زندگی پس از جراحی

در واقع هر بیماری باید بداند که جراحی روشی کاملا قطعی در درمان بیماری‌اش محسوب نمی‌شود. چرا که جراح هم فردی است که با وجود تخصص‌ با محدودیت‌هایی مواجه است‌. یعنی دستیابی به نتیجه کاملا مطلوب درمانی هیچ‌گاه به طور مطلق ممکن نیست. به علاوه بیمار باید پیش از جراحی نسبت به عوارض احتمالی آن آگاه شود و بداند برای بهبود، به مراقبت‌های پس از جراحی از سوی اطرافیان بیمار و نیز همراهی خود بیمار نیاز دارد.

دکتر بهزاد رحمانی، رئیس انجمن جراحان عمومی در گفت‌وگو با جام‌جم با تاکید بر این که مشاوره و آگاه کردن بیمار پیش از عمل جراحی در درک بیشتر وی نسبت به عوارض، خطرات و منافع عمل جراحی بسیار اهمیت دارد، می‌گوید: عوارض جراحی گاهی ناشی از خطای پزشک، تیم جراحی یا مشکلات سیستمی تعبیه شده حین جراحی است. اما عمده عوارضی که برای بیماران اتفاق می‌افتد ناشی از خطای پزشک نیست، بلکه عوارضی قابل انتظار به ویژه در ارتباط با برخی بیماران است که مشکلات زمینه‌ای دارند، یعنی دچار دیابت یا مشکلات سیستم ایمنی هستند.

این جراح عمومی می‌افزاید: واکنش‌های بافتی بیمار در بروز عوارض احتمالی پس از جراحی بسیار اهمیت دارد‌. کما این که واکنش بافتی بیمار مبتلا به دیابت یا بیماری که تحت شیمی درمانی یا رادیو تراپی است با یک بیمار سالم متفاوت است. در چنین بیماری زخم‌ها بسیار دیر جوش می‌خورد و احتمال بروز عفونت پس از جراحی نیز بیشتر است. اما تا جایی که می‌توانیم باید شرایط بروز این عوارض را با بهره‌گیری از راهکارهایی به کمک اطرافیان بیمار
کاهش دهیم.

اما مهم‌ترین عوارض احتمالی پس از جراحی‌ها چه هستند و چگونه می‌توان از آنها پیشگیری کرد؟

نگذارید ریه‌تان بخوابد!

مشکلات ریوی به‌ویژه پس از جراحی‌ها در محوطه شکمی و قفسه سینه بسیار شایع است. در واقع، کاهش حجم حیاتی ریه که «روی هم خوابیدن ریه» نامیده می‌شود در اعمال جراحی قفسه صدری و شکمی اتفاق می‌افتد و موجب افزایش ریسک مشکلات بعد از عمل می‌شود.

رئیس انجمن جراحان عمومی برای پیشگیری از این عارضه به بیماران توصیه می‌کند: بیماران پس از جراحی بدون آن که نسبت به وارد شدن آسیب به بخیه‌هایشان واهمه داشته باشند، باید به طور مرتب، نفس‌های عمیق بکشند و سرفه کنند .توجه داشته باشید که سرفه کردن و نفس‌های عمیق مانع خوابیدن ریه و عوارض بعدی آن چون تب 40 درجه و... می‌شود.

سرعت بخشیدن به خروج از بستر بیماری

هرچه پس از جراحی زودتر بنشینید و از تخت بلند شده و حرکت کنید، نه تنها دوره نقاهت‌تان کوتاه‌تر می‌شود، بلکه جلوی بروز عارضه شایع بسیاری از جراحی‌ها یعنی آمبولی ریه گرفته خواهد شد.

به گفته دکتر رحمانی همه بیماران باید بدانند هرچه پس از جراحی زودتر بنشینند، حرکت کنند و از تخت پایین بیایند، کمتر با عوارض جراحی روبه‌رو می‌شوند. نفس عمیق کشیدن، سرفه و حرکت زودهنگام و فعال بودن، بدون شک در کاهش عوارض جراحی موثر است.

غذای سنگین و پر حجم پس از جراحی، ممنوع

قدیمی‌ها معتقد بودند پس از جراحی باید به بیمار غذاهای پر گوشت و پر پروتئین داد تا جان بگیرد. در حالی که امروزه این دیدگاه کاملا نفی شده است. چرا که در هفته اول بعد از جراحی ظرفیت دستگاه گوارش برای پذیرش غذای سنگین و پر گوشت (به‌ویژه گوشت قرمز) پایین است و طی این دوران باید به بیمار غذای کم حجم و پر کالری داده شود.

رئیس انجمن جراحان عمومی با بیان مطالب فوق توضیح می‌دهد: میوه و سبزیجات به ویژه مرکبات که حاوی ویتامین C هستند و به ترمیم زخم‌ها کمک می‌کنند و نیز مصرف سویا، شیر و گوشت سفید در هفته اول پس از جراحی در بهبود زخم و جای زخم و انرژی بخشی به بیمار بسیار موثر است.

مصرف مایعات را فراموش نکنید

از آنجا که گذاشتن سوند برای بیمار در جراحی‌های سنگین طبیعی است، سوزش و تکرر ادرار بعد از برداشتن آن از سوی پزشک اتفاقی معمولا قابل انتظار محسوب می‌شود.

به همین دلیل دکتر رحمانی توصیه می‌کند: بیماران حتما در روزهای نخستین پس از جراحی مایعات زیاد مصرف کنند و خود را گرم نگه دارند تا عوارض ادراری زودتر بر طرف شود.

کنترل عفونت احتمالی

عفونت از عوارض احتمالی جراحی‌هاست که کنترل و پیشگیری از آن از یکسو به رعایت موازین بهداشتی در اتاق عمل باز‌می‌گردد و از سوی دیگر به رعایت نکات بهداشتی توسط بیمار و کسانی که از او مراقبت می‌کنند.

این جراح عمومی یاد‌آوری می‌کند: البته آن دسته از بیمارانی که مشکلات زمینه‌ای دارند یعنی مبتلا به دیابت یا بیماری‌های تضعیف‌کننده سیستم ایمنی مانند سل، سرطان و ایدز هستند و نیز کسانی که تحت شیمی درمانی قرار دارند بیشتر در معرض خطر این عفونت‌ها و ترمیم دیر‌هنگام زخم‌ها قرار دارند. بی‌شک این دسته از بیماران باید به توصیه‌های خاص پزشک برای کمک به ترمیم زخم‌هایشان توجه کنند.

عوارض جراحی شما را تهدید می‌کند

گروه‌های زیر بیشتر در معرض عوارض جراحی قرار دارند:

ـ بیمارانی که سیستم ایمنی تضعیف شده دارند

ـ نژاد‌هایی که از نظر ژنتیکی ضعیف محسوب می‌شوند

ـ افراد بسیار کم سن مانند نوزادان و افراد مسن ( بالای 65 سال)

ـ کسانی از نظر تغذیه دچار مشکل هستند، فقر تغذیه‌ای دارند یا دچار مشکل سوء‌جذب مواد غذایی هستند

ـ کسانی که بیماری‌های همراه زمینه‌ای قلبی، عروقی و ریوی دارند

ـ کسانی از چاقی رنج می‌برند

پونه شیرازی - دانش و سلامت