در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گل های قالی درمقدم بهار رخ می شویند
وقتی جوانه های درختان گردو حجیم بر شاخه های خشک پوسته می ترکاند و گلهای قالی از دیوار خانه ها و بامها آویز می شوند، یعنی بهار در راه است.
این روزها مردم بوی بهار را شنیده اند و همه مشغول تمیز کردن خانه های خود هستند. فرشها اما بیش از هر چیز دیگر در نظافت و شستشو به توجه نیاز دارند.
شما از آن دسته آدمهایی هستید که خودتان فرشتان را می شویید یا صبر می کنید تا وقتی آواز «برف پارو می کنیم» کارگران رهگذر پارو به دوش ، به «فرش می شوریم» تغییر کرد، فرش خود را به آنها بسپارید؛
شاید هم با مراجعه به آگهی روزنامه ها از فهرست قالیشویی ها یکی را انتخاب می کنید و با آنها تماس می گیرید تا فرشتان را شستشو دهند؛
جزو هر دسته که باشید، نکاتی هست که باید به آن توجه کنید. میزان رضایت شما از شستشوی فرشتان به دو چیز بستگی دارد: نوع فرش و نوع شستشو.
گرچه فرشهای ماشینی ظرافت و زیبایی و ارزش فرشهای دستباف را ندارند، نظافت آنها تا حد زیادی آسان تر از فرشهای دستباف صورت می گیرد. احمد جابری صاحب یک فرش فروشی است که علاوه بر آن کارگاه قالیبافی نیز دارد. او می گوید: سابق بر این شستشوی فرش چندان باب نبود.
40-50سال پیش مردم از فرشهای زمینه لاکی بیش از هر چیز دیگر خوششان می آمد. سایر فرشها هم اغلب به رنگهای سورمه ای و تیره انتخاب می شد. سالی یکی دو بار هم قالی ها را به بام می بردند و می تکاندند. جابری می گوید: امروز خانه ها کوچک شده و فرشهای زمینه کرم و ماشی و فیلی بیشتر به کار مردم می آید.
فضای خانه هایشان را بزرگ می کند و مد روز است. در عوض زود کثیفی آن به چشم می آید و شستشوی فرش زیادتر صورت می گیرد. وی ادامه می دهد: فرشهای ماشینی برای شستشو به فرشهای دستباف مزیت دارند و آن مزیت این است که در مقابل مواد صابونی مقاوم تر هستند و رنگهای شیمیایی آنها آسیب کمتری می بیند. الیاف مصنوعی آنها نیز کیفیت خود را در اثر شستشو شدن از دست نمی دهد. به علاوه پرزهای اضافه شان هم زدوده می شود.
البته فرشهای ماشینی هرگز در اثر پاخوردن درخشش فرشهای دستباف را به دست نمی آورند، بلکه رفته رفته بد رنگ تر و چرک مرده تر به نظر می رسند؛ چون الیافشان گرد و غبار را به خود جذب می کند.
وی در مورد خصوصیت فرشهای دستباف می گوید: این فرشها از الیاف طبیعی مثل پشم یا ابریشم بافته می شوند و بهترین فرشها، برای حفظ کیفیت این الیاف و ثبات رنگ ، با رنگهای طبیعی رنگ می شوند. اما باید در شستشوی آنها بسیار احتیاط کرد. روشویی فرش با شامپو می تواند به فرش لطمه بزند و بهترین شیوه دواشور کردن آن است.
شستن یا نشستن؛
زهرا مفیدی زن 70ساله ای است که تمام اتاقهایش را با فرش دستباف پوشانده است. او می گوید بیشتر فرشهایم را 40سال است نشسته ام. او برای حفظ کیفیت فرشها از روفرشی استفاده می کند و هرگز از پودر و شامپوفرش برای روشویی آن استفاده نمی کند. گاهی بعد از شستشوی فرشها، رنگهای اصلی با رنگ زمینه مخلوط می شود.
محمدعلی بابایی کارشناس فرش ، روشویی را بدترین نوع شستشو می داند که مواد شوینده را وارد تار و پود فرش می کند و باعث می شود به فرش آسیب برسد.
بنابراین با فرشهایی که کثیف می شوند چه باید کرد و چه کسی برای شستن این فرشها صلاحیت دارد؛
روزگاری لب رود
سالها پیش ، چیزی به نام مراکز قالیشویی در ایران وجود نداشت و مردم نزدیک عید که می شد، فرشهایی را که کثیف شده بود در حیاطهای بزرگ خانه به آب می بستند و با طاس و پارو کثیفی های آن را می زدودند یا اگر به رود و چشمه ای دسترسی داشتند، دستجمعی فرش را به جاهایی مثل چشمه علی واقع در اطراف شهرری یا رودخانه پرآب شهر خود می بردند.
