پاگیری به جای دستگیری

به گزارش جام‌جم، شبکه نمایش خانگی فی‌نفسه یکی از مهم‌ترین رسانه‌های عرضه هنرهای نمایشی است و پس از رسانه ملی و سینما می‌تواند نقش مهمی در جذب مردم در این زمینه داشته باشد، اما وضعیت فعلی این شبکه بویژه در بحث توزیع فیلم‌های سینمایی چندان مطلوب نیست و سازندگان آثار سینمایی با رضایت در این مورد صحبت نمی‌کنند. شبکه‌ای که می‌تواند نقشی تعیین‌کننده بر اقتصاد سینما داشته باشد و به عنوان یک بازوی اجرایی برای سرمایه‌گذاران و تهیه‌کننده‌ها و کارگردان‌ها عمل کند، به دلیل مدیریت نامناسب و سیاست‌های نادرست آن‌طور که باید دست سینما را نمی‌گیرد و باعث فرصت‌سوزی می‌شود. گواین‌که همچنان و حتی با این وضعیت، امیدواری‌هایی هم وجود دارد و به دلیل ماهیت شبکه نمایش خانگی، گاهی دستاوردهای مالی و معنوی هم برای سازندگان فیلم‌ها حاصل می‌شود که البته در شرایط فعلی و در برابر کلیت ناهمگون و نابسامان این شبکه چندان به چشم نمی‌آید.

لزوم تغییر تفکر

سامان سالور، کارگردان سینما که تاکنون فیلم‌های «چند کیلو خرما برای مراسم تدفین»، «سیزده 59» و «تمشک» ساخته او در شبکه نمایش خانگی توزیع شده‌اند، شبکه نمایش خانگی و رایت ویدئویی را یکی از مهم‌ترین موقعیت‌های دیده شدن فیلم‌ها دانست و به جام‌جم گفت: شبکه نمایش خانگی بهترین فرصت برای نمایش فیلم‌هایی است که به هر دلیلی، از جمله رقابت ناعادلانه و روابط پشت پرده اکران، آن‌طور که باید موقع نمایش عمومی دیده نشدند. البته رویکرد شبکه نمایش خانگی به فیلم‌های سینمایی الان وضعیت چندان مناسبی ندارد و در سال‌های گذشته وضعیت بهتری داشت. درواقع قیمت خرید فیلم‌ها از سوی شبکه نمایش خانگی تا حدی به قیمت واقعی فیلم‌ها نزدیک بود و می‌شد روی بازگشت هزینه یک‌سوم فیلم حساب باز کرد، اما امروز رقابت دوسرباختی برای فیلمسازان به وجود آمده و قیمت خرید فیلم‌ها از سوی شبکه نمایش خانگی از رقم‌های واقعی دور شده است. ضمن این‌که حتی همان رقم‌های توافق شده برای رایت شبکه نمایش خانگی هم بخوبی پرداخت نمی‌شود؛ به عنوان مثال ما پس از یک ‌سال و نیم دویدن و برگزاری جلسات متعدد، هنوز نتوانسته‌ایم به دلیل تغییر مدیریت چند قسط از نمایش و فروش فیلم «تمشک» در شبکه نمایش خانگی را بگیریم. این اتفاق در حالی افتاده که تیراژ اول فیلم کاملا فروش رفته و بسختی می‌توان نسخه‌ای از آن را در بازار پیدا کرد.

این کارگردان شکل قرارداد فیلم‌ها با شبکه نمایش خانگی را هم متفاوت خواند و افزود: قرارداد فیلم‌ها برای عرضه در شبکه نمایش خانگی از پنجساله تا ده ساله متغیر است. به نظرم ذکر زمان در قرارداد، کمک شایانی به فیلم‌ها نمی‌کند و قیمتی که برای خرید پرداخت می‌شود، پاسخگو نیست چون نسخه DVD فیلم یک بار عرضه می‌شود و بعد ما می‌بینیم که بدون هیچ پرداخت اضافه‌ای در ناوگان حمل و نقل عمومی و شبکه‌های فارسی‌زبان ماهواره‌ای عرضه می‌شود. تقریبا بجز اکران سینما، بزرگ‌ترین درآمد اقتصادی فیلم‌های سینمایی، رایت ویدئویی است، اما با این روند اتفاق ویژه‌ای برای درآمدزایی رخ نمی‌دهد.

