل عروقی، قسمت اعظم آن طی چند ساعت اول دفع می‌شود و بعد از آن ادرار دوباره غلیظ می‌شود. مسلما هرچه زمان روزه داری طولانی‌تر و آب و هوا گرم‌تر و امکان از دست دادن آب از طریق پوست بیشتر باشد ادرار غلیظ‌تر خواهد شد و امکان تشکیل هسته اولیه سنگ و رسوب روی آن وجود خواهد داشت. با این تفاسیر، افرادی که کلیه سنگ‌ساز دارند باید از اصول روزه داری و منع احتمالی آن در شرایط خاص آگاه باشند.

اگر کلیه سنگ ساز دارید...

افرادی که برای یک‌بار، سنگ کلیه دفع می‌کنند 50 درصد شانس دفع سنگ کلیه را در ده سال آینده زندگی خود خواهند داشت.

دکتر محمد‌هادی قیومی، اورولوژیست در گفت‌وگو با جام‌جم با بیان مطلب فوق توضیح می‌دهد: بیمارانی که به طورمکررسالی یک یا دوبار سنگ دفع می‌کنند دارای کلیه‌های سنگ‌ساز هستند و این افراد حتما باید به مقدار فراوان مایعات (آب معمولی و چای کمرنگ) مصرف کنند. بعلاوه آن دسته از افرادی که مبتلا به سنگ کلیه هستند و شغل کم‌تحرک دارند برای جلوگیری از ایجاد سنگ در کلیه، تحرک کافی و ورزش مناسب در زندگی خود بگنجانند و مایعات بیشتری بنوشند تا مواد سنگ‌ساز با ادرار دفع شود.

اما و اگرهای روزه‌داری با سنگ کلیه

به‌طور کلی ثابت نشده روزه‌داری فرد را مستعد سنگ کلیه می‌کند و همچنین وجود سابقه سنگ کلیه مانع گرفتن روزه نیست. بر این اساس، برای همه کسانی که دارای سنگ کلیه هستند یک نسخه واحد نمی‌توان پیچید.

به گفته دکتر قیومی در افرادی که فقط دارای یک‌بار سابقه سنگ کلیه بوده‌اند با افرادی که به طور مکرر سنگ کلیه می‌سازند، دستورات تفاوت خواهد کرد و بسته به شرایط محیط، نوع کار، میزان فعالیت روزانه و میزان دفع مایعات، در مورد هر بیمار باید جداگانه تصمیم گرفت. هر بیماری باید قبل از اخذ تصمیم در مورد چگونگی روزه‌داری، با پزشک معالج خود مشورت کند.

این متخصص با تاکید بر این که معیارهای مهم در تصمیم‌گیری پزشک به روزه گرفتن یا نگرفتن فرد به جنس، سن، شغل بیمار و میزان مایعاتی که در روز از دست می‌دهد، می‌گوید: همچنین سابقه سنگ کلیه، اقدامات درمانی از‌جمله عمل جراحی روی کلیه و وجود بیماری‌های دیگر مثل دیابت، میزان عملکرد کلیه، محل سنگ، اندازه، تعداد، جنس سنگ و نیز نوع رژیم غذایی و داروهای مصرفی همزمان از سوی بیمار بستگی دارد.

اگر سنگ دارید و می‌خواهید روزه بگیرید...

این اورولوژیست به افرادی که مبتلا به سنگ کلیه فعال هستند؛ یعنی هر شش ماه،دوبار مبتلابه بروز یا علائم سنگ کلیه می‌شوند، توصیه می‌کند: اگر این افراد به مقدارکافی مایعات مصرف نکنند بسرعت سنگ می‌سازند. توصیه می‌شود این افراد در فصل گرما و طولانی مدت روزه نگیرند.

وی با تاکید بر این که بیمارانی که دارای سنگ حالب هستند تا موقع دفع سنگ یا درمان آن نباید روزه بگیرند، اظهار می‌کند: این بیماران باید هرچه زودترسنگ را دفع کنند. اگر سنگ حالب به اندازه‌ای بزرگ باشد که مانع دفع ادرار از کلیه مربوط شود، کلیه همان طرف درعرض هشت هفته از بین می‌رود. توجه داشته باشید سنگ حالب از اورژانس‌های پزشکی است. همچنین در افرادی که دارای سنگ کلیه عفونی هستند و عفونت فعال کلیه دارند، روزه‌داری توصیه نمی‌شود. بعلاوه افرادی که جنس سنگ آنها سیستئین است نیز نباید روزه بگیرند، چون بسرعت دچار سنگ کلیه می‌شوند.

این اورولوژیست با تاکید بر این که افرادی که یک کلیه خود را به خاطر سنگ کلیه از دست داده‌اند، نباید روزه بگیرند، می‌افزاید: افرادی که بیش از 50 درصد عملکرد کلیه‌های خود را به علت سنگ کلیه از دست داده‌اند نیز بهتراست روزه نگیرند. همچنین افرادی که برای باراول درماه رمضان دچار سنگ کلیه شده و مبتلا به درد و خونریزی می‌شوند، تا درمان آن نباید روزه بگیرند.

روزه‌داری برای شما بلامانع است

به گفته دکتر قیومی، افرادی که دارای یک سنگ منفرد کوچک درقسمتی از کلیه هستند که چند سال است، بدون تغییر باقی‌مانده نیز می‌توانند روزه بگیرند. البته این افراد باید حتما بین افطاری و سحری حداقل هشت لیوان آب علاوه‌بر میزان موردنیاز برای رفع تشنگی بنوشند.

وی یادآور می‌شود: افرادی که در سابقه یک بار دچار سنگ کلیه شده‌اند و چندسال است دیگر سنگ کلیه نداشته‌اند، می‌توانند روزه بگیرند و از مایعات باید به وفور استفاده کنند. افرادی که بتازگی برای باراول دچارسنگ کلیه و درمان شده‌اند نیز می‌توانند روزه بگیرند.

آب زیاد و نمک کم

یک توصیه ضروری برای افرادی که دارای کلیه‌های سنگ‌سازهستند وجود دارد که همانا آشامیدن آب به میزان حداقل 12 لیوان در روزهای گرم سال است. از سوی دیگر، شایع‌ترین نوع سنگ کلیه، کلسیمی است که این سنگ‌ها به صورت نمک‌های کلسیم و اگزالات کلسیم و فسفات کلسیم در افراد دیده می‌شود. به همین علت، مصرف زیاد نمک طعام از عوامل ایجاد سنگ در کلیه محسوب می‌شود. بر این اساس، افراد مستعد به ایجاد سنگ کلیه باید از خوردن نمک زیاد پرهیز کنند، زیرا نمک زیاد، دفع کلسیم ادرار را بیشتر می‌کند و تولید سنگ را افزایش می‌دهد.

پونه شیرازی - دانش و سلامت