فرشها هم همه دستباف و رنگهایشان گیاهی و ثابت بود و با هم مخلوط نمی شد. اماامروز با وجود قول دادن های فرش فروش ، باز هم اطمینانی به گیاهی بودن رنگ الیاف نیست.
یک کارشناس فرش در این باره گفته است فقط در صورتی فرش خود را در خانه بشویید که مطمئن باشید رنگهای آن ثابت است وگرنه هنگام خشک کردن فرش یا شستشوی آن رنگهای فرش به هم می ریزد و تا حد زیادی ارزش آن کم می شود.
قالیشویی ها چه می کنند
در بیشتر قالیشویی ها، بدون این که فرشها را بتکانند، آنها را درون حوضچه هایی که اسید خاصی مرکب از کلروسدیم و هیدروسولفید دارد می اندازند. این اسید باعث ثابت ماندن رنگ فرش می شود، ولی به تارهای پشمی و پنبه ای آن آسیب می زند و باعث می شود فرش سریع تر بپوسد.
پس از این مرحله ، فرش را با مواد شوینده تمیز می کنند و ممکن است آن طور که باید فرشها به دقت آبکشی نشوند و مواد شوینده درون آنها باقی مانده و آن را بپوسانند.
برخی دیگر از قالیشویی ها وسایل خاصی برای این کار دارند که به این کار کمک می کند. صاحب یکی از این قالیشویی ها می گوید: ما با سیستم مکانیزه نخست با استفاده از دستگاه خاک گیری فرش ، خاک آن را می گیریم.
با دستگاه شلاق زن روی فرش آلودگی آن زدوده می شود و این دستگاه سبب نرم کردن فرش می شود. بعد از تمیز کردن و شستن فرش در آب فراوان ، آن را در دستگاه آبگیر خشک می کنیم.
اگر فرش خود را به قالیشویی می سپارید، به این نکات توجه کنید: هر فرش به طور متوسط هر 6-7سال یک بار نیاز به شستشو دارد.
در انتخاب قالیشویی دقت کنید که یک قالیشویی باسابقه و مطمئن باشد (نه مثل آن قالیشویی که تعداد زیادی از فرشهای مردم را ربود و متواری شد!) تاکید کنید برای سفید کردن ریشه های قالی از مواد سفیدکننده استفاده نکنند.
وقتی فرش را تحویل می دهید، تاکید کنید فرش خاک گیری و بعد شستشو شود و از اسید کمی برای شستن آن استفاده کنند.
البته این اسید حشرات و بید را از فرش دور می کند، اما عمر فرش را کوتاه می کند.
خودتان دست به کار شوید
اگر اطمینان دارید الیاف فرش شما با مواد گیاهی رنگ شده و ثابت است و پشم مرغوب و اصیلی دارد، آن را در خانه بشویید.
ابتدا فرش را از جایی آویزان کرده با چوب یا میله ای کلفت و بلند آنقدر به آن بکوبید تا گرد و غبارش کاملا بیرون بیاید، بعد آن را روی زمین پهن کنید و روی آن آب باز کنید.
باید آنقدر این کار را ادامه دهید تا تمام کثیفی و گرد و خاک آن خارج شود و آب زلال بیرون بیاید. سپس فقط با صابون یا پودر صابون و نه تاید و سایر مواد شوینده آن را شستشو داده ، سپس آن را بخوبی آب کشی کنید.
بعد فرش را لوله کرده پس از این که آب آن خارج شد، آن را جای تمیزی پهن کنید تا خشک شود. اگر از کسی کمک می گیرید، دقت کنید تمام موارد یاد شده را انجام دهد. ضمنا شستن فرش نیاز به پارو کردن با قدرت زیاد ندارد.
این کار به تار و پود فرش لطمه می زند. از آنان بخواهید این کار را به نرمی و آهستگی انجام دهند. نکته آخر این که مراقب باشید کسی که برای شما فرش پارو می کند، آدم مطمئنی باشد و شغل دومش خانه روبی یا همان سرقت نباشد.
پرونده هایی از این دست نیز در اداره آگاهی کم نیست! پس کارگر خود را از یک موسسه مطمئن یا از میان افراد آشنا انتخاب کنید.
ماندانا ملاعلی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