سالور درباره تیراژ فیلم‌ها در شبکه نمایش خانگی هم توضیح داد: بسته به نوع فیلم، بازیگران، کارگردان و شرایط پخش و نمایش، فیلم‌ها تیراژ متفاوتی دارند، اما الان تیراژ فیلم‌ها از 50 هزار و حتی کمتر شروع می‌شود و می‌تواند به رقم‌های 300 یا 400 هزار نسخه هم برسد. ضمن این‌که تعداد نسخه‌های بالا هم می‌تواند در چند نوبت پخش شود.

این کارگردان سینما همچنین گفت: در هر صورت شرایط امروز شبکه نمایش خانگی در مواجهه با فیلم‌های سینمایی، مناسب نیست و اگر قرار است این شبکه به سینما و تولید کمک کند، نیاز به تغییر تفکر و بازنگری دارد تا سینماگران به حداقل حق و حقوق خود برسند.

قاچاق؛ معضل اصلی شبکه نمایش خانگی

قربان محمدپور، فیلمنامه‌نویس و کارگردان سینما که تاکنون همه فیلم‌های سینمایی او همچون «زبان مادری»، «دل بی‌قرار» و «آنچه مردان درباره زنان نمی‌دانند» در شبکه نمایش خانگی توزیع شده است، درباره این شبکه به جام‌جم گفت: شبکه نمایش خانگی می‌تواند تاثیر خیلی خوبی بر اقتصاد سینما بگذارد و کمک ویژه‌ای به سازندگان فیلم‌های سینمایی کند، اما معضلی به نام قاچاق فیلم‌ها اجازه این تاثیرگذاری را نمی‌دهد. ده برابر نسخه قانونی فیلم‌ها، نسخه غیرقانونی آن وارد بازار می‌شود. طبیعی است که فیلمسازان از این وضعیت راضی نباشند.

این کارگردان که فیلم «سلام بمبئی» با بازی محمدرضا گلزار را در نوبت اکران دارد، افزود: همین چند وقت پیش مسئولان سینمایی آماری از درآمد سینما و نمایش خانگی و فروش نسخه‌های قاچاق فیلم‌ها ارائه دادند که درآمد قاچاق آثار سینمایی به مراتب بیشتر از فروش قانونی فیلم‌ها بود. الان عرضه 30، 50 و حتی صد هزار نسخه از فیلم‌ها در شبکه نمایش خانگی بیشتر شبیه شوخی است و اتفاق خوبی برای فیلم‌ها نمی‌افتد. درحالی‌که اگر جلوی قاچاق فیلم گرفته شود، فروش شبکه نمایش خانگی نه تنها می‌تواند کل هزینه ساخت یک فیلم را برگرداند، بلکه سود سرشاری نصیب سینما خواهد کرد.

یک منبع درآمد مهم

مهدی کرم‌پور، کارگردان تلویزیون و سینما که او را با فیلم‌های «پل چوبی»، «تهران: سیم آخر»، «چه کسی امیر را کشت؟» و «جایی دیگر» و سریال‌های «سال‌های ابری» و «یه تیکه زمین» می‌شناسیم، در اظهارنظری کوتاه به جام‌جم گفت: شبکه نمایش خانگی یکی از مهم‌ترین منابع درآمد برای فیلم‌های سینمایی است و عرضه و فروش فیلم‌ها در آن، تاثیر خیلی خوبی بر اقتصاد سینما دارد. همه فیلم‌هایی که ساخته‌ام در شبکه نمایش خانگی توزیع شده و حتی به دلیل استقبال مردم، تجدید چاپ شده‌اند. به نظرم همه چیز در این زمینه مثبت است و نکته منفی‌ای درباره آن وجود ندارد.

علی رستگار

فرهنگ وهنر