فرصت‌های پیش‌روی گردشگری ایران

امروزه گردشگری تنها راه کسب درآمد اقتصادی نیست، بلکه تاثیرات عمیق سیاسی، اجتماعی و فرهنگی را خصوصا در مقاصد گردشگری و کشور‌های گردشگرپذیر می‌گذارد. از این‌رو کشور‌هایی که به این صنعت اهمیت می‌دهند و سیاست‌های مقتضی و لازم را جهت گسترش آن اتخاذ می‌کنند، در بلندمدت تبدیل به یک قدرت اقتصادی و حتی سیاسی در سطح منطقه و جهان می‌شوند. از سوی دیگر گردشگری هزاران فرصت شغلی را ایجاد می‌کند که تبعات مثبت آن ابعاد وسیعی دارد. ایران با دارا بودن بیش از 500 منطقه گردشگری و بیش از 300 مسیر بکر، در میان کشور‌های منطقه دارای موقعیتی بی‌نظیر است. اینجاست که لزوم اتخاذ یک برنامه‌ریزی متناسب با این همه فرصت، بیش از پیش احساس می‌شود.

برخی کشور‌ها با آن‌که از نظر جاذبه‌های گردشگری، تاریخی و فرهنگی در جایگاه پایین‌تری نسبت به کشور ما قرار دارند، توانسته‌اند از طریق برندسازی و برنامه‌ریزی‌های فعال و جذب‌کننده، همچنین وضع قوانین تسهیل‌کننده ورود گردشگران خارجی، چندین برابر ایران از محل گردشگر و توریسم درآمد ارزی داشته باشند برای مثال، امارات متحده عربی یا ترکیه در مقام مقایسه با کشور ما به مراتب جاذبه‌های طبیعی و تاریخی کمتری دارند، اما اکنون توانسته‌اند قطب‌های گردشگری عمده در خاورمیانه شوند.

یکی از مشکلات پیش‌روی توسعه گردشگری در کشورمان،‌ فرآیند صدور روادید گردشگران است. در حالی که اکثر کشورهای گردشگر پذیر براحتی روادید صادر می‌کنند، در ایران صدور روادید فرایند سخت و نسبتا زمانبری دارد. ما باید درنظر داشته باشیم، همان‌طور که گردشگری نیازمند اتخاذ تصمیمات مناسب در حوزه سیاست خارجی است، این حوزه نیز می‌تواند به گردشگری نگاهی کاربردی داشته باشد؛ چه این‌که حضور مردمانی از دیگر کشورها در ایران و آشنایی آنها با فرهنگ اصیل و مردمی‌ایران، می‌تواند آنها را به این واقف کند که تصویر رایج از ایران در جهان اشتباه است و واقعیت چیز دیگری است. گردشگری و دیپلماسی می‌توانند گام به گام هم رشد کنند و کمک حال یکدیگر باشند.

در عین حال افزایش تقاضای ورود به کشور در ماه‌های گذشته باعث نمایان شدن مشکلات و کمبودهای موجود در زیرساخت‌های گردشگری شده و تا زمانی که دولت و بخش خصوصی برای بهبود شرایط نامناسب کنونی قدمی برندارند، نمی‌توان امیدی به بهبود شرایط داشت، چه این‌که قطعاً جذب 20 میلیون گردشگر خارجی برای سال 1404 نیازمند برنامه‌ای جدی‌تر و دقیق‌تری است.

جالب است بدانیم که جذب هر هشت گردشگر خارجی منجر به ایجاد یک شغل دائم در کشور می‌شود. صنعت گردشگری نقش مهمی‌ در ارزآوری و ایجاد اشتغال در کشور دارد، این صنعت مهم‌ترین نقش در ایجاد اشتغال را به خود اختصاص داده و نوعی کمک به افزایش صادرات غیرنفتی در کشور است.

صنعت گردشگری در ایران از ظرفیت‌های بسیار بالایی برای رشد و توسعه برخوردار است. براساس گزارش سازمان جهانی گردشگری، ایران رتبه دهم جاذبه‌های باستانی و تاریخی و رتبه پنجم جاذبه‌های طبیعی را در جهان دارد و یکی از امن‌ترین کشورهای منطقه و جهان از لحاظ امنیت برای گردشگران خارجی است، اما با وجود این هیچ رضایتی از توسعه این صنعت در کشور وجود ندارد. به‌ویژه آن که به گفته رئیس سازمان گردشگری بر مبنای آمار سازمان جهانی جهانگردی در سال 2013، ایران از نظر امنیت گردشگران رتبه 17 را در جهان به خود اختصاص داده است و همین امر باعث شده تا در ماه‌های گذشته تقاضا برای جذب گردشگر به‌عنوان اساسی‌ترین راهکار برای برون رفت اقتصاد ایران از وضعیت فعلی باید علاوه بر عموم مردم و فعالان این حوزه، برای مسئولان و دست‌اندرکاران نیز دغدغه شود تا در رسیدن به مقاصد تعیین شده گام‌های بلندتری برداشته شود و در این راه به‌دلیل اقتصادی بودن و تاثیرگذاری بر حوزه سیاسی و تعاملات فرهنگی با کشورهای دیگر باید همه دست‌اندرکاران از تمامی‌ جناح‌های سیاسی کشور وارد عرصه شوند.

مهرداد شاکری