خیرخواهی یا خودخواهی

طبیعی است چنین اظهارنظری از سوی کسی که نامش با فیسبوک گره خورده، خیلی سریع به یک موج خبری تبدیل شود؛ اما در نگاهی دقیق‌تر درمی‌یابیم گفته‌های زاکربرگ بیش از آن‌که رنگ حقیقت داشته باشد، عملی نمادین محسوب می‌شود. این زوج در نامه خود تاکید کردند آموزش افراد در سراسر دنیا، مبارزه با بیماری‌ها و ایجاد تسهیلات برای ارتباط بیشتر مردم جهان حق همه است و آنها برای این‌که فرزندشان در دنیای بهتری زندگی کند، دست به چنین اقدامی زده‌اند. هرچند این نامه که خطاب به یک کودک نوشته شده احساسات را برمی‌انگیزاند، اما از همان زمان انتشار ، انتقادها به زاکربرگ شروع شد. زاکربرگ در نامه‌اش هدف از اهدای 99 درصد سهام خود را که اکنون ارزشی معادل 45 میلیارد دلار دارد، پیشرفت بشریت و ایجاد عدالت میان اقشار مختلف مردم عنوان کرده، اما راهی که برای تحقق این هدف بر‌گزیده جای تامل دارد. او تصمیم ندارد این پول را به یک نهاد خیریه ببخشد، بلکه سهام خود را در اختیار شرکتی با مسئولیت محدود به نام بنیاد چان زاکربرگ (ترکیبی از نام خود و همسرش) که کنترل آن را خودش در دست دارد، خواهد سپرد. همچنین فقط سهام منتقل می‌شود و یک درصد که اکنون بیش از 454 میلیون دلار است همراه با سود حاصل از فعالیت‌ها و سود بازی با خود سرمایه باقی می‌ماند. با توجه به این‌که اهدای مبالغ کلان به خیریه‌ها در تجارت آمریکایی یک راه برای جیب به جیب کردن سرمایه است، این تصور پیش می‌آید تاسیس این نهاد می‌تواند راهی برای فرار مالیاتی باشد.

با بالا گرفتن این انتقادها، زاکربرگ چند روز بعد در صفحه فیسبوک خود پستی منتشر کرد. او دلیل نسپردن سهام به یک موسسه خیریه را این‌گونه بیان کرد: «بنیاد چان زاکربرگ یک شرکت با مسئولیت محدود یعنی LLC است، بنابراین می‌توانیم مبلغ مورد نیاز موسسات غیرانتفاعی را تامین کرده و به‌صورت شخصی در محل‌های موردنظر سرمایه‌گذاری کنیم و موسسه‌ای تاثیرگذار در لابی‌های سیاسی باشیم. در حالی که بنیاد خیریه در کارهایی سرمایه‌گذاری می‌کند که منجر به سود شود و در لابی‌های سیاسی نیز حضور ندارد.» این پاسخ زاکربرگ نشان می‌دهد او در کار خیر نیز به‌دنبال قدرت بیشتر است و همان‌طور که خودش می‌گوید با این کار انعطاف لازم برای رسیدن به اهداف خود را خواهد داشت.

او درباره فرار مالیاتی پاسخ می‌دهد: «اگر ما سهم خود را به یک بنیاد خیریه‌ منتقل می‌کردیم نفع زیادی به دلیل پرداخت نکردن مالیات می‌بردیم، اما با تاسیس LLC با فروش سهام خود باید مالیات پرداخت کنیم.»

این اولین‌بار نیست ثروتمندان عرصه فناوری دست به اقدامات بشر‌دوستانه می‌زنند. برای نمونه بیل گیتس، موسس مایکروسافت یکی از کسانی است که نامش با چنین فعالیت‌هایی پیوند خورده است و بنیاد خیریه بیل و ملیندا گیتس متعلق به او و همسرش شباهت زیادی به پروژه زاکربرگ دارد. همین امر باعث شده عده‌ای این کار زاکربرگ را نه دلسوزی برای بشر که عقب نماندن از بزرگان دنیای فناوری بدانند. به نظر می‌رسد آنچه باعث انتقادها به یک عمل در ظاهر خیرخواهانه شده، نگرانی از این است که آیا این دلارها واقعا به شیوه‌ای درست خرج می‌شود؟

مائده گیوه چین - دبیر کلیک